post_image

بی اختیاری ادرار

بی اختیاری ادرار(urinary incontinence ) ممکن است به طور ناگهانی  و موقت  یا دایمی و دراز مدت ایجاد شود.

 علل بی اختیاری ادرار

 علل بی اختیاری ادرار ناگهانی یا موقت عبارتند از:

**استراحت طولانی(مثلاً بعد از عمل جراحی)**مصرف بعضی داروها( مثل داروهای مُدرّ، ضد افسردگی،آرام بخش،ضدسرفه و سرماخوردگی و آنتی هیستامین)**افزایش حجم ادرار(مثلاً در دیابت کنترل نشده)**اختلال هوشیاری* حاملگی*عفونت یا التهاب مثانه* متراکم شدن مدفوع در اثر یبوست(که باعث  فشار آوردن به مثانه می شود)* عفونت یا التهاب دستگاه ادراری* افزایش وزن.

علل بی اختیاری ادرار درازمدت

علل بی اختیاری ادرار در درازمدت عبارتند از:* بیماری آلزایمر*سرطان مثانه* اسپسام مثانه* افسردگی*بزرگی پروستات(در آقایان)* اختلالات عصبی (مثل بیماری ام اس یا سکته مغزی)*آسیب عصبی یا عضلانی پس  از رادیوتراپی لگن*پایین افتادگی  مثانه، پیشابراه یا رکتوم(راست روده) به داخل فضای مهبل (واژن)که اغلب در اثر حاملگی ها و زایمان های متعدد روی می دهد.* مشکلات ساختاری دستگاه ادراری* آسیب های نخاعی* ضعف اسفنکترمثانه(عضلات حلقوی مسئول باز و بسته کردن مثانه) که اغلب به دنبال جراحی پروستات در اقایان یاجراحی مهبل(واژن) در خانم ها روی میدهد.

خانم ها ۲ برابر اقایان دچار بی اختیاری ادرار می شوند که علت آن حاملگی و زایمان، یائسگی و ساختار خاص دستگاه ادراری در خانمها است.* خانم ها و آقایان ممکن است در اثر آسیب عصبی،نقایص مادرزادی،سکته مغزی، بیماری ام اس و مشکلات ناشی از افزایش سن، دچار بی اختیاری ادرار شوند.* خانم های مسن، بیش  از زنان جوان دچار بی اختیاری ادرار می شوند.* اغلب در هر سن، بی اختیاری ادرار قابل درمان و حتی قابل علاج کامل  است.

انواع  بی اختیاری ادرار

 انواع  بی اختیاری ادرار عبارتند از:

بی اختیاری نوع استرس

 بی اختیاری نوع استرس(stress incontinence) که به دلیل وارد آمدن فشار بر مثانه، در اثر سرفه، خنده، عطسه دویدن یا موارد مشابه و به  صورت قطره قطره با حجم کم ادرار روی می دهد و معمولاً تغییرات فیزیکی ناشی از بارداری، زایمان و یائسگی موجب آن می شوند.

بی اختیاری استرس، شایع ترین نوع  بی اختیاری ادرار در خانم هاست  و می توان آن را  درمان نمود. این نوع بی اختیاری بر اثر ضعف عضلات کف لگن و پیشابراه که وظیفه کنترل بازو بسته شدن خروجی مثانه در هنگام ادرارکردن را برعهده دارند ایجاد می شود. بی اختیاری ادرار نوع استرس ممکن است در هفته ی قبل  از پریود تشدید شود که علت آن، کاهش مقدار استروژن است که موجب پایین آمدن فشار عضلات اطراف پیشابراه می شود.

میزان بروز بی اختیاری استرس، پس  از یائسگی افزایش پیدا می کند.

 بی اختیاری ادرار فوریتی

بی اختیاری ادرار فوریتی(urge incontinence)، بدون علت مشخص و به  صورت احساس ناگهانی نیاز به ادرارکردن بروز می کند و بیش از همه در موارد وجود انقباض های نامتناسب مثانه دیده می شود.

متخصصان، این نوع مثانه ها را مثانه های«ناپایدار»،«اسپاستیک» یا« بیش فعال» می نامند. چنان چه بی اختیاری ادراری در اثر بیش فعالی اعصاب کنترل کننده ی مثانه ایجاد شده باشد به آن «بی اختیاری رفلکسی» گفته می شود.

 در بی اختیاری فوریتی ممکن است تخلیه ی مثانه به  صورت دفع حجم زیاد ادرار درهنگام خواب، پس  از نوشیدن کمی آب یا درهنگام مشاهده ی آب جاری یا شنیدن صدای جریان آب روی دهد. آسیب دیدگی اعصاب مثانهف نخاع و مغز، یا عضلات مثانه می توانند موجب بی اختیاری مزبور شوند. بیماری ام اس، پارکینسون، آلزایمر، سکته مغزی و آسیب های ناشی  از جراحی همگی می توانند به اعصاب یا عضلات مثانه آسیب برسانند.

منبع : کتاب راهنمای پزشکی خانواده- بیماری های کلیه و مجاری ادرار

 

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک