علت بی اختیاری ادراری

اگر شما از نظر فشارخون، افزایش چربی‌های خون و قند کنترل‌های لازم را داشته باشید، انتظار نداریم عوارض جدی روی سیستم ادراری و قسمت اعصاب خودکار ایجاد شود. وقتی سیستم عصبی خودکار مثانه خراب شود، مثانه سلامت خود را از دست می‌دهد و عملا ماهیچه آن قدرت انقباضی برای تخلیه ادرار ندارد، حتی وقتی پر شده و منبسط می‌شود به دلیل خرابی اعصاب آن منطقه، پیام پر شدن را به مغز مخابره نمی‌کند و شما برای تخلیه مثانه مراجعه نمی‌کنید و لذا کمتر به دست‌شویی می‌روید، در حالی که مثانه‌تان پر است و بی‌اختیار ادرار می‌کنید. احتمال عفونت ادراری نیز در این حالت افزایش می‌یابد و انواع عفونت‌های ادراری، چه عفونت مثانه، چه کلیه و چه آبسه‌های کلیوی در فرد دیده می‌شود.
در مراحل اولیه‌ای که فرد دیابتی با اختلال سیستم عصبی مثانه مواجه است با یک‌سری آموزش‌ها و برنامه خاص کمک‌اش می‌کنند. برای مثال، می‌گویند هر ۳ یا ۴ ساعت یکبار حتی اگر احساس ادرار ندارید، به دست‌شویی بروید و با تحریک قسمت‌های تحتانی شکم، مثانه را وادار به تخلیه کنید. به این افراد یک‌سری دارو هم می‌دهند تا انقباضات عضلانی مثانه‌اش را تقویت کند. دقت کنید با پیشرفت مشکل، حتی به جایی می‌رسیم که مثانه عملا کارایی ندارد و بیمار با سونداژ متناوب هر ۴ تا ۶ ساعت یکبار باید ادرارش را تخلیه کند. پیشگیری از این مشکل و کنترل قند خون منطقی‌ترین و آسان‌ترین روش است. احتمالا می‌دانید که سیستم عصبی خودکار در بدن ما مثانه و مجاری ادراری را عصب‌دهی می‌کند و این اعصاب در احساس پر شدن مثانه، احساس نیاز به دفع ادرار و کمک به تخلیه ادرار نقش اصلی دارند؛ اما شاید ندانید که به مرور زمان، بیماری دیابت می‌تواند روی سیستم عصبی خودکار تاثیر بگذارد و کار این سیستم را مختل کند.
در اوایل با به وجود آمدن اختلال در کار این سیستم، فرد احساس می‌کند ادرار کمتری دارد، یعنی با اینکه مثانه‌اش پر است چون این حس او کمتر شده برای تخلیه ادرار دیرتر می‌رود. کم‌کم با پیشرفت اختلال در کار اعصاب، تخلیه مثانه هم دچار مشکل می‌شود، یعنی عضلات مثانه به خوبی نمی‌توانند منقبض شوند و ادرار را خالی کنند، در نتیجه مقداری از ادرار در مثانه باقی می‌ماند.
باقی‌مانده ادرار در مثانه به افزایش احتمال عفونت ادراری منجر می‌شود. دیابت با مختل کردن کار اعصاب مثانه باعث می‌شود تخلیه ادرار مختل شود و به تدریج ادرار زیادتری در مثانه بماند و حجم مثانه افزایش یابد. فرد دیابتی در این حالت دچار بی‌اختیاری ادرار می‌شود چون مثانه پر شده به‌صورت سرریز ادرار را نشت می‌دهد، بدون آنکه فرد احساس کند مثانه‌اش پر است و یا برای تخلیه ادرار مراجعه کند. برای پیشگیری از مختل شدن سیستم عصبی این منطقه توصیه می‌شود افراد دیابتی قند خون‌شان را تحت کنترل دقیق بگیرند.

تشخیص بی اختیاری ادرار

معاینه فیزیکی کامل باتأکید بر دستگاه ادراری و عصبی اعضای تناسلی و آزمایش ادرار برای تشخیص بی اختیاری ادرار ضروری است.

بی اختیاری ادرار

بی اختیاری ادرار عبارت است از فقدان کنترل ادرار یا ناتوانی در نگه داشتن ادرار تا رسیدن زمان مناسب برای ادرار کردن. بیش از ۱۳ میلیون نفر در ایالات متحده دچار بیاختیاری ادرار هستند و میزان ابتلا در زنان دوبرابر مردان است.*بی اختیاری ادرارممکن است موقتی و ناشی از بیماری زمینه ای باشد.* بی اختیاری ادرار می تواند از یک ناراحتی خفیف به صورت نشت مقادیر کم ادرار تا مشکل شدید به شکل خیس شدن مکرر متغیر باشد.

رفع بی‌اختیاری ادراری

- انجام تمرینات ورزشی که منجر به تقویت عضلات لگنی می‌شود. مانند ورزش‌های Kegel که می‌توان آن را در طی روز در هنگام دراز کشیدن- ایستادن یا حتی زمانی که بر روی صندلی نشسته‌اید بطور مرتب انجام دهید.
برای انجام این ورزش باید عضلات دور مهبل و مقعد را سفت کنید (درست مثل زمانی که می‌خواهید جلوی جریان ادرار را بگیرید) و ۸ تا ۱۰ ثانیه نگهدارید و سپس آزاد کنید. در هر بار انجام ورزش ۱۰ انقباض انجام دهید. این عمل را به تعداد ۳ بار در روز برسانید.

شما میتوانید تمرینات کگل را در حالت خوابیده، نشسته یا حتی هنگامی که ایستاده اید انجام دهید

- تغییر عادات به عنوان مثال بعد از ساعت ۸ شب از نوشیدن مایعات خودداری کنید.
- تغییرات در رژیم غذایی
- کاهش وزن
- درمان دارویی (در موارد بیش فعالی مثانه)
- تحریک عصب
- جراحی (در موارد بی‌اختیاری استرسی)
- استفاده از سوند برای تخلیه ادرار

شب ادراری یا ناتوانی در کنترل ادرار (Enuresis)، یکی از اختلالات رایج دوران کودکی است. این واژه زمانی به کار می‌رود که حداقل ۲ بار در هفته و به مدت ۳ ماه متوالی در کودکان ۵ سال به بالا اتفاق افتد. شب ادراری به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود. کودکانی که از دوران شیرخوارگی هیچگاه برای مدتی کنترل ادرار خود را به دست نیاورده‌اند به عنوان شب ادراری اولیه تلقی می‌شوند و کودکانی که حداقل برای مدت شش ماه شب ادراری نداشته و بعدها دچار شب ادراری گشته‌اند به عنوان شب ادراری ثانویه تلقی می‌شوند.

منبع : متخصص اورولوژی تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک