امروزه مردم به بیرون زدگی کشاله ران فتق یا باد فتق می گویند . نکته اینجاست که فتق ممکن است در هرجایی از بدن  ایجاد شود . در واقع  به جابجایی اعضای بدن از جایگاه طبیعی خود فتق گفته می شود.

فتق ها جدار شکم ، فتق های روده ای یا فتق مغزی نیز وجود دارد اما بیشتر مردم فتقهای کشاله ران و ناف را بیشتر می شناسند. فتق های جدار شکم انواع مختلف و علل مختلفی دارد .شایع ترین فتق جدار شکم فتق اینگوینال یا مغبنی (کشاله ران) می باشد که بیشتر در سمت راست دیده می شود.

انواع فتق

 اصولا فتق های جدار شکم علل مختلفی دارند ولی به ۲ گروه مادرزادی و اکتسابی تقسیم می شوند .

فتق مادرزادی

که بیشتر به علت نقص ژنتیکی در تشکیل سیر آناتومیکی بیضه ها می باشدو در کودکان حتی موقع تولد دیده می شود و حتی ممکن است حاوی مایع نیز باشد.

فتق اکتسابی

بیشتر در سنین بالاتر دیده می شود و از علل آن سیگار، فعالیت سنگین، مشکلات ریوی و سرفه های مزمن، مشکلات عضلانی، سابقه جراحی های ناحیه و ….. می باشد. البته فتق هایی که در سنین جوانی ایجاد می شود نیز ممکن است علت مادرزای داشته باشد.
کلا در فتق ها مسئله مهمی که باید در نظر گرفته شود آن است که محتوی فتق شامل چه ارگانها و عناصری می باشد. فتق های جدار شکم بیشتر شامل ارگانها ی داخل شکم و روده ها و امنتوم ها( چادورینه) می باشد و باید به آن دقت کرد. فرقی ندارد که فتق به چه دلیل ایجاد شده باشد بلکه باید در هر صورت تحت جراحی قرار گیرد.
علائمی که فتق ها ایجاد می کنند بیشتر خود را به شکل توده در ناف و یا کشاله ران نشان می دهند که اندازه های مختلفی دارد. در موارد فتق نافی توده ای گرد از وسط ناف خارج می شود که می تواند از اندازه یک گردو تا اندازه یک توپ فوتبال باشد که بستگی به مراحل فتق و نقص جدار شکم دارد.

از نظر آناتومیکی جدار شکم از لایه های مختلف تشکیل شده که کاملا محکم و روی هم می باشند .نقص این جداره ها به دلایلی که گفته شدباعث می شود که این احشاء شکمی به علت فشار داخل شکمی خارج شده و توسط پوست روی آن پوشیده و خود را بصورت توده نمایان کنند.
علامت دیگر درد است ، درد مسله مهمی است که باید به آن دقت کرد. اصولا فتق ها تابع وضعیت بیمار کوچک و بزرگ و داخل و خارج می شوند. در هنگام سرفه یا زور زدن بیرون زده و هنگام خوابیدن داخل می رود. بیشتر بیماران موقع ایستادن زیاد دچار درد مبهم کشاله ران می شوند که به علت فشار فتق می باشد.

روش تشخیص فتق از نظر پزشکان

حتی در عصر کاربرد تکنولوژی‌های پیشرفته در پزشکی نیز تشخیص فتق کشاله ران اصولا به معاینه طبی دقیق بستگی دارد. اغلب پزشکان از بیماران می‌خواهند برای معاینه فتق بایستند. پزشک ابتدا به کشاله ران و کیسه بیضه نگاه و‌ بعد برجستگی ایجاد شده در این نواحی را لمس می‌کند. فتق مغبنی به دو صورت ممکن است بروز کند:

۱٫ فتق مستقیم معمولا یک برجستگی بیضی‌شکل نزدیک به استخوان عانه (در بخش جلویی میانه لگن) ایجاد می‌کند.

۲٫ فتق غیرمستقیم ممکن است توده‌ا‌ی ایجاد کند که به سمت کیسه بیضه به پایین کشیده شده یا درون کیسه بیضه قرار گرفته است.

اگر ایستادن و نیروی جاذبه نتواند باعث بیرون‌زدگی فتق و تشخیص آن شود، پزشک انگشتش را در پایه کیسه بیضه قرار می‌دهد و از بیمار می‌خواهد سرفه کند یا زور بزند. این کار باعث افزایش فشار درون شکم می‌شود و محتویات شکم از منفذ بازمانده بیرون خواهند زد و به انگشت پزشک ضربه می‌زنند.

گرچه یک معاینه جسمی ساده اغلب فتق‌ها را شناسایی می‌کند، اما روش‌های تشخیص دیگر هم ممکن است کمک‌کننده باشد؛ به خصوص معاینه با سونوگرافی گاهی به پزشک کمک می‌کند فتقی را که هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و باعث ناراحتی بیمار می‌شود اما برجستگی ایجاد نمی‌کند، تشخیص دهد.

سونوگرافی همچنین ممکن است سایر عوارض که ممکن است شبیه فتق جلوه کنند، ‌مانند بزرگی گره‌های لنفاوی، وجود مایع در کیسه بیضه (هیدروسل)، کیست‌ها و التهاب اپیدیدیم (لوله دراز و باریکی که اسپرم را از بیضه‌ها خارج می‌کند)، چرخش بیضه (تورشن که یک اورژانس اورولوژی است) و سرطان بیضه را تشخیص دهد .

منبع:پارسی طب   عشاق

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک