علت سنگ ادراری

با وجودی که سال هاست این بیماری شناخته شده و در زمینه ی تشخیص و درمان آن پیشرفت های زیادی حاصل شده است ولی هنوز علت تشکیل سنگ به طور دقیق معلوم نیست. همانگونه که در ابتدا گفته شد وظیفه ی اصلی کلیه از یک طرف تنظیم آب بدن و از طرف دیگر دفع مواد زاید از راه ادرار می باشد. اغلب مواد زائد حلالیت کمی در ادرار دارند و چنانچه مقدار آن ها بیشتر از حد معمول باشد یا میزان آب ادرار که حلال این مواد است، کم باشد و یا زمینه ای مستعد مثل هسته ی مرکزی در ادرار پدید آید، مواد زائد به صورت بلور یا کریستال رسوب کرده و با رشد و تجمع این کریستال ها سنگ تشکیل می شود. به عبارت دیگر زمانی که ادرار به علت بیش از حد بودن دفع آب بدن و یا نیاز شدید بدن به حفظ آب، از مواد نامحلول فوق اشباع شود، بلورها تشکیل می شوند و با رشد و تجمع بیشتر این بلورها، سنگ ها ساخته می شوند.

درمان سنگ دستگاه ادراری

یک بیمار مبتلا به سنگ دستگاه ادراری چگونه درمان می شود؟ درمان سنگ های ادراری مجموعه از روش های جراحی و طبی است. درمان هر بیمار بسته به جزئیات نوع سنگ، محل آن، شدت انسداد، چگونگی عملکرد کلیه، وجود یا عدم وجود عفونت ادراری و پیشرفت عبور و حرکت سنگ متفاوت است. اکثریت قریب به اتفاق سنگهای حالب که قطری کمتر از ۵ میلی متر دارند خودبخود دفع می شوند. بیماری که درد شدید پهلو (کولیک کلیوی) دارد معمولاً در حال دفع سنگ از حالب به مثانه و احتمالاً به محیط خارج بدن است. به بیمار توصیه می شود که مایعات زیاد بنوشد و یا با تجویز وریدی سرم رد جهت افزایش میزان دفع ادرار سعی در تسریع دفع سنگ صورت می گیرد. همچنین انجام فعالیت های بدنی و تحرک بیشتر توصیه می شود (اگرچه بیمار به خاطر دردی که دارد پیچ و تاب فراوان می خورد). جهت تسکین درد بیمار ابتدا مسکن های معمولی مانند هیوسین، دیکلوفناک و ایندومتاسین تجویز می شود که شکل تزریقی آن ها سریعتر و مؤثرتر است. چنانچه درد بیمار تسکین نیافت از داروهای مخدر تزریقی (ترکیبات مورفین) استفاده خواهد شد. داروهای دیکلوفناک و ایندومتاسین علاوه بر ضد درد بودن خود حرکات دودی حالب را مهار نمی سازند و دفع سنگ و لخته بهتر صورت می گیرد. عفونت همراه سنگ موجود را باید پس از نمونه گیری جهت کشت ادرار با آنتی بیوتیک های مناسب درمان کرد. به طور کلی در مواردی که سنگ باعث ایجاد انسداد یا خونریزی شدید در دستگاه ادراری شده است و یا عفونت و درد شدید و بدون پاسخ به آنتی بیوتیک و مسکن وجود دارد، باید سنگ را به طریقی برداشت.

رفع سنگ دستگاه ادراری

برداشتن سنگ به چه روش هایی امکان پذیر است؟ برداشتن سنگ به چند صورت عملی است:

جراحی سنگ کلیه

بیرون آوردن سنگ از طریق مجرای ادرار و مثانه به وسیله دستگاه سیستوسکوپ

سنگ شکنی سنگ کلیه

روشی که از گذشته های دور برای برداشتن سنگ مرسوم بوده است انجام عمل جراحی و برداشتن سنگ از داخل کلیه، حالب یا مثانه است که با برش جراحی به محل سنگ رسیده و سنگ را از محل خارج می کنند. در روش دیگر به وسیله یک سوند زنبیل مانند قابل انعطاف که در جریان سیستوسکوپی از مجرای ادرار وارد مثانه کرده اند سنگ را به دام انداخته و از همان مسیر خارج می سازند. اما امروزه عمل جراحی جای خود را به تکنیک سنگ شکنی داده است و در حدود ۸۰ درصد موارد از این روش استفاده می شود.

سنگ شکنی کلیه

سنگ شکنی می تواند به سه روش صورت گیرد: الف) شکستن سنگ ها با امواج شوکی که از خارج بدن تابانده می شود – در این روش بیمار را دروان پر از آب می خوابانند و امواج شوکی را با شدت زیاد از طریق یک منبع با بار و ولتاژ زیاد به محل سنگ می تابانند. بیشتر سنگ ها به صورت پودر در آمده از حالب گذشته و وارد مثانه می شوند که یا خودبه خود دفع می شوند (ظرف چند ساعت تا چند روز) و یا به وسیله سیستوسکوپ از مثانه و مجرای ادرار خارج می شوند. این روش معمولاً به صورت سر پایی انجام می شود. ب) سنگ شکنی به وسیله انجام فراصوتی (اولتراسوند) از طریق سیستوسکوپی که به داخل حالب و محل سنگ هدایت شده است- در این روش به وسیله سیستوسکوپ از طریق مجرای ادرار و مثانه وارد می شوند و با وارد کردن امواج فراصوتی در نزدیکی محل سنگ آن را خرد کرده که قطعات ریز سنگ همراه با جریان ادرار به مرور خارج می شوند. ج) سنگ شکنی به وسیله امواج فراصوتی (اولتراسوند یا لیزر) از طریق شکاف در پهلوها- به این صورت که برشی در محل نزدیک به سنگ و معمولاً در پهلوی بیمار ایجاد می کنند وتوسط یک دستگاه میله ای محکم به نزدیک محل سنگ وارد شده و پس از خرد کردن سنگ با امواج فراصوتی و یا لیزر شکسته شده را با همان دستگاه و از شکاف خارج می سازند. لازم به ذکر است که انتخاب و تجویز داروی مورد لزوم و نوع رژیم غذایی و نوع درمان جراحی یا سنگ شکنی بسته به خصوصیات بیمار و ویژگی های سنگ، به عهده پزشک است.

منبع : متخصص سنگ کلیه

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: