post_image

ناباروری مردان به ناباروری در مردان و آن دسته از عوامل و مشکلاتی که در ناباروری به مردان مرتبط است اطلاق می گردد و می تواند دلایل مختلفی داشته باشد همانند:

واریکوسل

واریکوسل یا واریسی شدن عروق بیضه شایعترین بیماری مردان پس از بلوغ می‌باشد و حدود یک ششم مردان واریکوسل دارند. در مردانی که دچار ناباروری هستند، این رقم بالاتر است و به ۴۰ درصد می‌‌رسد. واریکوسل شایعترین عامل ناباروری مردان می‌باشد. سن شروع بیماری معمولاً در زمان بلوغ و یا بلافاصله پس از بلوغ می‌باشد ولی در سن کمتر یا سن بالا نیز ممکن است ایجاد گردد. بیمار ممکن است با شکایت بزرگی، یا عدم تقارن بیضه‌ها، یا درد بیضه، و یا پس از ازدواج، با ناباروری مراجعه کند. ولی شایعترین فرم آن، بدون علامت، و بطور اتفاقی، حین معاینه، متوجه آن می‌گردند. اگر واریکوسل برای فرد، عارضه‌ای ایجاد کند لازم است درمان انجام گردد. درغیراینصورت احتیاج به درمانی نیست. عوارض واریکوسل شامل ایجاد درد، آتروفی (کوچک شدن سایز و نرم شدن قوام بیضه) و ناباروری می باشد. درد ناشی از واریکوسل دردی با کیفیت احساس سنگینی، که با فعالیت و ایستادن تشدید یافته و با استراحت بهبود می یابد. واریکوسل شایع‌ترین علت تولید کم اسپرم و کاهش کیفیت آن است، گرچه همه واریکوسل‌ها بر تولید اسپرم اثر نمی‌گذارند.

الیگو اسپرمی

به حالتی که  غلظت اسپرم (تعداد اسپرم) در منی اندک باشد الیگواسپرمی (Oligospermia) اطلاق می شود. بعنوان نمونه فردی با تعداد زیر ۲۰ میلیون اسپرم در میلی لیتر منی الیگواسپرمی تلقی می شود. تعداد کم اسپرم در منی می تواند به دلایل مختلفی باشد و این حالت نیز می تواند موقتی و یا دائمی باشد. تشخیص الیگواسپرمی با یک تست ساده منی در مرکز درمان ناباروری حضرت مریم (س) میسر می باشد. در مورد الیگواسپرمی باید خاطر نشان کرد که در حال حاضر درمان دارویی قابل اطمینان و قطعی برای این مورد وجود ندارد. دستیابی به یک بارداری از روش طبیعی به دلیل تعداد کم اسپرم برای این دسته از بیماران بعنوان یک معضل به حساب می آید ولی غیر ممکن نیست. درحالیکه دستیابی به بارداری طبیعی با تعداد اسپرم کم در حالت کلی بسیار کم می باشد، ولی مواردی بسیاری نیز از بارداری های موفقیت آمیز نیز گزارش شده است. بسیاری از زوج هایی که با مشکل تعداد کم اسپرم جهت دستیابی به بارداری طبیعی مواجه هستند می توانند از تکنیک هایی کمک بارورکننده (Assisted reproductive technology) نظیر تلقیح داخل رحم (IUI) و یا لقاح خارج رحمی (IVF) جهت بارداری موفقیت آمیز استفاده کنند.

 

آزواسپرمی

آزواسپرمی (Azoospermia) به حالتی اطلاق می گردد که یک فرد فاقد اسپرم در منی باشد. این حالت اغلب با شانس بسیار کم باروری و یا حتی عقیمی همراه است. آزواسپرمی %۱ از جمعیت مردان را تحت تاثیر قرار می دهد و ممکن است دلیل %۲۰ از موارد مشاهده شده در ناباروری مردان باشد. همانطور که در بالا اشاره شد نباید با آاسپرمی که عدم وجود منی می باشد اشتباه شود. 

آزواسپرمی ممکن است به سه نوع اصلی تقسیم شود:

  • آزواسپرمی پیش بیضه ای: حالتی است که با تحریک ناکافی بیضه های طبیعی و دستگاه تناسلی طبیعی مشخص می شود. این حالت به دلیل سطوح اندک هورمون FSH و تحریک ناکافی بیضه ها جهت تولید اسپرم می باشد. آزواسپرمی پیش بیضه ای در %۲ درصد از انواع آزواسپرمی ها مشاهده می شود.

 

  • آزواسپرمی بیضه ای: در این شرایط بیضه ها غیرطبیعی، آتروفیک و یا کلا وجود ندارند و تولید اسپرم به شدت تحت تاثیر قرار می گیرد یا کاملا انجام نمی شود. از مهمترین عواملی که سبب آزواسپرمی بیضه ای می شوند می توان به دلایل مادرزادی شامل عوامل ژنتیکی مشخص  نظیر سندرم کلاین فلتر (Klinefelter syndrome)، برخی از موارد نهان بیضگی (Cryptorchism)، سندروم سلول سرتولی تنها (Sertoli cell-only syndrome) و همچنین به مواردی نظیر عفونت (التهاب بیضه)، جراحی (تروما، سرطان)، پرتوتابی و یا عوامل دیگر می باشند.

 

  • آزواسپرمی پس بیضه ای: در آزواسپرمی پس بیضه ای اسپرم تولید می شود ولی انزال نمی شود، شرایطی که ۷ تا ۵۱ درصد انواع آزواسپرمی را شامل می شود. مهمترین دلایل بوجود آمدن این حالت شامل انسداد فیزیکی دستگاه تولید مثلی پس از بیضه می باشد. معمول ترین دلیل هم می تواند به علت وازکتومی به عنوان یکی از راههای پیشگیری از آبستنی باشد. البته دلیل برخی دیگر از انسدادها ممکن است مادرزادی، بدلیل عفونت ها باشد. در آزواسپرمی پس بیضه ای اختلالات انزالی شامل انزال برگشت دهنده و یا حتی عدم انزال ممکن است وجود داشته باشد ولی در این نوع از آزواسپرمی اسپرم تولید می شود ولی بدلایل ذکر شده خارج نمی گردد.

آاسپرمی

آاسپرمی (Aspermia) به فقدان کامل منی اطلاق می شود و نباید با آزواسپرمی (Azoospermia) یا فقدان اسپرم در منی اشتباه گرفته شود. بطور طبیعی این حالت منجر به ناباروری می شود. یکی از دلایل  آاسپرمی مربوط به انزال برگشت دهنده (Retrograde ejaculation) یا ورود منی به داخل مثانه بجای خروج از میزراه در زمان انزال می باشد. این حالت می تواند به دلیل مصرف زیاد دارو یا جراحی پروستات باشد. از دیگر دلایل آاسپرمی می توان به انسداد مجاری انزالی (Ejaculatory duct obstruction) اشاره کرد که از مهمترین دلایل آن می توان به فقدان کامل یا حجم بسیار اندک منی (الیگواسپرمی) که منی تنها شامل ترشحات غدد پروستات در مجاری انزالی می باشد اشاره کرد. 

منبع:مرکز فوق تخصص حضرت مریم

 

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک