سنگ های کلیه

از به هم چسبیدن نمک و مواد معدنی موجود در ادرار، سنگریزه های کوچکی در داخل یا دستگاه ادراری تشکیل می شوند. سنگ کلیه می تواند به کوچکی یک ذره شن یا حتی به بزرگی یک توپ گلف باشد. سنگ های کلیه، علت شایع وجود خون در ادرار هستند و اغلب هم درد شدیدی را در ناحیه شکم، پهلو ها و کشاله ران ایجاد می کنند. از هر بیست نفر، یک نفر ممکن است در طول زندگی خود به درجاتی از سنگ کلیه دچار شود.

علت تشکیل سنگ های کلیه

سنگ های کلیه به علت تغییر در موازنه طبیعی آب، املاح، مواد معدنی و سایر مواد موجود در ادرار، تشکیل می شوند. اسید اوریک و اسید آمینه سیستئین از ترکیبات شیمیایی دیگری هستند که می توانند باعث تشکیل سنگ در دستگاه ادراری شوند. کم شدن آب بدن در هنگام کاهش دریافت آن و نیز ورزش کردن شدید بدون جایگزین شدن آب به مقدار کافی، خطر ایجاد سنگ های کلیه را افزایش می دهد. در برخی افراد، احتمال تشکیل سنگ کلیه به علت ابتلا به یک بیماری خاص یا داشتن سابقه خانوادگی بیشتر است. استعداد تشکیل سنگ های کلیه ممکن است ارثی باشد. اگر سابقه خانوادگی ابتلا به سنگ کلیه را دارید، شما هم ممکن است مبتلا شوید.

علت سنگ کلیه

این سئوال شایعی در بین بیماران مبتلا به سنگ کلیه است . اما ما اصلا” به چنین سئوالی اعتقاد نداریم. مگر تمام افرادی که از آب شهر استفاده می کنند، سنگ کلیه تولید کرده اند که حالا این بیماران آب شهر را استفاده نکنند. تازه برعکس وقتی بیماران خودشان را به یک نوع آب خاص مثلا” آب فلان چشمه محدود می کنند، وقتی به آن آب دسترسی ندارند، کمتر آب می نوشند و همین می تواند زمینه ساز تولید سنگ شود. اما اصل مصرف اب نوع آن نیست، بلکه حجم و مقدار آن است که باید زیاد باشد. آب هندوانه و ماءالشعیر و از این قبیل درمان های سنتی هم اشکالی ندارند ولی آنها هم اصولا” از طریق افزایش حجم ادرار از سنگ سازی کلیه جلوگیری می کنند. ما توصیه می کنیم ، بیماران هر داروی سنتی که سهل الوصول است، خیلی هم گران نیست، ضرری هم ندارد و مورد تائید پزشکان است مصرف کنند، ولی در کنارش آب و مایعات زیادی بخورند.

درمان سنگ کلیه

 عمل سنگ شکنی کلیه

۱٫ در صورت درد مقاوم به درمان، تب و لرز پس از سنگ شکنی، باید به بیمارستان مربوطه مراجعه کرد.

۲٫ اغلب با مصرف مایعات فراوان و مسکن خوراکی درد پس از سنگ شکنی بهبودی پیدا می کند.

۳٫جهت اطلاع از دفع سنگ پس از سنگ شکنی، باید با بررسی ادرار دفع شده از دفع سنگ ریزه ها مطلع شد.

۴٫ سونوگرافی و عکس کنترل ۷۲ ساعت پس از سنگ شکنی جهت ارزیابی نتیجه درمان انجام می شود.

اغلب نوع سنگ پس از سنگ شکنی خارج و جهت تجزیه فرستاده می شود و بر اساس نوع سنگ دستورات درمان برای بیمار داده می شود که در رأس آنها مصرف مایعات زیاد و مصرف کم نمک می باشد.

سنگ شکنی درون اندامی یا TUL

به سنگ شکنی درون اندامی سنگ هایی که در لوله حالب (رابط بین مثانه و کلیه ها) گیر می کنند گفته می شود. وقتی سنگ از کلیه حرکت کرده و به لوله حالب می افتد باعث انسداد و تخریب کلیه و درد وحشتناکی می گردد که به صورت ناگهانی به سراغ بیمار آمده و او را زمین گیر می کند. در صورت عدم دفع خودبه خودی سنگ برای درمان آن از TUL استفاده می شود.

در این روش با بی حسی نخاعی با استفاده از دوربین بسیار باریک به نام یورتروسکوپ و عبور آن به حالب محل دقیق سنگ را مشخص و با دید مستقیم با استفاده از لیزر یا لیتوکلاست سنگ را کاملاً خرد کرده و با پنس خارج می کنیم. در بعضی از مواقع جهت تسهیل در عبور سنگ های خرد شده یا انجام سنگ شکنی برون اندامی یک عدد سوند باریک دابل جی در داخل حالب گذاشته شده و پس از ۴ هفته به صورت سرپایی خارج می شود.

در این روش بدون شکاف یک وجبی روی شکم بیمار سنگ به صورت آندوسکوپی و به صورت سرپایی و بدون بستری درمان می شود.

سنگ شکنی برون اندامی یا ESWL

یکی از روش های درمان بیماران مبتلا به سنگ های کلیوی،سنگ شکنی برون اندامی است. در این روش بیمار جهت سنگ شکنی به مدت ربع تا ۲۰ دقیقه در زیر دستگاه سنگ شکنی می خوابد و با مشخص کردن سنگ در سیستم ادراری به وسیله سونوگرافی یا اشعه X ، امواج سنگ شکنی را روی آن متمرکز می کنند و در نتیجه این امواج صوتی باعث خرد شدن سنگ می گردد.

رفع سنگ های سیستم ادراری با سنگ شکنی برون اندامی

اغلب سنگهایی که با دستگاه ESWL خرد می شوند باید اندازه آنها زیر ۱ تا ۵/۱ بوده و در جلو عبور سنگها انسدادی وجود نداشته باشد.

بسته به اندازه سنگ و جنس سنگ تعداد جلسات سنگ شکنی از ۱ تا ۳ جلسه فرق می کند. لازم به ذکر است حداکثر تعداد دفعات سنگ شکنی ۳ جلسه است و در صورت عدم جواب و عدم خرد شدن سنگها باید از روشهای دیگر استفاده شود.

سنگ کلیه انواعی مثل کلسیمی، اسید اوریکی، سیستئینی و عفونی دارد.
اگر کلیه سنگ ساز دارید، ادرار کردن از میان صافی یا فیلتری توری مانند سبب دسترسی احتمالی شما به سنگ های کوچک دفع شده خواهد شد.

عوارض PCNL عمل سنگ شکنی کلیه

عوارض احتمالی PCNL که با درصد بسیار پایین ممکن است حین عمل اتقاق بیفتد عبارتند از:

۱٫ آسیب احتمالی به روده که در ۲ درصد موارد ممکن است اتقاق بیفتد.

۲٫ خونریزی از کلیه ها و محل لوله که بسیار نادر بوده و در نیم تا دو درصد موارد اتفاق می افتد که با آمبولیزاسیون قابل درمان است.

۳٫ عفونت ادراری که بسیار نادر و در ۰٫۲۵ درصد موارد دیده می شود.

منبع : متخصص عمل سنگ کلیه

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک