post_image

علت عفونت‌های ادراری

به‌طورکلی، در هر فردی که به هر علتی سیستم ایمنی بدنش تضعیف شده باشد، عامل مساعدکننده‌ای برای رشد میکروب‌ها و ایجاد عفونت وجود دارد. از عوامل موثر دیگر در ایجاد عفونت ادراری عادات بد بهداشتی در زنان است. مثلا وقتی که به دستشویی می‌روند و آب را با فشار به خود می‌گیرند و یا برای خشک کردن خود، دستمال کاغذی را با فشار به بدنشان می‌کشند، باعث انتقال میکروب‌های این نواحی به داخل مجرای ادرار می‌شوند. از طرف دیگر، هرگاه در دستگاه ادراری توقف و رکود در مسیر جریان ادرار به وجود بیاید، شیوع عفونت بالا می‌رود. مثلا تنگی مادرزادی محل اتصال کلیه به حالب، تنگی محل حالب به مثانه، برگشت ادرار مثانه به کلیه‌ها، تنگی مجرا و بودن جسم خارجی مثل سوند در سیستم ادراری. در این موارد معمولا پس از قطع آنتی‌بیوتیک بلافاصله عفونت عود می‌کند.

علایم عفونت‌های ادراری

علایم این عفونت‌ها ۲ دسته‌اند؛ علایم ناشی از تحریک و التهاب سیستم ادراری که بر حسب محل عفونت متفاوت است و علایم عمومی‌عفونت در بدن که شامل بی‌اشتهایی، تهوع، استفراغ و… است. البته علایم در کودکان و بزرگسالان تفاوت دارد ولی علایم مشترکی در عفونت‌های ادراری وجود دارد که باید همه افراد به آن آگاهی داشته باشند. سوزش ادرار و تکرر ادرار که به علت تحریک مثانه در اثر عفونت و التهاب ایجاد می‌شود و همچنین تحمل کم مثانه که در کودکان و گاهی در بزرگسالان ممکن است منجر به بی‌اختیاری ادراری شود، یکی از این علایم است. از علایم دیگر می‌توان به تغییر رنگ ادرار به صورت کدر یا خونی شدن ادرار اشاره کرد که معمولا بیماران را به وحشت می‌اندازد. درد پهلوها، اشکال در ادرار کردن و احتباس ادراری را نیز نباید از قلم انداخت.

در صورتی که عفونت ادراری فعالیت کلیه‌ها را کم کند و اوره خون را بالا ببرد، ممکن است منجر به سقط جنین شود ولی به طور کلی، عفونت کلیه (پیلونفریت) در دوران بارداری باعث کاهش وزن جنین می‌شود و طبعا نوزادی که وزنش در موقع تولد از وزن استاندارد کمتر است، در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف قرار می‌گیرد. به همین خاطر، ما در زنان باردارِ دچار عفونت ادراری، پس از درمان کامل عفونت، پیشگیری از عفونت را به صورت مصرف دوز پایین آنتی‌بیوتیک تا آخر زمان بارداری ادامه می‌دهیم؛ درحالی که در عفونت‌های سطحی ادراری در خانم‌های غیرباردار درمان کوتاه‌مدت ۳ تا ۵روزه و حتی تجویز یک دوز واحد کافی است. در عین حال، همواره به خانم‌های باردار توصیه می‌کنیم که در طول ماه‌های بارداری به استخر نروند زیرا احتمال ابتلا به عفونت مجاری ادرار و خطرهای گفته شده وجود دارد.

پیشگیری از عفونت ادراری

قبل از تماس جنسى به حمام بروید.
این کار به خارج شدن باکترى هایى که ممکن است در واژن باشند، کمک مى کند؛ در غیر این صورت، ممکن است باکترى ها به علت نزدیکى جنسى به داخل مثانه رانده شوند.
بعد از تماس جنسى به حمام بروید.
آلت تناسلى مرد، باکترى هاى موجود در واژن را به طرف سوراخ ادرارى و سپس مثانه مى راند.
البته تخلیه ى مؤثر، مثانه را کاملا مى شوید. هیچ شکى نیست که UTI در زنانى که از نظر جنسى فعالند، بیشتر است، اما این به علت مراقب نبودن، بعد از تماس جنسى است، یعنى ادرار کردن مى تواند به راحتى باکترى ها را بشوید.
ثابت شده است که دیافراگم، عامل اصلى کمک کننده در افرادى است که دچار عفونت هاى مکرر و مزمن مثانه مى شوند. احتمالا دو مکانیسم در ایجاد این حالت، دخالت دارند: باکترى ها روى دیافراگم که در عمق واژن قرار دارد، جمع مى شوند و همچنین دیافراگم مانع تخلیه کامل مثانه مى باشد.
از نوار بهداشتى به جاى تامپون استفاده کنید. هیچ کس نمى داند که چرا بعضى از زنان به عفونت هاى مکرر، دچار مى شوند؛ اما مسایل مربوط به واژن مانند میزان فعالیت جنسى، کاربرد دیافراگم و استفاده از تامپون )پنبه اى که داخل واژن مى گذارند( در ایجاد آن، نقش دارند.
بهداشت کافى را تمرین کنید. منظور از رعایت بهداشت کافى پوشیدن لباس هاى زیر پنبه اى است که شما را خشک نگه مى دارد؛ پرهیز از پوشیدن شلوارهاى تنگ که تهویه را مشکل مى کند و در یک کلام، تمیز نگه داشتن است.
اگر نمى توانید حمام بروید تا باکترى ها را از ناحیه پرى نئال )بین واژن و مخرج( تمیز کنید، به طور حتم، در معرض خطر عفونت مجدد قرار خواهید گرفت. اما افراط هم مى تواند به اندازه ى تفریط زیان آور باشد. شستشو مى تواند به طور ثابت، باکترى ها را وارد واژن و باکترى هاى غیر عفونى را با باکترى هاى عفونت زاى E.COLI )اى کولاى( جایگزین کند و باعث عفونت هاى مجارى ادرارى شبیه UTI شود. مصرف صابون هاى ضد باکتریال قوى مى تواند همین کار را بکند. یعنى تغییر فلور نرمال واژن )یعنى باکتریهایى که بدون خطر در واژن حضور دارند( کافى است تا فرد به عفونت حساسیت پیدا کند.

میکروب‌ها چگونه وارد دستگاه ادراری می‌شوند؟ 

در ۹۰ درصد عفونت‌های ادراری، میکروب‌ها از راه مستقیم و با عبور از مجرای خروجی ادرار به مثانه می‌رسند. درعین‌حال، عفونت دستگاه ادراری توسط عوامل مختلف بروز می‌کند. عفونت‌های غیراختصاصی باکتریایی در دستگاه ادراری فوقانی بیشتر دیده می‌شود و عفونت‌های اختصاصی و عفونت‌های منتقله از طریق تماس‌های جنسی نیز بیشتر در دستگاه ادراری تحتانی دیده می‌شود.

اغلب افراد لفظ عفونت ادراری را به جای لفظ عفونت مثانه که نوعی عفونت باکتریایی است و در مثانه ایجاد التهاب می‌کند و با علائمی نظیر احساس نیاز به دفع مکرر ادرار و سوزش ادراری همراه است، بکار می‌برند.

عفونت مثانه (سیستیت) در بین خانم‌های ۲۰ تا ۵۰ سال نسبتاً شایع است، گفت: علائم عفونت مثانه در خانم‌ها متفاوت است و با علایمی مانند درد، ناراحتی و سوزش هنگام دفع ادرار و یا درد هنگام مقاربت جنسی بروز می‌کند.

ناراحتی لگن یا درد قسمت تحتانی شکم که اغلب در قسمت فوقانی استخوان لگن نمایان می شود، افزایش دفعات دفع ادرار و احساس فشار و نیاز به ادرار کردن به طور مکرر حتی زمانی که میزان ادرار در مثانه بسیار کم است، ادرار بدبو و کدر، همچنین وجود خون در ادرار ( که در جواب آزمایش ادرار دیده می شود) از علایم سیستیت است.

به علت اینکه احساس نیاز به دفع ادرار در دوران بارداری عارضه‌ای شایع است، ممکن است تشخیص قطعی سیستیت به خصوص در مواردی که علائم خفیف است، مشکل باشد. بنابراین در مواردی که علائم و ناراحتی ادراری و سوزش ادرار وجود دارد باید با مراجعه سریع به پزشک و با انجام آزمایش ادرار تشخیص قطعی داده شود.

علائم انتشار عفونت به کلیه‌ها با تب شدید که اغلب همراه با لرز و تعریق است نمایان می شود، درد در قسمت تحتانی پشت یا پهلو درست زیر دنده‌ها که ممکن است یک طرفه یا دو طرفه باشد و ممکن است درد شکمی ناشی از آن با تهوع و استفراغ ایجاد می شود.

علائم سیستیت نیز ممکن است در عفونت کلیه دیده شود، عفونت کلیه یکی از خطرناک‌ترین عوارض دوران بارداری است و ممکن است به زایمان زودرس یا سایر اختلالات بیانجامد. بنابراین باید در صورت بروز علایم بیماری هر جه سریعتر به پزشک مراجعه شود تا اقدامات درمانی لازم انجام گیرد.

زنان بارداری که دچار سیستیت می شوند یا در اولین معاینه دوران بارداری باکتری در ادرارشان دیده شده، باید با تجویز پزشک به مدت ۷ تا ۱۰ روز آنتی بیوتیک خوراکی دریافت کنند. (بسیاری از آنتی بیوتیک ها را می‌توان با اطمینان در دوران بارداری مصرف کرد). اگر علائم سیستیت وجود داشته باشد، احتمالاً با مصرف آنتی بیوتیک در مدت چند روز این علائم برطرف می شود. ولی به هر حال ادامه یک دوره درمان به طور کامل بسیار ضروری است تا دستگاه ادراری از وجود باکتری پاک شود.

پس از درمان باید آزمایش ادرار را تکرار کنید تا مشخص شود که عفونت برطرف شده است. انجام کشت‌های مکرر ادرار با فواصل معین در تمام دوره بارداری الزامی است تا از عدم بازگشت عفونت اطمینان حاصل شود.

در ۴۰ درصد خانم‌های باردار که دچار عفونت ادراری می‌شوند عفونت تکرار می‌شود. به منظور پیشگیری از عود عفونت، در صورت تکرار عفونت مثانه، ممکن است آنتی بیوتیک به طور دائم و با یک دوز پائین تا زمان زایمان تجویز شود.

در صورت بروز عفونت کلیه در دوران بارداری باید زنان باردار در بیمارستان بستری شده و آنتی بیوتیک وریدی دریافت کنند و از نظر علائم زایمان زودرس تحت نظر باشد. پس از درمان باید مرتباً آزمایش ادرار را تکرار کرده و برای باقی مانده دوران بارداری تحت درمان با آنتی بیوتیک قرار گیرند، زیرا همواره در معرض خطر عود عفونت کلیه قرار دارند.

منبع : متخصص ارولوژی تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: