ناباروری در مردان

چند در صد از ناباروری مربوط به مردان است؟

غالبأ علل ناباروری مردان به عنوان شایعترین علت ناباروری ذکر شده است .۳۰-۴۰% ناباروری ها مربوط به علل ناباروری مردان می باشد وبه همراه علل ناباروری مشترک با زنانه ۵۰% موارد را تشکیل می دهد باید زن ومرد هر دو دربررسی ناباروری بطور موازی مورد ارزیابی قرار گیرند. هر چند ناباروری بعد از یک سال تماس جنسی بدون جلوگیری تأیید می شود ولی نگرانی زوج ها باعث مراجعه زودتر می شود که ممکن است سودمند هم باشد.

تشخیص ناباروری مردان

۱-شرح حال. ۲- معاینه ی بالینی .۳- آزمایشات مایع منی .۴- ارزیا بی هورمونی.

شرح حال تشخیص ناباروری مردان :

 باید وضعییت آمیزش جنسی بیمار مشخص شود.حدود ۸۰% از مردان بطور دقیق ،زمان آمیزش جنسی که منجر به حاملگی شود را نمی دانند .بطور طبیعی اسپرم حدود ۱-۲ روز داخل بدن زن زنده می ماند،بنا بر این توالی هر دو روز یک بار برای اکثر مردان جهت آمیزش جنسی مناسب است.

 وجودسایر بیماری های فرد باید بررسی شود ، چون هرکدام آنها می توانند به نوعی موجب کاهش باروری گردند.

 جراحی فتق در ۱% موارد،بیماری های مانند اوریون بعد از بلوغ می توانند در نا باروری مردان موثر باشند.

 استروئیدآندروژنیککه اغلب توسط ورزشکاران زیبایی اندام جهت افزایش قوای عضلانی بدن ورشد استفاده می شوند می توانند موجب کاهشتولید اسبرم شود.

حمام گرم و سونا به علت افزایش دمای بیضه سبب خرابی تولید اسپرم می شوند.

 وجود مشکلات ناباروری در برادر بیمار می تواند اختلا لات ژنتیکی را در خانواده مطرحسازد.

در چاقی مفرط به دلیل بر هم خوردن تعادل هورمونی ودر نتیجه افزایش هورومون زنانه وکاهش هورمون مردانه ممکن است نا باروری دیده شود

پر کاری یا کم کاری غده ی تیرویید می تواند موجب کاهش تولید اسپرم گردد.

 معاینه ی فیزیکی :

 بیمار باید کاملأ صفات ثانویه مردانه داشته باشد. بیضه بطور کامل مورد معاینه قرارمیگیرد.وجود واریس بیضه می تواند موجب آسیب بیضه وکاهش تولید یا در موارد شدیدتر موجب فقدان اسپرم گردد.

 آزمایش مایع منی :

 یک آزمایش ساده ومفید ادرار می تواند به عنوان قسمتی از آزمایشات اولیه بیمار انجام شود .غیر طبیعی بودن آنالیز مایع منی به سادگی احتمال کاهش باروری را مطرح می سازد.باید یاد آور شد که کیفیت مایع منی در یک فرد طبیعی روز به روز متغییر است. معمولأ توصیه می شود جمع آوری اسپرم ۷۲-۴۸ ساعت بعد از آخرین مقاربت گرفته شود.

 ارزیابی هورمونی :

 ارزیابی هورمونی به منظور اندازه گیری هورمونها ی مرد انجام می گردد. بررسی هورمونها تیروئید،تست های کبدی وکلیوی و ارگانهای دیگر بدندر صورت نیازضروری می باشد.

 داروها:

 در طی اقدام به حاملگی بهتر است هر گونه داروی غیر ضروری قطع گردد.برخی از داروها می توانند با عملکردهای مختلف موجب ناباروری گردند.داروهایی مانند کتوکونازول ، اسپیرو نو لاکتون ،الکل وداروهای نشاط آور مثل ماری جوانا (حشیش) ،هروئین ، بعضی لز حشره کش ها و… می توانند در تولید اسپرم مشکلاتی را به وجود آورند ودر نتیجه موجب ناباروری شوند.

در صورتی که با ارزیابی های فوق علت ناباروری مشخص نشد ،نیاز به تست های تکمیلی می باشد. هر چند حد اقل ۲۵-۵۰ % موارد ناباروری مردان علت مشخص ندارد. بنا بر این با مشخص شدن علت ناباروری در مرد درمان آن ضرورت پیدا می کند .

با وجود آگاهی از درمانهای موجود در ناباروری هنوز فقط ۴۳% زوجهای نابارور در طلب درمان بر می آیند .

باروری و ناباروری

 برای باروری, اسپرم مرد به تخمک زن ملحق شده و منجر به پدید آمدن نطفه می شود. با این وجود بسیاری از مردان مطالب اندکی از باروری مردان می دانند و به آن توجهی ندارند.

ناباروری فقط مشکل زنان نیست.

 بر اساس آمارهای موجود, ۳۵% موارد نا باروری زوجین مربوط به مردان است. یک مرد سالم در هر نوبت انزال ۱۲۰ تا ۶۰۰ میلیون اسپرم خارج می کند و در طول زندگی خویش حدود ۴۰۰ میلیارد اسپرم تولید می کند. شایعترین علت ناباروری مردان, عدم توانایی آنان در تولید تعداد کافی اسپرم های سالم است. همچنین مردان ممکن است در رساندن اسپرم به واژن زن مشکل داشته باشند. این مشکل مربوط به سیستم تناسلی مردان است. در این موارد ممکن است اختلال مربوط به آلت تناسلی و بیضه ها باشد. (عدم تخلیه اسپرم). در بعضی از مردان ناهنجاری وجود دارد که در آن، بیضه ها در جای مناسب خود قرار نمی گیرد. همچنین ممکن است بیماری هایی سبب آسیب رساندن به سیستم تولید اسپرم در مردان شوند.

مشخصات اسپرم های طبیعی در مردان کدامند؟

 - حجم کافی باید داشته باشند.

 - باید فعال باشند.

 - نباید به هم بچسبند.

 - دارای اندازه و شکل مناسب باشند.

 - قادر به نفوذ در تخمک باشند و بتوانند به آسانی در درون واژن و رحم حرکت کنند و خود شان را به تخمک برسانند.

اگر زوجین نتوانند پس از آمیزش مکرر صاحب فرزند شوند باید یک آزمایش تست منی مرد انچام شود.

مایع منی از چه ساخته شده است؟

منی سالم دارای ۱۲۰ تا ۶۰۰ میلیون اسپرم در هر نوبت انزال است. مایع منی علاوه بر اسپرم دارای آب, قند های ساده, مواد قلیایی (برای محافظت در مقابل محیط اسیدی میزراه مرد و محیط اسیدی واژن زن است. همچنین در مایع منی موادی به نام پروستاگلندین ها هستند که سبب انقباض رحم ولوله های تخمدانی می شوند. علاوه بر این موادی از قبیل ویتامین C, روی و کلسترولنیز در مایع منی وجود دارند.

بطور کلی مایع منی سالم, فاقد مواد میکروبی, و آلوده کننده است.

در آزمایش اسپرم چه مواردی اندازه گیری می شوند؟

 × حجم مایع منی

 × تعداد اسپرم (مقدار اسپرم در حجم معینی از مایع منی).

 × اندازه وشکل اسپرم

 × تحرک اسپرم (در صد اسپرم های فعال)

 اکنون با استفاده از کامپیوتر تمام موارد فوق ارزیابی می شوند.

مایع منی سالم چه مشخصاتی دارد؟

 حجم: ۳ میلی لیتر (بین ۲ تا ۶ میلی لیتر)

 غلظت: ۲۰ میلیون یا بیشتر در هر میلی لیتر

 تحرک/ ۵۰% فعال پس از ۲ ساعت

 شکل طبیعی: ۶۰%

 مایع منی معمولاً در عرض ۱ ساعت به صورت مایع در می آید.

 PH: بین ۷ تا ۸.

درمان ناتوانی جنسی 

سیگار نکشید:

کشیدن سیگار معمولاً سبب کاهش تعداد اسپرم و تحرک ضعیف می شود. تحقیقات اخیر نشان دادند زمانی که هم مرد و هم زن سیگار می کشند, احتمال ناباروری تا ۶۴% بالا می رود.

مصرف حشیش :

استفاده درازمدت از حشیش توسط مردان سبب کاهش اسپرم  سالم و افزایش اسپرم ناقص می شود.

 مصرف الکل:

مصرف زیاد الکل سبب کاهش تولید اسپرم سالم توسط مردان می شود.

فعالیت شدید بدنی:

فعالیت شدید بدنی سبب کاهش تولید اسپرم می شود.

 ویتامین C:

کمبود ویتامین C سبب می شود که اسپرم ها به هم بچسبند و این حالت سبب ۱۶% موارد ناباروری در مردان می شود.

منبع: پارسی طب

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک