علائم ادراری مختلف

اولین حس ادرار کردن در حجم ۱۵۰ سی سی در مثانه ایجاد می شود که معمولا فرد به آن توجه نمی کند و سرکوب می شود. ظرفیت نرمال مثانه حدود ۴۰۰ سی سی است ولی می تواند تا ۲ لیتر ادرار را هم در خود جای دهد.
علائم ادراری شامل ۲ گروه انسدادی و تحریکی می باشند. هر عاملی که باعث انسداد در مجرا شود (مثل سنگ، تومور، تنگی و بزرگی خوش خیم پروستات) می تواند ایجاد علائم انسدادی و تحریکی کند. هر عاملی که باعث عفونت در مثانه و مجرا شود (مثل سیستیت و اورتریت) می تواند ایجاد علائم تحریکی و کمتر انسدادی کند.

علائم انسداد خروجی مثانه

۱٫ hesitancy: ادرار با تاخیر شروع می شود که بر اساس میزان انسداد مدت این تاخیر هم بیشتر می شود که بزرگی خوش خیم پروستات شایعترین علت است.

۲٫ terminal dribbling: قطره قطره ادرار کردن در انتهای ادرار که از آزار دهنده ترین علائم انسدادی است.

۳٫ intermitency: قطع و وصل شدن ادرار

۴٫ کاهش قطر و نیروی ادراری

۵٫ احساس ادرار باقیمانده در مثانه

۶٫ قطع ناگهانی جریان ادرار: قویا به نفع سنگ مثانه است.

 در حالت طبیعی در صورتی که مثانه کاملا پر باشد، حداکثر جریان ادرار در آقاین بیش از ۲۰ سی سی در هر ثانیه است و اگر کمتر از ۱۳ شود، یعنی انسداد شدید است. جریان ادرار در خانم ها از آقایان بیشتر است (۲۵ تا ۳۰ سی سی در هر ثانیه). اگر میزان حداکثر جریان ادراری کاهش یابد، یا به علت انسداد است یا ناشی از کاهش قدرت انقباضی مثانه می باشد.

علائم تحریکی ادراری

۱٫ frequency یا تکرر ادرار: به دفعات ادرار کردن بیش از ۸ بار در ۲۴ ساعت گویند. شایعترین علت آن در روز بدون ناکچوری ( بیدار شدن از خواب برای ادرار کردن به دفعات)، اضطراب است. اگر frequency ناشی از علل انسدادی باشد، با ناکچوری همراه است. هر عاملی که باعث تحریک مخاط مجرا یا مثانه شود باعث تکرر ادرار و سوزش ادرار می شود مثل سنگ ها، تومورها و عفونت های مثانه و مجرا. بیماری هایی که باعث فیبروز مثانه می شوند مثل توبرکلوز، سیستیت رادیاسیون، شیستوزومیاز و سیستیت بینابینی نیز با تکرر ادرار همراه است. نکته قابل توجه این که ادرار اسیدی و یا قلیایی نیز باعث تکرر ادرار می شود.

۲٫ dysuria یا سوزش ادرار: هر عاملی که مثانه، پروستات و مجرا را تحریک کند می تواند باعث سوزش ادرار شود مثل سیستیت، تومورهای مثانه و مجرا.

۳٫ nocturia: فرد آگاهانه جهت ادرار کردن از خواب بیدار می شود و از نظر تعداد توصیف مشخصی ندارد. در بیماران بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) شایع است. هر عاملی که انسداد در مسیر ادراری بدهد می تواند ناکچوری بدهد چون حجم باقیمانده مثانه بالا می رود و هر چه شدت انسداد بیشتر شود شدت ناکچوری بیشتر می شود. در فرد جوان ناکچوری وجود ندارد ولی در فرد مسن تا ۱ تا ۲ بار زیاد مهم نیستولی بیشتر از ان می تواند خطرناک باشد. مهمتر از تعداد دفعات ناکچوری، کیفیت خواب بیمار است و برای تصمیم گیری به جراحی به آن توجه می کنیم.

علت ناکچوری بدون علائم انسدادی:

a) هر چیزی که مایع فضای سوم را زیاد می کند و ادم بدهد مانند سیروز کبدی و نارسایی احتقانی قلب.

b) نوشیدن زیاد مایعات قبل از خواب یا نوشابه های الکلی و قهوه

منبع: دکتر هاشمی

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک