غده پروستات

پروستات بخشی از عضو جنسی مردان است که به شکل و اندازه تقریبی گردو، زیر مثانه قرار گرفته و مجرای خروجی آن را احاطه کرده است.

نقش پروستات تولید مایع وروان کردن حرکت اسپرماتوزوئیدها به خارج است.

تشخیص بیماری پروستات

معاینه مقعدی:

با پوشیدن یک دستکش لاستیکی دکتر از طریق دیواره راست روده پروستات شما را احساس می‌کند. او می‌تواند توده‌ها، تورم و یا ناراحتی که نشانگر بیماری باشد را تشخیص دهد. گرچه بسیاری از آقایان از انجام معاینه مقعدی طفره می‌روند ولی این معاینه فقط ناراحتی مختصری ایجاد کرده و تنها چند ثانیه طول می‌کشد.

-آزمایش آنتی ژن ویژه پروستات در خون (PSA):

پروستات بزرگ شده یک پروتئین را به میزان بیشتری ترشح می‌کند. این آزمایش میزان آن پروتئین را در خون اندازه می‌گیرد. این آزمایش ۱۰۰ درصد دقیق نیست و ممکن است همراه با سایر آزمایشات مورد استفاده قرار گیرد.

-آزمایشات دیگر:

ممکن است لازم باشد آزمایشات دیگری انجام شود. مانند انجام آزمایش سیستوسکوپی، سی تی اسکن یا MRI که برای دید بهتر درون پیشابراه و پروستات صورت می‌گیرد.

آنتی‌ژن اختصاصی پروستات

پروستات پروتئینی را تولید می‌کند که آنتی‌ژن اختصاصی پروستات(PSA) نامیده می‌شود. این پروتئین وارد مایع انزالی می‌شود و در زمان مناسب به حفظ حالت مایع منی کمک می‌کند و مانع لخته شدن آن می‌شود.

PSA که خاصیت آنزیمی دارد، به شکل یک گلیکوپروتئین به وسیله سلول‌های پوشاننده خوشه‌های غددی و مجاری پروستات تولید می‌شود. میزان این پروتئین را می‌توان در خون نیز اندازه گرفت. آزمایش میزان PSA در خون برای شناسایی سرطان پروستات مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سرطان پروستات

سرطان پروستات، شایع ترین سرطان آقایان در انگلیس به شمار می اید و حدود یک چهارم سرطان های مردان را تشکیل میدهد. در امریکا، بعد از سرطان پوست، سرطان پروستات شایع ترین سرطان مردان است.

در هرسال تقریباً۳۲۰۰۰ مرد در کشور انگلیس مبتلا به سرطان پروستات تشخیص داده می شوند و بیش از۰۰۰/۱۰ نفر در اثر این بیماری فوت می شوند.

سرطان پروستات در زیر ۵۰ سالگی نادر است ولی با افزایش سن، شیوع بیماری بیشتر می شود.

داشتن پدر یا برادر مبتلا به سرطان پروستات، خطر ابتلای فرد به این بیماری را افزایش می دهد.

چنان چه سرطان پروستات زود تشخیص داده شود، درمان آن بسیار موفقیت آمیز است.

حدود ۶۰ درصد تمام سرطان های پروستات هنگامی تشخیص داده می شوند که محدود به پروستات هستند. -*شانس ۵ سال زنده ماندن فرد در صورتی که بیماری در زمان محدود بودن به پروستات تشخیص داده شود ۱۰۰% است.

در ۲۰ سال گذشته، شانس زنده ماندن در تمام مراحل بیماریدر اثر تشخیص و درمان زودرس افزایش یافته است. – * سرطان پروستات در مراحل اولیه ممکن است با علایم همراه نباشد و تنها به وسیله معاینات منظم پروستات به وسیله پزشک تشخیص داده شود.

به دلیل ترس، مراجعه به پزشک برای معاینه از نظر سرطان پروستات را به تعویق نیاندازید. با معاینه و آزمایش سالیانه پروستات اغلب می توان وجود بیماری را به طور زود رس تشخیص داد.

تشخیص سرطان پروستات

علاوه بر معاینه فیزیکی سالیانه شامل آزمایش خون، ادرار و احتمالاً تست های آزمایشگاهی دیگر، مشاوره با پزشک برای اقدامات زیر توصیه می شود:

۱٫ معاینه از راه مقعد به وسیله انگشت (digital rectal examination; DRE): توصیه می شود این معاینه سالی یکبار (بعد از سن ۵۰ سالگی) در آقایان انجام شود. افرادی که در گروه های پرخطر قرار دارند (مثل آمریکایی های آفریقایی تبار یا افراد دارای سابقه فامیلی قوی سرطان پروستات) باید با پزشک خود درباره شروع این معاینه از سن پایین تر مشورت کنند.

۲٫آزمایش PSA (آنتی ژن اختصاصی پروستات؛ antigen prostate-specific) و PAP (اسید فسفاتاز پروستات، prostatic acid phosphate): معمولاً سالی یکبار (بعد از سن ۵۰ سالگی) باید انجام شود. افرادی که در گروه های پرخطر قرار دارند (مثل آمریکایی های آفریقایی تبار یا افراد دارای سابقه فامیلی قوی سرطان پروستات) باید با پزشک خود درباره انجام این آزمایش ها در سن پایین تر مشورت کنند.

چنانچه نتایج DRE یا PSA غیر طبیعی بود، ممکن است پزشک، تکرار آنها یا سونوگرافی و آزمایش های دیگری را درخواست نماید. این آزمایش ها عبارتند از:

۱٫ سونوگرافی از راه رکتوم (tracsrectal ultrasound; TRUS) در این آزمایش از اکوهای امواج صدا برای تهیه تصویر از پروستات به منظور مشاهده موارد غیر طبیعی، مانند بزرگی غده، ندول ها (گره ها)ی موجود در پروستات، نفوذ از تومور کپسول غده و /یا تهاجم به کیسه های مِنَوی استفاده می شود. همچنین TRUS برای هدایت نمونه برداری (بیوپسی) سوزنی پروستات و یا هدایت میله های نیتروژن در سرما جراحی (کرایوسرجری، cryosurgery) مورد استفاده قرار می گیرد.

۲٫ اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT scan یا CAT scan): عبارت است از روش تصویربرداری تشخیصی که در آن از ترکیبی از پروتوهای X و فناوری رایانه ای برای تهیه تصاویر مقطعی افقی و عمودی از بدن استفاده می شود. با این روش تصاویر جزئیات هر بخش از بدن، شامل استخوان ها، عضلات، چربی و اعضا نشان داده می شود. در CT اسکن، جزئیات بیش از رادیوگرافی با اشعه X نشان داده می شوند.

۳٫ تصویربرداری رزونانس (بازآوایی) مغناطیسی (MRI): ام.آر.آی (MRI) روشی تشخیصی است که در آن از ترکیبی از مغناطیس های بزرگ، رادیوفرکانس و یک رایانه برای تهیه جزئیات تصاویر اعضا و ساختمان های داخل بدن استفاده می شود.

۴٫ اسکن رادیونوکلاید استخوان (radionuclide bone scan): نوعی روش تصویربرداری هسته ای است که کمک می کند تا نشان داده شود که آیا سرطان از پروستات به استخوان ها انتشار یافته است یا نه؟ این کار با تزریق ماده رادیواکتیوی انجام می شود که سلول های استخوانی دچار بیماری را در سراسر بدن مشخص می سازد و بدین ترتیب احتمال سرطان متاستاتیک مطرح می شود.

۵٫ نمونه برداری (بیوپسی) از گره های لنفاوی و یا پروستات: در این روش نمونه بافتی به وسیله سوزن یا از طریق جراحی برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می شوند تا مشخص شود که آیا سلول های سرطانی یا سایر سلول های غیر طبیعی وجود دارند یا نه؟ تأیید تشخیص سرطان فقط با نمونه برداری ممکن است.

پیگیری به وسیله پزشک در مواردی که در معاینه فرد از راه مقعد علایم غیرطبیعی موجود است یا مقدار آنتی ژن اختصاصی پروستات(PSA) در خون وی بالا نشان داده می شودبسیار اهمیت دارد. ممکن است پزشک آزمایش های اضافی یا تکرار آزمایشPSA را درخواست نماید.

در مردان امریکایی آفریقایی تبار، میزان بروز سرطان پروستات ۶۰ درصد بیش از سفیدپوستات امریکا و میزان مرگ و میر آنان نیز حدود ۲ برابر بالاتر از سفیدپوستان است.

بر طبق نظرمؤسسه سرطان امریکا چنانچه آمارها درحد کنونی باقی بمانند احتمال ایجاد سرطان پروستات به شکل زیر خواهدبود: ۱ – از زمان تولد تا ۳۹ سالگی:یک در ۰۰۰/۱۰ * ۲ –از ۴۰ تا ۵۹ سالگی: یک در ۴۵ * ۳ – از ۶۰ تا ۷۹ سالگی: یک در ۷ * ۴ – از هنگام تولد تا زمان مرگ: یک در ۶٫

منبع : کتاب راهنمای پزشکی خانواده- پروستات و بیماری های آن، متخصص پروستات

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک