علت سنگ کلیه

(نکاتی که باید از بیمار سؤال شود) عوامل متعددی در ایجاد و بروز سنگ های ادراری دخیل هستند که در ذیل به آنها اشاره می شود:

سابقه ی شخصی و خانوادگی: سابقه ی بیماری در شخص و یا خانواده ی او عامل بسیار مهمی است. به عنوان مثال شخصی که یکبار سنگ دفع کرده است و یا بستگان درجه ی اول او (خواهر، برادر، مادر یا پدر) سابقه ی سنگ ادراری دارند احتمال بیشتری دارد که سنگ دستگاه ادراری بسازد. بنابراین عوامل ارثی خصوصاً در بروز بعضی از انواع سنگ ها قویاً دخیل هستند. به گونه ای که سنگ های کلسیمی اغلب خانوادگی و سنگ هایی از جنس سیستین و گزانتین شدیداً ارثی هستند و سنگ های اسیداوریکی بیشتر در افرادی رخ می دهد که سابقه ی نقرس در خانواده ی آنها وجود دارد.

شغل: در مشاغلی که همواره با حرارت زیاد در ارتباط هستند یا افرادی که پشت میزنشین و بی تحرک هستند امکان ابتلا به سنگ ادراری بیشتر است.

نوع تغذیه: در اشخاصی که سطح زندگی بالاتری دارند و از رژیم غذایی پر پروتئین (بیش از ۵۰ گرم در روز) استفاده می کنند سنگ ادراری شایع تر است. و همچنین در مصرف زیاد مواد کلسیمی، مواد غذایی حاوی اگزالات و فسفات و غذاهای حاوی پورین، غلظت مواد سنگ ساز ادرار افزایش یافته و می تواند باعث سنگ سازی شود. همچنین مصرف مواد غذایی خاص می تواند ادرار را اسیدی یا قلیایی کند و یا غلظت مواد مهار کننده ی رشد و تجمع کریستال ها را تغییر دهد. مصرف زیاد داروی ضد اسیدی معده، ویتامین D، استازولامید و تعداد دیگری از داروها زمینه ی مساعدی را برای ایجاد سنگ مهیا می کنند.

میزان مصرف مایعات در طول شبانه روز: هرچه میزان مصرف مایعات خصوصاً آب آشامیدنی توسط بیمار بیشتر باشد ادرار رقیق تری تشکیل می شود و سنگ سازی کمتر خواهد بود. متأسفانه اکثر مردم تا تشنه نشوند آب نمی نوشند در صورتیکه مصرف آب بدون احساس تشنگی لازم و مفید است و برای فردی که سنگ کلیه یا مجاری ادراری دارد احساس تشنگی یک علامت خطر محسوب می شود.

وجود بیماری زمینه ای: بیماری های زمینه ای مثل پرکاری اولیه غده ی پاراتیروئیده، نقرس و افزایش بی دلیل (ایدیوپاتیک) کلسیم در ادرار فعالیت سنگ سازی را تشدید می کنند.

میزان تحرک و فعالیت فرد (ورزش): در افراد کم تحرک و کم فعالیت به علت راکد بودن ادرار در دستگاه ادراری احتمال ابتلا به سنگ بیشتر است. همچنین کم تحرکی باعث برداشت کلسیم بیشتری از استخوان شده و غلظت کلسیم ادرار را افزایش می دهد.

وجود نقص ساختمانی در دستگاه ادراری: اگر به دلیل وجود عیب ساختمانی در دستگاه ادراری، ادرار در آن محل راکدتر بماند سنگ سازی تشدید خواهد شد.

عفونت: عفونت یکی از عوامل تشدید کننده سیر سنگ سازی است. به طوریکه به دنبال عفونت، سنگ عفونی و به دنبال سنگ، عفونت ادراری عارض خواهد شد. سنگ و عفونت خطرات یکدیگر را افزایش می دهند.

مصرف زیاد نمک: بر اساس مطالعات انجام گرفته مصرف زیاد نمک سبب افزایش دفع کلسیم در ادرار و افزایش خطر سنگ سازی خواهد شد.

به دلایل فوق واضح است در یک بیمار مبتلا به سنگ ادرار بایستی پزشک و بیمار با حوصله و دقت کافی این عوامل را تحت بررسی قرار داده تا علل مساعد کننده ی تشکیل سنگ شناخته شده و در جهت اصلاح آن اقدام شود.

مجمع پزشکی تا کنون به هیچ گونه توضیح مستدلی در این زمینه دست نیافته است. اما گفته می شود که اختلات متابولیسمی، مواد معدنی، کالبدی، در این امر نقش مهمی را ایفا می کنند. تا حدودی به اثبات رسیده است که مسائل ژنتیکی نیز در این امر دخیل هستند. طرز زندگی نیز بر روی بروز بیماری تاثیر می گذارد. محل زندگی بیمارانی که دارای سنگ کلیه هستند معمولا در قسمت هایی با هوای گرم و مرطوب است تا هوای سرد. همچنین افرادی که تحرک کمی دارند بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به این بیماری قرار می گیرند. رژیم غذایی نیز یکی از عوامل کلیدی به شمار میرود. غذاهای پر چاشنی مثل کاری و فلفل نیز خطر ابتلا به بیماری را افزایش میدهند. این امر از طریق مشاهده آداب غذایی فیجی قابل اثبات می باشد. افراد این منطقه معمولا از خوراک های بی طعم و شیرین استفاده می کنند به همین دلیل بیماری سنگ کلیه به ندرت در آنها دیده می شود. اما اغلب افراد هندوستانی که معمولا از غذاهای تند و کاری دار استفاده می کنند معمولا از بیماری سنگ کلیه رنج می برند.

وجود خون در ادرار یک تا دو هفته پس از عمل طبیعی است.

درمان سنگ کلیه

در بسیاری از موارد به عمل جراحی نیاز ندارد. اکثر سنگ های کلیه با خوردن مقدار زیادی آب، خود به خود دفع می شوند و بیمار طی این مدت می تواند در منزل استراحت کند و در صورت وجود درد، مسکن مصرف نماید. در افرادی که یک بار مبتلا به سنگ کلیه شده اند ممکن است چندبار دیگر نیز سنگ کلیه ایجاد شود. راه ساده و بسیار مهم برای پیشگیری از ایجاد سنگ کلیه، نوشیدن مقدار زیاد مایعات و به خصوص اب است. پرهیز از لبنیات و سایر غذاهای حاوی کلسیم زیاد در افرادی که دچار سنگ کلیه از جنس کلسیم شده اند ضروری استولی تحقیقات اخیر نشان داده اند که غذاهای حاوی کلسیم، از جمله لبنیات ممکن است به پیشگیری از ایجاد سنگ های کلسیمی کمک کنند.

نکته: خوردن قرص های حاوی کلسیم، خطر ایجاد سنگ کلیه را افزایش می دهد.

روش‌های درمان سنگ کلیه

سنگ کلیه را شاید بتوان یکی از دردهایی نامید که فرد را از پا در می‌آورد. شدت درد تا حدی است که آن را با درد زایمان در زنان مقایسه می‌کنند. دردهای شدیدی در پی دارد که گاه با گاز معده اشتباه گرفته می‌شود. این سنگ‌های بدقلق ذرات جامد و سختی هستند که در مجاری ادراری شکل می‌گیرند.

در بسیاری از موارد، سنگ ها بسیار کوچک بوده و بدون هیچ مشکلی و به طور طبیعی همراه ادرار از بدن دفع می شوند، فقط زمانی مشکل ساز می شوند که به سبب بزرگ بودن، مسیر عبور ادرار را مسدود کرده و دردهای طاقت فرسایی را ایجاد می کنند که به درمان نیاز دارند و فرد به هر جایی چنگ می زند تا از درد رها شود. در واقع، سنگ های کلیوی گاه به اندازه یک توپ پینگ پونگ بزرگ شده و تا زمان انسداد مجاری ادراری، فرد متوجه وجود آنها نمی شود.

 

منبع : متخصص عمل سنگ کلیه

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: