علایم عفونت‌های ادراری

علایم این عفونت‌ها ۲ دسته‌اند؛ علایم ناشی از تحریک و التهاب سیستم ادراری که بر حسب محل عفونت متفاوت است و علایم عمومی‌عفونت در بدن که شامل بی‌اشتهایی، تهوع، استفراغ و… است. البته علایم در کودکان و بزرگسالان تفاوت دارد ولی علایم مشترکی در عفونت‌های ادراری وجود دارد که باید همه افراد به آن آگاهی داشته باشند. سوزش ادرار و تکرر ادرار که به علت تحریک مثانه در اثر عفونت و التهاب ایجاد می‌شود و همچنین تحمل کم مثانه که در کودکان و گاهی در بزرگسالان ممکن است منجر به بی‌اختیاری ادراری شود، یکی از این علایم است. از علایم دیگر می‌توان به تغییر رنگ ادرار به صورت کدر یا خونی شدن ادرار اشاره کرد که معمولا بیماران را به وحشت می‌اندازد. درد پهلوها، اشکال در ادرار کردن و احتباس ادراری را نیز نباید از قلم انداخت.

در صورتی که عفونت ادراری فعالیت کلیه‌ها را کم کند و اوره خون را بالا ببرد، ممکن است منجر به سقط جنین شود ولی به طور کلی، عفونت کلیه (پیلونفریت) در دوران بارداری باعث کاهش وزن جنین می‌شود و طبعا نوزادی که وزنش در موقع تولد از وزن استاندارد کمتر است، در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف قرار می‌گیرد. به همین خاطر، ما در زنان باردارِ دچار عفونت ادراری، پس از درمان کامل عفونت، پیشگیری از عفونت را به صورت مصرف دوز پایین آنتی‌بیوتیک تا آخر زمان بارداری ادامه می‌دهیم؛ درحالی که در عفونت‌های سطحی ادراری در خانم‌های غیرباردار درمان کوتاه‌مدت ۳ تا ۵روزه و حتی تجویز یک دوز واحد کافی است. در عین حال، همواره به خانم‌های باردار توصیه می‌کنیم که در طول ماه‌های بارداری به استخر نروند زیرا احتمال ابتلا به عفونت مجاری ادرار و خطرهای گفته شده وجود دارد.

پیشگیری از عفونت ادراری

در استفاده از دیافراگم تجدید نظر کنید. ثابت شده است که دیافراگم، عامل اصلى کمک کننده در افرادى است که دچار عفونت هاى مکرر و مزمن مثانه مى شوند. احتمالا دو مکانیسم در ایجاد این حالت، دخالت دارند: باکترى ها روى دیافراگم که در عمق واژن قرار دارد، جمع مى شوند و همچنین دیافراگم مانع تخلیه کامل مثانه مى باشد.
از نوار بهداشتى به جاى تامپون استفاده کنید. هیچ کس نمى داند که چرا بعضى از زنان به عفونت هاى مکرر، دچار مى شوند؛ اما مسایل مربوط به واژن مانند میزان فعالیت جنسى، کاربرد دیافراگم و استفاده از تامپون )پنبه اى که داخل واژن مى گذارند( در ایجاد آن، نقش دارند.
بهداشت کافى را تمرین کنید. منظور از رعایت بهداشت کافى پوشیدن لباس هاى زیر پنبه اى است که شما را خشک نگه مى دارد؛ پرهیز از پوشیدن شلوارهاى تنگ که تهویه را مشکل مى کند و در یک کلام، تمیز نگه داشتن است.
اگر نمى توانید حمام بروید تا باکترى ها را از ناحیه پرى نئال )بین واژن و مخرج( تمیز کنید، به طور حتم، در معرض خطر عفونت مجدد قرار خواهید گرفت. اما افراط هم مى تواند به اندازه ى تفریط زیان آور باشد. شستشو مى تواند به طور ثابت، باکترى ها را وارد واژن و باکترى هاى غیر عفونى را با باکترى هاى عفونت زاى E.COLI )اى کولاى( جایگزین کند و باعث عفونت هاى مجارى ادرارى شبیه UTI شود. مصرف صابون هاى ضد باکتریال قوى مى تواند همین کار را بکند. یعنى تغییر فلور نرمال واژن )یعنى باکتریهایى که بدون خطر در واژن حضور دارند( کافى است تا فرد به عفونت حساسیت پیدا کند.
نکته: تمیز باشید، ولى وسواس به خرج ندهید.

مهم ترین مکانیسم دفاعی مثانه تخلیه منظم است و باید به طور مرتب خالی شود و باقی مانده ای نداشته باشد. در کنار این موضوع رعایت بهداشت فردی بخصوص در زنان بسیار مهم است.

برگشت ادرار

حالب وقتی وارد مثانه میشود عمودی وارد نمیشود با بلکه با شیب وارد میشود از زیر مخاط مثانه رد میشود بعدا یک دریچه روی آن باز میشود ، این مسیر حالب در زیر مخاط مثانه به اندازه ای باید باشدکه مانع برگشت ادرار به مثانه بشود . طول حالبی که زیر مخاط مثانه رد میشود تا دریچه ی حالب باز بشود باید ۵ برابر قطر آن دریچه باشد . اگر این کمتر بشود درجاتی از برگشت پیدا میشود یعنی ناهنجاری اینجا است . ممکن است خیلی کم ، به اندازه ی قطر حالب باشد که باعث رفلاکس یا برگشت ادرار به مثانه میشود . این برگشت ادرار از دوران جنینی قابل تشخیص است و با سونوگرافی ، اگر مشخص شد که کلیه ها باد کرده ، یکی از شک ها رفلاکس است . لذا در دوران جنینی کاری نمی کنیم ، وقتی بدنیا آمد بعد از حدود یک ماه سونوگرافی را تکرار می کنیم . در این فاصله ی زمانی مرتب آزمایش ادرار می کنیم . آزمایش ادرار صرفا جهت عفونت ادرار است . اگر عفونت بود درمان را شروع می کنیم . دوباره سونوگرافی را تکرار می کنیم . بعضی از وقت ها این رفلاکس خودبخود خوب میشود . ۵۰ درصد رفلاکس هایی که در دوران جنینی دیده میشود خوب می شود زیرا مسیرتکامل عضله های حاله ادامه پیدا می کند تا به تکامل نهایی خودش برسد که رفلاکس قطع می شود . اگر در آزمایش مشاهده شد رفلاکس ادرار ادامه دار است بعد از مثانه یک عکس رنگی گرفته میشود. وقتی تشخیص تایید شد ، باز درمان دارویی است و پیشگیری از عفونت است. در کنار این قضیه کلیه ها را هم بررسی می کنیم که آیا این رفلاکس به کلیه ها آسیب می رساند یا خیر . با رادیو ایزوتوپ یا اسکن رادیو ایزوتوپ که برای بیمار ضرری ندارد کلیه ها بررسی میشود . اگر دیدیم که رفلاکس دارد روی کلیه اثر می گذارد برای جراحی اقدام می شود .

منبع : متخصص عفونت ادراری تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک