post_image

هیدروسل

هیدروسل عبارت از تجمع مایع در اطراف بیضه می باشد که توسط یکی از پوششهای بیضه ترشح می شود و موجب تورم کیسه بیضه می‌شود. هیدروسل در اکثر موارد یک بیماری بدون خطر بوده و مشکلی برای بیمار ایجاد نمی کند، ولی در ده درصد موارد علت ایجاد کننده آن یک بیماری خطیر مثل سرطان بیضه است. هیدروسل معمولا یکطرفه است  ولی گاهی نیز دو طرفه می باشد . تقریباً از هر ۱۰ نوزاد پسر یک نوزاد به طور مادرزادی در بدو تولد دچار هیدروسل می‌باشد،اما اغلب آنها در طی یک ماه اول،بدون درمان بهبودی می‌یابند.علاوه بر آن،مردان نیز (اغلب بالای ۴۰ سال) به علت التهاب یا صدمه‌ به کیسه بیضه،ممکن است به هیدروسل مبتلا شوند.

بیضه دارای یک پوشش بسیار نازک سروزی است که بطور مداوم یک مقدار مایع ترشح می کند تا سطح بیضه ها نرم باقی بمانند. این مایعی که ترشح می شود از طریق وریدها از بیضه خارج می گردد. حال اگر تعادل در میزان مایع ترشح شده و خارج شده از بیضه بهم بخورد، زیادی آن در اطراف بیضه تجمع پیدا کرده و سبب هیدروسل می شود. این مایع رفته رفته زیاد می شود، طوری که گاهی کیسه بیضه در افرادیکه از مراجعه به پزشک خجالت می کشند، حجم بسیار بزرگی پیدا می کند

 در افرادیکه دارای هیدروسل هستند، در لمس، قوام بیضه مثل بادکنک است. هیدروسل معمولا بدون درد است، و اگر خیلی بزرگ شود، در فعالیت روزانه بیمار مداخله می کند. اگر در لمس قوام توده سفت باشد، باید مشکوک به سرطان بیضه شد و بلافاصله به پزشک مراجعه کرد.

التهاب ممکن است ناشی از عفونت اپیدیدیم(اپیدیدمیت) یا عفونت بافت بیضه (اورکیت) باشد.(اپیدیدیم لوله‌های ظریف و پرپیچ و خمی است که پشت هر بیضه قرار دارند).هیدروسل معمولاً دردناک نبوده ولی چنانچه  فرد دچار تورم کیسه بیضه شود باید به پزشک مراجعه نماید تا علل دیگر همچون سرطان بیضه و حالات دیگر را بررسی نماید.

بنابراین تمام مردان مبتلا به هیدروسل باید تحت سونوگرافی بیضه قرار بگیرند.در بسیاری از موارد،هیدروسل با فتق کشاله ‌ران همراه است.در این موارد به علت ضعف دیواره شکمی،قسمتی از روده به داخل کیسه می‌رود که نیاز به درمان دارد.از آنجاییکه مایع هیدروسل معمولاً شفاف است،پزشک برای تشخیص هیدروسل از آزمایش عبور نور از میان کیسه بیضه استفاده می‌کند.گذر نور نشان دهنده وجود مایع شفاف است،ولی تشخیص قطعی نیست،چون ممکن است حالات دیگر همچون فتق نیز وجود داشته باشد.

در صورتیکه پزشک مشکوک به ایجاد هیدروسل به علت وجود التهاب باشد،آزمایشات خون و ادرار مشخص خواهند کرد که آیا علت هیدروسل اپیدیدمیت است یا خیر؟در مواردی که مایع احاطه کننده بیضه‌ها،مانع لمس بیضه‌ها ‌شود از روش‌های تشخیصی دیگر نظیر سونوگرافی استفاده خواهد شد.سونوگرافی با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا،برای ایجاد تصاویر اجزاء داخل بدن،انجام می‌شود برای بررسی احتمال وجود توده یا علل دیگر تورم کیسه بیضه به کار می‌رود.در پسر بچه‌ها معمولاً هیدروسل در طی یکسال به طور خود بخود محو می‌شود.اگر پس از یکسال از بین نرفت و یا به بزرگ شدن ادامه داد،نیاز به جراحی خواهد داشت.کشیدن مایع هیدروسل در بچه‌ها بدلیل خطر عفونت به هیچ‌وجه نباید انجام شود.در بزرگسالان نیز اغلب هیدروسل خود بخود از بین می‌رود و زمانی نیاز به درمان پیدا می‌کندکه آنقدر بزرگ شود که غیر قابل تحمل شده یا بد شکل باشد هیدروسل ممکن است یک طرفه یا دو طرفه باشد.

علت هیدروسل

• اکثر موارد علت خاصی نمی توان یافت.

• در ده درصد موارد علت، عفونت بیضه، سرطان، ضربه به بیضه و یا سایر موارد است.

موضوع مهم افتراق ادم یا تجمع مایع در جدار کیسه بیضه با هیدروسل است. در بعضی بیماریها مثل نارسائی قلب، نارسائی کلیه و نارسائی کبد، همچنان که مایع در سایر نقاط بدن مثل شکم جمع می شود، جدار کیسه بیضه نیز متورم شده و پر از مایع می گردد. در این بیماران علی رغم حجم بسیار بزرگ کیسه بیضه ها، نمی توان آنها را عمل جراحی کرد، چون مایع در داخل پوست جمع شده است و جراحی بدون اثر است. درمان این بیماران همان درمان بیماری اصلی، مثلا نارسائی قلب می باشد.

هیدروسل

هیدروسل در بالغین معمولا یک بیماری خوش خیم است.

• در ده درصد موارد یک عامل زمینه ای مثل عفونت بیضه و سرطان وجود دارد.

• اگر در لمس قوام کیسه بیضه سفت باشد (نه شبیه بادکنک) باید مشکوک به سرطان بیضه شد و بلافاصله به پزشک مراجعه کرد.

• اگر هیدروسل به ناگهان ایجاد شده باشد، باید به وجود سرطان بیضه مشکوک شد.

• برخلاف هیدروسل در بچه ها، بهبودی خودبخودی در هیدروسل بالغین وجود ندارد.

• بهتر است قبل از اینکه اندازه هیدروسل بسیار بزرگ شده باشد، آنرا عمل جراحی کرد.

• عمل جراحی هیدروسل ساده و کم عارضه می باشد.

 منبع : tebyan وirannaz

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک