post_image

 پیوند کلیه

 پیوند کلیه یکی از حیاتی ترین و حساس ترین اعمال جراحی پیوندی اعضای بدن محسوب می شود که در بیشتر بیمارستان ها انجام می گیرد. با توجه به حساسیت عمل پیوند کلیه باید به نکات مهمی از جمله رعایت بهداشت محیط و مواد غذایی بیماران پیوندی توجه شود. پیوند کلیه برای افرادی که به علت نارسایی پیشرفته کلیه امکان ادامه حیات ندارند و باید دیالیز شوند، انجام می شود. پیوند کلیه از چند طریق امکان پذیر است. یکی از این روش ها دریافت کلیه از بستگان درجه یک یعنی برادر، خواهر، پدر یا مادر است که بهترین روش محسوب می شود زیرا در این صورت طول عمر کلیه اهدایی زیاد خواهد بود.روش دوم استفاده از کلیه افرادی است که دچار مرگ مغزی شده اند. اهدای اعضای بدن افرادی که دچار مرگ مغزی شده اند اقدام خداپسندانه ای است، به خانواده این افراد توصیه می شود در این کار خیر پیشقدم شوند تا انسانی را از خطر مرگ نجات دهند.روش سوم پیوند که پزشکان توصیه اکید می کنند که از این شیوه استفاده نشود خریدو فروش کلیه است. در موارد بسیاری مشخص شده که فروشنده کلیه دچار مشکلات شدید و بیماری بوده است و درصد بالایی از آن ها معتاد بوده اند.پیوند این کلیه ها دو خطر به همراه دارد، یکی پس زدن کلیه پیوندی است و دیگری بروز عفونت هایی که به علت ضعیف شدن سیستم دفاعی بدن بیمار به وجود می آید.

مراقبت های پس از پیوند کلیه

بیمار پس از عمل باید تحت مراقبت های ویژه ای قرار گیرد، به خصوص در ماه های اول که احتمال بروز عفونت و پس زدن کلیه بسیار بالاست.بیمار در ماه دوم هر پانزده روز یک بار و پس از آن ماهی یک بار باید تحت معاینه پزشک معالج قرار گیرد. بعد از یک سال نیز معمولا هر ۲ یا ۳ ماه یک بار بیمار نیاز به ویزیت پزشک دارد. البته این شرایط قابل تغییر است و اگر بیمار وضعیت جسمی خوبی داشته باشد، می توان هر ۲ هفته یا ۳ هفته یک بار او را ویزیت کرد، اما اگر وضعیت جسمی بیمار نامساعد باشد، باید هر ۳ روز در میان ویزیت شود.

چه زمانی فرد به پیوند نیاز پیدا می کند؟

وقتی عملکرد هر ۲ کلیه به زیر ۱۰ درصد برسد، بیمار یا باید عمل پیوند کلیه انجام دهد یا دیالیز شود.این استاد دانشگاه ادامه می دهد: پس از عمل پیوند کلیه یک سری داروهایی تجویز می شود تا کلیه پس نزند در این شرایط بیمار باید داروهایش را به موقع مصرف و مرتب به پزشک مراجعه کند، استعمال سیگار را ترک کند و تحت نظر پزشک ورزش های مناسب انجام دهد.

رژیم غذایی و پیوند کلیه

پس از پیوند کلیه، رژیم غذایی نقش مهمی در بهبود فرد داشته و کسانی که قبل از پیوند، تحت درمان با دیالیز بوده اند به راحتی متوجه می شوند که رعایت رژیم غذایی بعد از پیوند راحت تر است.

بسیاری از بیماران پس از پیوند کلیه اشتهای زیادی پیدا کرده و به طور ناخواسته دچار افزایش وزن می شوند که این لازم است برای جلوگیری از این حالت از خوردن غذاهای چرب، شیرینی ها، کلوچه و سایر غذاهای غنی از چربی یا شکر خودداری کنند.

می توان با خوردن غذاهایی مانند سبزی ها و میوه های تازه، گوشت بدون چربی، ماهی، مرغ بدون پوست، فرآورده های شیر بدون چربی و نوشابه های رژیمی، دریافت کالری را کنترل کرد.

کنترل وزن، بیماران پیوندی را از مشکلات ناشی از بیماری های قلبی، دیابت و فشارخون بالا محافظت می کند و این افراد می توانند با انجام فعالیت های جسمی و پیروی از یک رژیم غذایی کم کالری، از اضافه وزن خود جلوگیری کنند.

رژیم غذایی بیماران به این نکته بستگی دارد که آن ها به بیماری هایی مانند چربی و قند خون مبتلا هستند یا خیر. آن چه اهمیت زیادی دارد، رعایت بهداشت غذایی و محیطی است.بیمار باید غذاهای سالم مصرف کند و محیط اطرافش نیز آلوده نباشد. بیمار برای پیشگیری از افزایش وزن، نباید غذاهای حاوی چربی، قند و کربوهیدرات مصرف کند. زیرا هرچه وزن بالا برود، کار کلیه هم بیشتر می شود. در خصوص فعالیت های جسمی نیز باید ورزش های سبک از جمله دو و پیاده روی را با مشورت پزشک انجام دهد. در این شرایط بیمار نباید خسته شود. از طرفی مصرف مایعات فراوان اهمیت زیادی دارد. بیمار تا حدامکان نباید در هوای گرم قرار گیرد تا دچار گرمازدگی نشود. فاصله گرفتن از افرادی که بیماری های واگیر دارند هم امری ضروری است. در صورت رعایت این شرایط، بیمار می تواند پس از گذشت یک سال مانند دیگران زندگی سالم داشته باشد اما تا آخر عمر باید تحت نظر پزشک باشد.

در داروهایی مانند کورتون ها، سیکلوسپورین، تاکرولیموس، آزاتیوپرین و مایکوفنولات که برای جلوگیری از پس زدن پیوند استفاده می شوند، بر رژیم غذایی تأثیر بسزایی دارند.

علت پس زدن پیوند کلیه

مواردی که در روزهای اول جراحی، کلیه پس زده می شود قابل درمان نیست اما بیشتر پیوندها را با مصرف دارو می توان نگه داشت.علت پس زدگی کلیه ممکن است فلج نشدن کامل سیستم ایمنی بدن باشد اما خوشبختانه در بیشتر مواقع این امر قابل پیشگیری است. به همین دلیل بیماران پیوندی باید به محض مشاهده علایمی چون کم شدن حجم ادرار، تب یا حالت تهوع یا استفراغ به پزشک مراجعه کنند.

طول عمر کلیه پیوندی چه قدر است؟

عمر کلیه پیوندی می تواند از چند ماه تا چند سال باشد . به تازگی متوسط عمر بیماران پیوند کلیه ۱۲ و نیم سال تخمین زده شده است. با این حال بیمارانی هم هستند که پس از ۳ روز از عمل پیوند، کلیه شان پس می زند یا برخی از بیماران پس از ۲۰ سال کلیه پیوندی شان سالم است. آنچه دانستن آن ضروری است این که بیماران با رعایت نکات پزشکی می توانند پس از یک سال به زندگی معمولی بازگردند و خانم ها نیز پس از یک یا دو سال از پیوند می توانند وضع حمل داشته باشند اما برای آنان بیش از ۲ زایمان توصیه نمی شود.

نکاتی که قبل از عمل باید رعایت شود

قبل از عمل نیازی به رعایت رژیم غذایی خاصی نیست اما اگر قبل از پیوند بیمار دیالیز می شود، رعایت اصول پزشکی دیالیز الزامی است و باید وزن، فشار و کم خونی او نیز کنترل شود.

منع مصرف برخی از داروها برای بیماران

بهتر است بیمار مسکن زیادی مصرف نکند و از مصرف آنتی بیوتیک ها که برای کلیه مضر است، خودداری کند. این بیماران در صورت تجویز هر نوع دارو باید پزشک را از وضعیت جسمی خود باخبر کنند.

آیا اهدا کردن کلیه خطری برای فرد اهدا کننده دارد؟

قبل از هر اقدامی وضعیت جسمی اهدا کننده به طور کامل بررسی می شود. باید هر ۲ کلیه سالم باشد. پس از عمل اهدا کننده بدون هیچ خطری می تواند به زندگی معمولی خود ادامه دهد.

منابع: باشگاه خبرنگاران ، روزنامه خراسان

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک