بیرون زدگی کشاله ران فتق یا باد فتق می گویند . نکته اینجاست که فتق ممکن است در هرجایی از بدن ایجاد شود . در واقع به جابجایی اعضای بدن از جایگاه طبیعی خود فتق گفته می شود.

فتق ها جدار شکم ، فتق های روده ای یا فتق مغزی نیز وجود دارد اما بیشتر مردم فتقهای کشاله ران و ناف را بیشتر می شناسند. فتق های جدار شکم انواع مختلف و علل مختلفی دارد . شایع ترین فتق جدار شکم فتق اینگوینال یا مغبنی (کشاله ران) می باشد که بیشتر در سمت راست دیده می شود. فتق های جدار شکم ممکن است در جاهای مختلف وبه اسمهای گوناگون وجود داشته باشد که در اینجا فقط به فتق کشاله ران و فتق نافی اشاره می کنم.

اصولا فتق های جدار شکم علل مختلفی دارند ولی به ۲ گروه مادرزادی و اکتسابی تقسیم می شوند . علل مادرزادی که بیشتر به علت نقص ژنتیکی در تشکیل سیر آناتومیکی بیضه ها می باشدو در کودکان حتی موقع تولد دیده می شود و حتی ممکن است حاوی مایع نیز باشد. فتق های اکتسابی بیشتر در سنین بالاتر دیده می شود و از علل آن سیگار، فعالیت سنگین، مشکلات ریوی و سرفه های مزمن، مشکلات عضلانی، سابقه جراحی های ناحیه و ….. می باشد. البته فتق هایی که در سنین جوانی ایجاد می شود نیز ممکن است علت مادرزای داشته باشد.

 در فتق کشاله ران یا همان ” فتق مغبنی” که شایع ترین نوع فتق است، گاهی منشاء مادر زادی است که در نوزادان هم دیده می شود، ولی در بزرگسالان گاهی دلیل ایجاد آن ضعف تدریجی جدار شکم به دلیل سال ها فشار است.

*علایم فتق مغبنی

در فتق های مغبنی ، روده ها از سوراخ فتق وارد محوطه زیر پوست می شوند و یک برآمدگی ایجاد می کنند با احساس ناراحتی موضعی و درد هم همراه باشد این برآمدگی بخصوص در حالت ایستاده ، مشخص تر و درحالت خوابیده ممکن است بکلی از بین برود ولی در حالت ایستاده و خوابیده، هر نوع زور زدن ، عطسه، سرفه ویا حتی خندیدن می تواند به دلیل افزایش فشار داخل شکم، سبب خارج شدن روده ها و برآمدگی فتق شود.
در اوایل بیماری: با شار مختصه انگشت، می توان روده ها را به داخل شکم برگرداند ولی بتدریج با گذشت زمان، سوراخ موجود در جداره عضلانی شکم بزرگ ترمی شود و به تعداد بیشتری از قوس های روده اجازه خروج می دهد روده ها بتدریج در زیر پوست و محوطه خارج شکم برای خود جا باز می کنند و اندازه فتق بتدریج بزرگتر می شود، به طوری که در فتق های پیشرفته قسمتی از روده ها به طور دایم و کیسه منق می مانند و برجستگی قابل توجه فتق کاملا ثابت و پا برجا می شود.

*عوارض فتق

گاهی روده ها در داخل فتق پیچ خورده و گیر می کنند موجب انسداد روده و مانع عبور محتویات آن می شوند که با درد شدید همراه است این حالت نیاز به عمل فوری دارد، زیرا ممکن است در صورت طول کشیدن، قوس روده ای که داخل فتق گیر کرده است متورم و گردش خون آن مختل شود و منجر به سیاه شدن روده شود.
سیاه شدن و مردن روده در داخل فتق یکی از عوارض و خیم فتق هاست که به عمل جراحی فوری و گسترده تری نیاز دارد به دلیل احتمال و امکان این عارضه و خطرات ناشی از آن توصیه می شود، فتق ها مغبنی در هر سنی از نوزادی تا سنین بسیاری بالا عمل شوند.

*تشخیص فتق کشاورزان

تشخیص فتق به آسانی با معاینه بیمار مشخص می شود و نیاز به آزمایش های گوناگون و عکسبرداری ندارد بسیاری از بیماران خود متوجه برآمدگی و گاهی احساس درد در ناحیه کشاورزان می شوند و به همین دلیل به پزشک مراجعه می کنند برآمدگی در ناحیه کشاورزان گاه صبح ها به دلیل استراحت هنگام شب، بکلی از بین می رود ولی در طول روز دوباره ظاهر می شود

درمان فتق با عمل جراحی

در صورتی که مانع مهمی برای عمل جراحی وجود نداشته باشد ، تمام فتق های مغبنی باید عمل شوند تا هم از بزرگتر شدن فتق وهم از احتمال سیاه شدن روده ها جلوگیری شود.
پس از عمل جراحی، معمولا بیمار فردی روز عمل و گاه همان روز می تواند از بیمارستان به منزل برود نجیه های پوست یک هفته تا ده روز پس از عمل برداشته شده و به بیمار توصیه می شود تا دو ماه از کارهای سنگین دوری کند اکثر بیماران دو هفته پس از عمل به کار روزمره باز می گردند، ولی در صورت انجام کارهای سنگین باید شش هفته صبر کنند.

منبع:خبرنگاران   بیتوته

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک