post_image

سنگ های کلیه

از به هم چسبیدن نمک و مواد معدنی موجود در ادرار، سنگریزه های کوچکی در داخل یا دستگاه ادراری تشکیل می شوند. سنگ کلیه می تواند به کوچکی یک ذره شن یا حتی به بزرگی یک توپ گلف باشد. سنگ های کلیه، علت شایع وجود خون در ادرار هستند و اغلب هم درد شدیدی را در ناحیه شکم، پهلو ها و کشاله ران ایجاد می کنند. از هر بیست نفر، یک نفر ممکن است در طول زندگی خود به درجاتی از سنگ کلیه دچار شود.

علت تشکیل سنگ های کلیه

سنگ های کلیه به علت تغییر در موازنه طبیعی آب، املاح، مواد معدنی و سایر مواد موجود در ادرار، تشکیل می شوند. اسید اوریک و اسید آمینه سیستئین از ترکیبات شیمیایی دیگری هستند که می توانند باعث تشکیل سنگ در دستگاه ادراری شوند. کم شدن آب بدن در هنگام کاهش دریافت آن و نیز ورزش کردن شدید بدون جایگزین شدن آب به مقدار کافی، خطر ایجاد سنگ های کلیه را افزایش می دهد. در برخی افراد، احتمال تشکیل سنگ کلیه به علت ابتلا به یک بیماری خاص یا داشتن سابقه خانوادگی بیشتر است. استعداد تشکیل سنگ های کلیه ممکن است ارثی باشد. اگر سابقه خانوادگی ابتلا به سنگ کلیه را دارید، شما هم ممکن است مبتلا شوید.

افراد مستعد تشکیل سنگ کلیه

طی ۳۰ سال گذشته، تعداد مبتلایان به سنگ کلیه در ایالات متحده، به دلایل نامعلوم زیاد شده است. شیوع این بیماری از ۸/۳% در اواخر دهه ۱۹۷۰ میلادی به ۲/۵% در اواخر دهه ۱۹۸۰ و اوایل دهه ۱۹۹۰ افزایش یافته است. آمریکایی های سفید پوست نسبت به آمریکایی های آفریقایی تبار، بیشتر در معرض ایجاد سنگ های کلیوی هستند، همچنین این بیماری در مردان بیشتر رخ می دهد. شیوع سنگ های کلیوی در مردان پس از ورود به دهه چهل سالگی، به میزان چشمگیری افزایش می یابد و این روند افزایش تا درون دهه هفتاد سالگی ادامه دارد. شیوع بیماری در بانوان در دهه پنجاه سالگی به اوج خود می رسد. شخصی که یک بار بیش از یک سنگ کلیه بسازد، احتمال تشکیل سنگ های بعدی در او بیشتر است.

پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه

شایعترین عامل ایجاد کننده سنگ کلیه، ننوشیدن آب به مقدار کافی است. سعی کنید به میزان کافی بنوشید تا ادرار خود را شفاف نگه دارید (به میزان روزانه حدود ۸ تا ۱۰ لیوان آب). نوشیدن آب گریپ فورت ممکن است خطر ایجاد سنگ های کلیه را در شما افزایش دهد.

اگر فکر می کنید رژیم غذایی شما ممکن است مشکلی داشته باشد ، برنامه ملاقاتی با یک متخصص تغذیه داشته باشید و انتخاب های غذایی خود را بازنگری کنید. اگر ویتامین های C و D را بیش از حد توصیه شده روزانه دریافت می نمایید، خطر ابتلا به سنگ های کلیه می تواند افزایش یابد . میزان کلسیم در رژیم غذایی نیز ممکن است در تشکیل سنگ های کلیه، مؤثر باشد. دریافت مقادیر توصیه شده کلسیم، همراه با تغذیه کم سدیم و کم پروتئین ممکن است خطر تشکیل سنگ های کلیه را در شما کاهش دهند. تغذیه سرشار از پروتئین ،سدیم و غذاهای غنی از اکسالات مانند سبزیجات سبز تیره، خطر ابتلا به سنگ های کلیه را بالا می برد.

داشتن وزن اضافه می تواند منجر به ایجاد مقاومت به انسولین و افزایش کلسیم در ادرار گردد، که هر دوی این ها می توانند خطر تشکیل سنگ های کلیه را افزایش دهند. در مطالعه ای نشان داده شد که چاقی فردی از اوائل سن بلوغ، بالابودن شاخص جرم بدن (BMI ) و بزرگ بودن اندازه دور کمر خطر ابتلا به سنگ های کلیه در آن شخص را افزایش داد. افرادی که زیاد اهل ورزش و تحرک بدنی نیستند، ممکن است با مشکل سنگ های کلیه روبرو شوند. به علاوه برخی داروها مانند استازولامید (دیاموکس) یا ایندیناویر (کریکسیوان) می توانند سبب تشکیل سنگ های کلیه شوند.

سنگ کلیه یک بیماری نسبتا شایع در تمامی جوامع از جمله جامعه ما است. تا دو دهه قبل تنها درمان سنگهای کلیوی عمل جراحی بود که در آن پهلوی بیمار به اندازه ۱۰ سانتیمتر شکافته می شد و سنگ خارج می گردید. از خصوصیات سنگهای ادراری (سنگ کلیه، سنگ حالب، سنگ مثانه) عود آنها است. بیماری که تحت عمل جراحی قرار گرفته بود ممکن بود که بدنبال عود سنگ، مجددا تحت عمل جراحی قرار گیرد و هر بار که عمل تکرار می شد سخت تر و پر عارضه تر بود. اگر بیمار سنگ حالب داشت، عمل جراحی حساس تر بود و بعلت قطر اندک حالب، امکان ایجاد تنگی حالب پس از عمل جراحی وجود داشت.

یکی از پیشرفتهای شگرف، ابداع دستگاه سنگ شکنی برون اندامی برای درمان سنگهای ادراری بود. این دستگاه از خارج از بدن امواج شوکی جهت شکستن سنگ به سنگ می تاباند، بدین علت اسم آنرا دستگاه سنگ شکن برون اندامی گذاشته اند، که در مقابل دستگاه سنگ شکن درون اندامی است که موضوع فعلی بحث ما نیست. اختراع دستگاه سنگ شکن انقلابی در درمان سنگهای ادراری ایجاد کرد و جایگزین روش جراحی شد که خیلی پر عارضه بود. دستگاه سنگ شکن در دهه ۱۹۸۰ در کشور آلمان ساخته شد و پس از آن استفاده از آن در دنیا عمومیت پیدا کرد. اکنون درمان با سنگ شکن شایعترین روش درمان سنگهای کلیه در سرتاسر دنیا شده است. مراکزی که دو دهه قبل نسبت به تهیه این دستگاه اقدام کردند، نسل قدیمی دستگاه را دارند. نسلهای جدیدتر دستگاه هم موثرتر بوده و هم درد کمتری ایجاد می کنند. مکانیسم عمل این دستگاه بر این استوار است که دستگاه با کمک یک تکنسین، سنگ ادراری را پیدا کرد و امواج شوکی را از خارج از بدن به سنگ شلیک می کند و منجر به خرد شدن سنگ می گردد. امواج شوکی که به سنگ داده می شوند دارای شدتهای مختلف هستند که از ولتاژ پائین شروع شده و رفته رفته ولتاژ افزایش می یابد تا سنگ خُرد شود. ممکن است برای خُرد شدن سنگ ۳۰۰۰-۲۰۰۰ شوک لازم باشد. اگر جنس سنگ سفت نباشد، به راحتی می شکند. اگر جنس سنگ خیلی نرم باشد تبدیل به پودر می شود. اگر جنس سنگ سفت باشد، سنگ یا نمی شکند و یا اینکه به قطعات درشت می شکند. عمل سنگ شکنی نیازی به بیهوشی و بستری شدن ندارد و سرپائی انجام می شود. نسلهای جدید دستگاه سنگ شکن هم اندازه کوچکتری دارند و هم اینکه سنگ را بطور موثرتری می شکنند.

بهترین درمان سنگ کلیه

تنها نوشیدنی برای از بین بردن سنگ کلیه خوردن آب به میزان فراوان است، البته ما نمی‌گوییم که هیچ وقت ماء اشعیر نخورید بلکه به میزان لازم از آن استفاده کنند.

ماء الشعیر یک نوع نوشابه شیرین شده و گاز دار است که فقط به جای رنگ که در نوشابه‌های معمولی استفاده می‌شود، (شکرسوخته به صورت کارامل) مخمرآب جو استفاده می‌کنند.

بسیاری از افراد از ماء الشعیر برای درمان سنگ کلیه استفاده می‌کنند تنها نوشیدنی برای از بین بردن سنگ کلیه خوردن آب به میزان فراوان است، البته ما نمی‌گوییم که هیچ وقت ماء اشعیر نخورید بلکه به میزان لازم از آن استفاده کنند. کسانی که به هر دلیل دچار کمبود ویتامین‌های گروه B هستند و می‌خواهند کمبود ویتامین بدن خود را جبران کنند، می‌توانند از این نوشیدنی در برنامه غذایی خود استفاده کنند. توجه داشته باشید که مصرف بیش از حد و افراطی هر ماده مغذی از جمله ماءالشعیر می‌تواند عواقبی داشته باشد. اگر اسید فسفریک به کار رفته در این نوشیدنی که به صورت گازدار است، زیاد باشد، می‌تواند موجب پوکی استخوان شود. در حال حاضر گروه‌های خاصی از جامعه که کمبود مصرف سبوس و یا کمبود ویتامین دارند، اگر از این مایع مصرف کنند، بخشی از نیاز به ویتامین خود را تامین کرده‌اند. این نوشیدنی به دلیل کالری قابل‌ملاحظه‌ای که دارد، برای کسانی می‌خواهند وزنشان را کنترل کنند، باید محدود شود و آب جایگزین آن گردد. همچنین باید یادآور شد، بخشی از گاز موجود در ماء الشعیربه دلیل فرآیند تخمیر است، اما بخش عمده آن توسط کارخانه‌های تولید ماءالشعیر به صورت صنعتی اضافه می‌شود که عمده‌ترین آن گاز CO۲ است.

منبع : متخصص عمل سنگ کلیه

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک