علت هیدرونفروز

هیدرونفروز در بیشتر نوزادان یک مشکل خفیف است که به خودی خود برطرف می شود. این احتمال دارد که تولید ادرار افزایش یافته توسط نوزاد قبل از زایمان را نشان دهد که با  گذشت زمان از بین می رود.

به ندرت، هیدرونفروز ممکن است به خاطر انسدادی باشد که توسط رشد ناهنجار حالب (مجرایی که ادرار را از کلیه به مثانه هدایت می کند) ایجاد شده باشد. هیدرونفروز ممکن است هدایت ادرار از مثانه به کلیه را نشان دهد که به عنوان رفلاکس وزیکورترال شناخته شده است.

تشخیص هیدرونفروز

در بیشتر موارد، تصویر برداری اولتراسوند برای کشف کلیه هایی که هیدرونفروتیک هستند، استفاده می شود. زمانی که کلیه مبتلا به این شرایط باشد، بسته به سن و جنسیت کودک، اشعه ایکس مثانه می تواند برای نگاه به حرکت ادرار به کلیه یا انسداد در مجرای پیشاب در صورتی که کودک پسر است، انجام شود. در موارد دیگر که در آن شرایط شدید است، اسکن هسته ای کلیه باید برای مشخص کردن انسداد کلیه انجام شود. انسداد ممکن است نیاز به مداخله جراحی برای حفظ کلیه داشته باشد. اگر هیدرونفروز هر دو کلیه را درگیر کند، ارزیابی بیشتر با تست خون استاندارد باید در بیمارستان یا مطب انجام شود تا اطمینان حاصل شود که عملکرد کلیه طبیعی است.

انسداد در مسیر جریان ادرار، همراه با متوقف شدن ادرار و افزایش فشار در دستگاه ادراری، عملکرد کلیه ها و مجاری ادراری را مختل می سازد و علت شایعنارسایی حاد و مزمن کلیوی محسوب می شود.

با برطرف شدن زودرس انسداد، نقایص عملکرد سیستم ادراری معمولاً به طور کامل برطرف می شوند ولی انسداد مزمن به از بین رفتن دایمی توده ی کلیوی(آتروفی کلیه) و توانایی ترشحی و نیز افزایش استعداد به عفونت موضعی و تشکیل سنگ می آنجامد.* تشخیص زودرس و درمان فوری انسداد از بروز اختلال در ساختار و عملکرد کلیه پیشگیری می کنند.*نقایص مادرزادی مختلف حالب، قسمت خروجی مثانه و پیشابراه و نیز نقایص اکتسابی درونزاد و برونزاد سه قسمت مزبور همگی از علل مکانیکی شایع انسداد مجاری ادرار هستند که به دلیل مفصّل و تخصصی بودن، به ذکر آنها نمی پردازیم.

هنگامی که انسداد(اعم از مکانیکی یا عملکردی) در بالاتر از سطح مثانه روی دهد، اتساع یک طرفه ی حالب(هیدرواورِتِر؛hydroureter ) و اتساع سیستم لگنچه ای – کالیسی( سیستمpyelocalyceal ) یعنی هیدرونفر(hydronephrosis) ایجاد می شود. ضایعات ایجاد شده در سطح مثانه یا پایین تر از آن موجب گرفتاری دوطرفه خواهند شد.

علل انسداد مجاری ادرار

علل انسداد مجاری ادرار در دوران کودکی عبارتند از ناهنجاری های مادرزادی(مانند تنگی حالب به لگنچه) و غیرعادی بودن محل حالب.* بازگشت(ریفلاکس؛reflux ) ادرار از مثانه به حالب، علت شایع هیدرونفروز در دوران قبل از تولد است و در صورت شدید بودن میتواند منجر به بروز عفونت های ادراری عودکننده و ایجاد بافت جوشگاهی(اِسکار) در دورا ن کودکی شود. هیدرونفروز جنین در رحم مادر ممکن استبا کاهش حجم مایع آمینون و عوارض تنفسی در جنین همراه باشد.* اختلال عملکردی جریان ادرار معمولاً در اثر اختلالات حالب و مثانه ایجاد می شود. این اختلالات عبارتند از: مثانه ی نوروژنیک که اغلب با غیرفعال بودن حالب همراه است و بازگشت(ریفلاکس) ادرار از مثانه به حالب. ریفلاکس در کودکان شایع تر است و میتواند به هیدرواورتر شدید یک طرفه یا دوطرفهو هیدرونفروز منجر شود. غیرطبیعی بودن محل ورود حالب به مثانه شایع ترین علت اختلال مزبور است.

نوشیدن آب و عملکرد کلیه ها

کم‌آب ماندن بدن، کلیه‌ها را به سموم و داروهای زیان‌آور حساس‌تر می‌کند. اگر فردی سنگ کلیه یا در سابقه خانوادگی‌اش ابتلا به بیماری‌های کلیوی وجود دارد، مصرف کافی آب در شبانه‌روز برایش بسیار مهم است.

تشخیص نارسایی کلیه

برگرداندن کلیه نارسا به وضعیت اولیه تقریبا ناممکن است اما اگر در مراحل اولیه شناسایی شود، می توان مانع از پیشرفت تخریب شد زیرا پزشک با یافتن عامل تخریبی و کنترل آن، اجازه از کارافتادگی کامل، دیالیزی شدن و در نهایت، لزوم پیوند کلیه به بیمار را می گیرد. مثلا دیابت یا فشارخون با دارو کنترل می شود و داروهای نگهدارنده برای کلیه تجویز می شود. رژیم غذایی این بیماران باید کم نمک و فعالیت های بدنی متعادلی داشته باشند تا از تخریب بیشتر جلوگیری شود.

حتی افراد سالم نیز با توجه به نظر پزشکشان گاهی باید آزمایش هایی انجام دهند ولی افراد در معرض خطر بهتر است هر ۶ تا ۱۲ ماه آزمایش های مربوط به سلامت کلیه را انجام دهند.

تا وقتی که عملکرد کلیه ها برای بدن کافی باشد، سعی می کنیم با دارو بیمار را در همان حالت نگه داریم اما وقتی عوارض غیرقابل کنترل شود، ۲ گزینه پیش روی ما قرار می گیرد؛ اولین گزینه دیالیز است تا بتوانیم خون را تصفیه کنیم. تعداد جلسه ها بستگی به شدت نارسایی دارد و از

۱ بار تا ۳ بار در هفته انجام می شود، اما دیالیز را نمی توانیم به مدت طولانی ادامه دهیم. امروزه، پیوند اعضا در درمان این بیماران جایگاه ویژه ای پیدا کرده است و ابداع داروهایی که از پس زدن عضو پیوندی ممانعت می کند نیز این نوع از درمان را آسان تر کرده است پس گزینه نهایی و برتر پیوند کلیه است.

منبع :متخصص ارولوژی تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: