مصرف “کلسیم” و “سنگ کلیه

باور بر این است که مصرف منابع کلسیم باعث رسوب و ایجاد سنگ کلیه می شود ولی برعکس مصرف شیر و لبنیات به همراه غذا برای کسانی که دارای سنگ کلیه هستند ضروری است.

 در افرادیکه مشکلات کلیوی به خصوص سنگ کلیه دارند مصرف رژیم غذایی برای بهبود و سلامتی بسیار مهم است.

 بستگی به نوع و جنس سنگ های کلیه ونوع رژیم غذایی فرق می کند. به این افراد توصیه می شود به جای کاهش مصرف کلسیم(Ca) اگزالات کلسیم را کاهش دهند و محلول کنند.

منابعی شامل اگزالات کلسیم مانند اسفناج، کرفس، چای پر رنگ، توت فرنگی، بادام و سبوس گندم است که توصیه می شود افراد که دارای سنگ کلیه هستند مصرف این مواد را محدود کنند.

 به این افراد توصیه می شود اتفاقا مصرف شیر و ماست را به ویژه همراه غذا استفاده کنند که اگر اسید اگزالیک وجود داشته باشد با کلسیم ترکیب شود.

 عقیده بر این است که مصرف منابع کلسیم باعث رسوب در کلیه و ایجاد سنگ می شود که این عقیده غلط است چون اگر منابع کلسیم مصرف نکنند ممکن است دچار پوکی استخوان شوند، لذا توصیه می شود این افراد شیر، لبنیات و غذاهای کم چرب را در رژیم غذایشان جای دهند.

 افرادی که دارای سنگ کلیه هستند حتما به صورت روتین در نیمه های شب آب بنوشند.

علت سنگ کلیه

سنگ کلیه در مردان بیشتر شایع است، به علت اینکه مردان بیشتر در کارهای سخت آب بدن شان را از دست می دهند و بیشتر در گرما و خارج از محیط های مسقف کار می کنند و این امر باعث افزایش سنگ سازی در بدن آنها می شود. همچنین خانم ها به علت وجود هورمون زنانه، راحت تر می توانند سنگ های کوچک را از حالب عبور دهند.

خوردن غذای داغ در ظروف پلاستیکی خطر تشکیل سنگ کلیه را تشدید می‌کند

هرچند این روزها ظروف و بشقاب‌های پلاستیکی در میان والدین و افرادی که زیاد به پیک نیک می‌روند، طرفداران بسیاری پیدا کرده‌اند اما نتایج یک بررسی جدید نشان می‌دهد که خوردن غذای داغ در ظروف پلاستیکی و ملامینی می‌تواند واقعا برای سلامتی مضر باشد.

متخصصان علوم بهداشتی تایوان در این آزمایشات دریافته‌اند که اگر این ظرف‌ها زیاد حرارت ببینند مواد شیمیایی ملامینی آنها وارد غذا می‌شود و خوردن غذا در این شرایط می‌تواند خطر تشکیل سنگ‌های کلیوی را افزایش دهد.

متخصصان روی دو گروه از داوطلبان مطالعه کرده‌اند که قرار شد هر کدام سوپ رشته داغ را در کاسه‌های ملامینی و چینی بخورند.

متخصصان قبل از خوردن سوپ و تا ۱۲ ساعت بعد از صرف غذا هر دو ساعت یکبار از این افراد آزمایش ادرار گرفتند. سه هفته بعد این آزمایشات با تغییر جنس کاسه‌ها تکرار شد. نتایج آزمایشات تایید کرد که وقتی غذاهای داغ یا اسیدی در ظروف پلاستیکی و ملامینی مصرف شوند ترکیبات شیمیایی این ظروف وارد غذا می‌شوند و غذا را آلوده می‌کنند بویژه اگر جنس این ظروف مرغوب نباشد این خطر تشدید می‌شود. وارد شدن این ترکیبات در خون به نوبه خود خطر تشکیل سنگ کلیه را تشدید می‌کند.

وظیفه کلیه ها تصفیه و دفع مایعات و مواد اضافی از بدن، تولید ادرار، تنظیم و برقراری تعادل الکترولیت ها و فشار خون بدن و تحریک تولید سلول های قرمز خونی است. این بیماری به گونه ای عمل می کند که اگر سنگ ایجاد شده داخل کلیه باقی بماند، درد خاصی ندارد و فرد زندگی طبیعی خود را ادامه می دهد؛ ولی زمانی که سنگ در مسیر مجاری ادراری شروع به حرکت می کند، جنبش آن در این مسیر گاه باعث بروز دردهای بسیار شدید می شود. برخی سنگ های کلیوی، دردهای شدید و ناگهانی در ناحیه پشت، کمر، پهلو، شکم، کشاله ران و اندام های تناسلی ایجاد می کنند و از سوی دیگر، فرد از دردهایی همچون درد معده، تهوع و استفراغ شکایت دارد. وجود خون بر ادرار که بر اثر باقی ماندن سنگ داخل کلیه یا حرکت سنگ در طول مجاری ادرار پدید می آید، یکی از بارزترین علامت های سنگ کلیه در افراد به شمار می رود. علاوه بر این، حالت تهوع و استفراغ، ادرار کردن به طور مکرر و درد شدید هنگام دفع ادرار که اغلب به دلیل نزدیکی سنگ به حالب یا خروج سنگ از مثانه و ورود آن به مجاری ادراری رخ می دهد، بسیار مشهود است.

جنس سنگ کلیه

شایع ترین نوع سنگ کلیه ، سنگ های کلسیمی هستند. شاید حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد از انواع سنگ های کلیوی سنگ های کلسیمی هستند. این سنگ های کلسیمی هم عموما” به صورت نمک های کلسیم هستند. یعنی مثلا” اگزالات کلسیم یا فسفات کلسیم، بعد از سنگ های کلسیمی، سنگ های عفونی، اسید اوریکی و سایر انواع سنگ ها شیوع دارند. ولی اکثر افرادی که گرفتار سنگ کلیه می شوند، در واقع گرفتار سنگهای کلسیمی هستند.

این کلسیم ممکن است ، بیش از حد از روده جذب شود. ما در طول روز حدود هزار میلی گرم کلسیم مصرف می کنیم که از این مقدار چیزی حدود یک سومش جذب می شود. اگر این میزان جذب به هر دلیلی افزایش یابد، مثلا” میزان کلسیمی که مصرف می کنیم، زیاد باشد،می تواند باعث تشکیل سنگ شود. ممکن است، میزان کلسیمی که از طریق کلیه دفع می شود، به دلیل یک بیماری افزایش یابد. البته این بیماری ها عموما” بیماری های مربوط به استخوان و هورمون های مربوط به آن هستند. مثلا” در بیماری هیپرپاراتیروئیدی ، برداشت کلسیم از استخوان ها افزایش می یابد و می رود که از کلیه دفع شود و تبعا” غلظتش در ادرار افزایش یافته و باعث تشکیل سنگ می شود. در بعضی از موارد هم کلسیمی که به کلیه می رسد زیاد نیست ولی خود کلیه به دلیل مشکلی که دارد، بیش از حد کلسیم را دفع می کند. ماجرا از این قرار است: حدود ۹۵ درصد کلسیمی که در ابتدای واحدهای کلیوی وارد ادرار می شود، دوباره در کلیه باز جذب می شود. اگر کلیه ای نتواند این ۹۵درصد کلسیم را باز جذب کند، مسلما” غلظت کلسیم ادرار بالا می رود و زمینه ساز تشکیل سنگ می شود.

منبع: کتاب سنگ کلیه

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: