post_image

دستگاه ادراری از کلیه‌ها شروع می‌شود. کلیه ها هم توسط لوله‌هایی که حالب خوانده می‌شوند به مثانه وصل می‌شوند. دستگاه ادراری به پیشابراه ختم می‌شود که لوله کوتاهی است که ادرار را به خارج از بدن می‌برد. وقتی باکتری‌های موجود در روده‌ها، از راه رکتوم به پیشابراه برسند و از آنجا بالا رفته وارد مثانه شوند، عفونت به وجود می‌آید.

باکتری‌ها می‌توانند مثانه را آلوده کرده و عفونت ایجاد کنند و یا بدون آنکه علامتی ایجاد کنند، در آنجا تکثیر یابند.

در هر یک از این موارد، باکتری‌ها ممکن است از راه حالب بالا رفته و کلیه‌ها را دچار عفونت سازند. عفونت کلیه خطرناک است و ممکن است باعت زایمان زودرس در خانم‌های باردار یا سایر عوارض گردد.

عفونت مثانه در بین خانم‌های ۲۰ تا ۵۰ بیشتر شایع است.

مثانه عصبی

مثانه عصبی یکی از اختلالات عملکرد مثانه می‌باشد که بدنبال آسیب سیستم عصبی ایجاد می‌شود. براساس محل درگیری و نوع درگیری عصبی به دو نوع تقسیم می‌گردد:
- مثانه بیش فعال یا انقباضی
- مثانه شل
کسانی که مثانه بیش فعال مبتلا هستند، بسیار کم یا اصلاً کنترلی به عملکرد مثانه ندارند. مثانه بطور خودبه خود و مکرر تخلیه می‌گردد و تخلیه بطور کامل انجام نمی‌گیرد. به همین دلیل خطر ابتلا به عفونتهای ادراری در این افراد افزایش می‌یابد.
مثانه شل خصوصیات متفاوتی دارد. در این افراد قسمتی از سیستم عصبی که وظیفه خبررسانی به مغز هنگام پرشدن مثانه، را دارد، دچار اختلال شده‌است در نتیجه با افزایش اندازه و ظرفیت مثانه روبرو خواهیم شد. زمانی که فشار ادرار در مثانه به اندازه‌ای برسد که ماهیچه‌های دریچه خروجی ادرار توانایی غلبه بر آن را نداشته باشد، ادرار شروع به ریزش می‌کند. در این نوع اختلال مثانه نیز مانند مثانه انقباضی، مثانه بطور کامل تخلیه نمی‌گردد.

مثانه بیش فعال (Overactive bladder)

اگر روزانه ۸ بار یا بیشتر یا در هنگام شب بیشتر از دو بار جهت دفع ادرار به توالت می‌‌روید احتمالاً به مثانه بیش فعال مبتلا هستید.

عفونت ادراری و سوسیس و کالباس

گاهی خبرهایی منتشر می‌شود با این مضمون که فلان ماده‌غذایی مثل سوسیس و کالباس (مثلا به دلیل ادویه‌ای که دارند) می‌توانند سبب ابتلا به عفونت‌های ادراری شوند یا بر شدت آن بیفزایند. در واقع، باید گفت نوع تغذیه نمی‌تواند باعث بروز عفونت ادراری شود.
عفونت در شرایطی به وجود می‌آید که یک باکتری از بیرون وارد بدن شود. گاهی ممکن است تغذیه به شکلی باشد که مقاومت بدن را کاهش دهد. مثلا بر فرض، کاهش میزان ویتامین A و C یا روی ممکن است سبب کاهش سطح مقاومت بدن شده و زمینه را برای مبتلا شدن به بیماری‌های عفونی هموار کند. بنابراین، خوردن غذا هرگز سبب بروز عفونت ادراری نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند با تضعیف سیستم دفاعی بدن، زمینه بروز عفونت‌های مختلف را فراهم آورد.

در حقیقت، مشکل اصلی سوسیس و کالباس، نوع مواد نگه‌دارنده‌ای است که به آنها افزوده شده تا طعم و رنگ طبیعی گوشت استفاده‌ شده حفظ شود. این ماده نگه‌دارنده، نیترات است که می‌تواند در صورتی که بیش از حد مجاز استفاده شود، سرطان‌زا باشد اما سبب بروز عفونت نمی‌شود. حتی اگر سوسیس و کالباس، آلوده به میکروب هم باشد، مسبب بروز عفونت ادراری نیست، بلکه سبب بروز اسهال و مشکلات گوارشی می‌شود.
از سوی دیگر، کمبود برخی ویتامین‌ها می‌تواند سبب ضعیف شدن سیستم ایمنی شده و زمینه را برای ابتلا به عفونت ادراری هموار کند؛ بنابراین، مصرف برخی ویتامین‌ها به هنگام این بیماری می‌تواند سبب تقویت هر چه بیشتر سیستم ایمنی شود و به این ترتیب، از شدت بیماری بکاهد.
یادتان باشد که انواع میوه‌ها و سبزیجات تازه و رنگی منبع عالی ویتامین‌ها هستند و بهتر است در این شرایط حداقل در میان وعده‌ها بیشتر مصرف شوند.

علل عفونت مثانه

- میکروب‌ها از از بیرون بدن وارد پیشابراه شوند.

- این عفونت در زنان بسیار شایع است، زیرا مدخل پیشابراه با مخرج فاصله کمی دارد و عفونت به سادگی از یک نقطه به نقطه دیگر انتقال می‌یابد.

- در زنان طول پیشابراه کوتاه‌تر است و عفونت به سادگی این مسافت کم را تا مثانه طی می‌کند.

- عفونت‌های کلیه می‌تواند پخش شود و مثانه را نیز مبتلا کند.

- آسیب به پیشابراه

- استفاده از کاتتر ادراری برای تخلیه مثانه، مثلاً پس از زایمان یا جراحی

- باکتری‌هایی که از راه پوست اطراف ناحیه تناسلی و مقعدی به مجاری ادراری راه می‌یابند.

علائم عفونت مثانه

درد، ناراحتی و سوزش هنگام دفع ادرار (و احتمالا هنگام مقاربت جنسی)

ناراحتی لگن یا درد قسمت تحتانی شکم (اغلب در قسمت فوقانی استخوان لگن)

افزایش دفعات دفع ادرار و احساس فشار و نیاز به ادرار کردن به طور مکرر حتی زمانی که میزان ادرار در مثانه بسیار کم است .

ادرار بدبو

ادرار کدر

وجود خون در ادرار (اغلب با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شود)

تب خفیف

شب ادراری در کودک

تب و تحریک پذیری در شیرخوار

درمان عفونت مثانه

برای درمان عفونت مثانه، آنتی‌بیوتیک به مدت ۵-۳ روز تجویز می‌شود. اگرعفونت مثانه تکرار شود و شدید باشد، آنتی بیوتیک به صورت طولانی مدت تجویز می‌گردد. نوشیدن آب به مقدار زیاد برای درمان عفونت مثانه توصیه می‌شود. حداقل نوشیدن ۲ لیتر آب در روز برای سلامتی مفید خواهد بود هر چند شواهد کافی برای آن در دسترس نیست.

پیشگیری از عفونت ادراری

مطالعه جدیدی در دانشگاه مک‌گیل روی ۴۰۰ کودک پسر باز هم بر اهمیت ختنه برای پیشگیری از عفونت ادراری تاکید می‌کند.

در این مطالعه ۴۰ کودک ختنه‌نشده ولی با نوک مجرای ادرار کاملا قابل رویت، ۲۶۹ کودک ختنه‌نشده دارای مجرای غیر قابل رویت یا به سختی قابل رویت، و ۸۴ کودک ختنه‌شده با هم مقایسه شدند و مشخص گردید که حتی کاملا قابل رویت بودن مجرای ادرار نیز بر خلاف ختنه نمی‌تواند از بروز عفونت ادراری پیشگیری کند.

برای پیشگیری از عفونت های ادراری، می‌توانید از دم کردنی ها هم کمک بگیرید. این ترکیب را تهیه کنید: بذر چمن، بوسرُل (نوعی درخت که در آلپ می‌روید)، علف جارو و برگ های مورد را مخلوط کرده و بجوشانید (حدود ۱۵ گرم از این گیاهان در یک لیتر آب). هر روز هر مقدار که تمایل دارید بنوشید.
در هر صورت، اگر زیاد دچار عفونت های ادراری می‌شوید، به مقدار زیاد و به طور مرتب مایعات بنوشید. با این کار، هم ادرارتان رقیق تر و هم خروجش سریع تر خواهد شد، به این ترتیب احتمال بروز عفونت های باکتریایی کمتر می‌شود.

منبع : متخصص مجاری ادراری

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک