وظایف پروستات

غده پروستات ترشحاتی قلیایی و شیری رنگ را در خود ذخیره و ترشح می‌کند که معمولا ۲۵ تا ۳۰ درصد حجم منی را به همراه سلول‌های اسپرم و مایع کیسه‌های منی‌ تشکیل می‌دهد.
در یک مرد سالم پروستات اندکی بزرگ‌تر از یک گردو است؛ در جلو و اندکی پایین‌تر از مثانه قرار دارد و پیشابراه را درست در زیر مثانه احاطه می‌کند و می‌توان در حین معاینه مقعدی آن را لمس کرد. پیشابراه درون پروستات با نام «پیشابراه پروستاتی» با دو مجرای انزالی به هم می‌پیوندد.

اسپرم درون بیضه‌ها تولید می‌شود و بعد وارد مجاری پیچ‌درپیچی روی بیضه به نام اپیدیدم می‌شود و در آنجا بالغ می‌‌شود. سپس از طریق دو مجرای کوچک عضلانی به نام «واز دفرانس» پس از پیچیدن به دور مثانه به کیسه‌های منی می‌رسد. در هنگام انزال عضلات جدار کیسه‌های منی و نیز پروستات منقبض می‌شوند و محتوای خود را به درون دو مجرای انزالی می‌ریزند.

این دو مجرای انزالی با عبور از میان پروستات به پیشابراه پروستاتی می‌ریزند و نهایتا این محتویات طریق آلت تناسلی از بدن خارج شود. مایع منی هم اسپرم را تغذیه می‌کند و هم خاصیت قلیایی آن اسپرم را در محیط اسیدی واژن زن حفاظت می‌کند.

پروستات از هزاران غده کوچک تولیدکننده مایع منی تشکیل شده است. به طور خاص پروستات یک غده برون‌ریز است. از این لحاظ به آن یک غده برون‌ریز می‌گویند که مواد ترشحی آن از راه مجاری‌ به بیرون از بدن می‌ریزد. غده‌های عرقی نمونه دیگری از غدد برون‌ریز هستند.

مایعی که پروستات تولید می‌کند یک سوم مایع منی را تشکیل می‌دهد.‌ مایعی که اسپرم را حمل و آ‌ن را تغذیه می‌کند. این مایع تولید شده به همراه اسپرم در کیسه‌های منی ذخیره می‌شود. کیسه‌های منی (وزیکول سمینال) در میان راست روده و مثانه و چسبیده به مثانه قرار دارند و به مجاری انزالی باز می‌شوند.

ترشحات کیسه منی غنی از فروکتوز (یک قند به عنوان منبع انرژی اسپرم)،‌ پروستاگلاندین‌ها (شکلی از اسیدهای چرب) و پروتئین‌ها هستند که باعث می‌شوند مایع منی در واژن زن منعقد شود. ترشحات پروستات غنی از کلسیم، روی، ویتامین C (اسید سیتریک)، اسید فسفاتاز، آلبومین و آنتی‌ژن اختصاصی پروستات (PSA) هستند. ترشحات پروستات دارای بالاترین غلظت سیترات (ویتامین C) نسبت به هر بافت بدنی دیگر در انسان هستند. شاید این غلظت بالا نقشی در تولید مثل داشته باشد. روی (زینک) نیز در غلظت‌های بالا در ترشحات پروستات یافت می‌شود. زینک یک ماده ضد عفونی‌کننده شناخته شده‌ است و دانشمندان معتقدند نقشی در مقابله با عفونت‌های باکتریایی پروستات داشته باشد.

عفونت پروستات و بزرگی پروستات

از هشتاد سالگی به بعد، تقریباً، همۀ مردان با این موضوع مواجه می‌شوند.

علت عفونت پروستات

یک ویروس.
یک عفونت باکتریایی.

در صورت عدم درمان، آدنوم ممکن است باعث ایجاد سرطان پروستات شود.
حتی اگر همان عضو دچار شود، این دو، دو آسیب متفاوتند. یک آدنوم پروستات باعث ایجاد سرطان نمی‌شود. در عوض، تشخیص سرطان پروستات اغلب با انجام آزمایش به علت مشکلات ادراری مربوط به هیپرتروفی ممکن است.

در ۶۰ سالگی، ۸۰% مردان شب ها برای ادرار بیدار می‌شوند.این نکته صحیح است و علت آن افزایش حجم پروستات است. اما زمانی که مشکلات در ادرار کردن به میزانی می‌رسد که زندگی روزانه را مختل می‌کند، مشورت با متخصص ضروری است. راه حل هایی برای این معضل وجود دارد که مانع پیشرفت احتمالی مشکلات می‌شوند.

پروستات فقط مردان مسن را مبتلا نمی‌کند.پروستات می‌تواند مردان را در هر سنی مبتلا کند، اما فراوانی آن بین جوانان و افراد ۳۰ تا ۴۰ سال بسیار اندک است.

تشخیص بزرگی پروستات

تشخیصBPH در مراحل زودرس می تواند احتمال بروز عوارض بیماری را کاهش دهد وتأخیر در تشخیص ممکن است با آسیب دیدگی دایمی همراه شود. برای تشخیص بزرگ شدگی خوش خیم پروستات، علاوه بر تهیه شرح حال کامل و معاینه فیزیکی از اقدامات زیر میتوان استفاده کرد:**معاینه راست روده(رکتوم) و پروستات به وسیله انگشت: با معاینه مستقیم رکتوم و پروستات به وسیله پزشک که پس از پوشیدن دستکش از طریق وارد کردن انگشت از راه مقعد به داخل رکتوم صورت می گیرد، رکتوم و غده پروستات از نظر وجود علایم سرطان بررسی می شوند.**سونوگرافی کلیه: برای تعیین اندازه و شکل کلیه ها و تعیین وجود توده، سنگ، کیست یا انسداد یا ناهنجاری های دیگر انجام می شود.**پیلوگرافی وریدی(IVP ): در این نوع رادیو گرافی که به عکس رنگی کلیه معروف است، یک سری عکس های رادیوگرافیک از کلیه ها، حالب ها و مثانه، به دنبال تزریق ماده حاجب در سیاهرگ گرفته می شود تا به وسیله آن تومورها، ناهنجاریها، سنگ های کلیه یا هرنوع انسداد تشخیص داده شوند و جریان خون کلیه مورد بررسی قرار گیرد.**سیستوسکوپی: با وارد کردن لوله قابل انعطاف مجهز به ابزار مخصوص مشاهده داخل مثانه از طریق پیشابراه، مثانه و مجاری ادرار از نظر ناهنجاری های ساختاری یا انسدادهای ناشی از تومور یا سنگ بررسی می شوند.**آزمایش جریان ادرار:در این آزمایش بیمار در داخل ابزار مخصوی که سرعت جریان ادرار را اندازه گیری می کند ادرار می نماید. کاهش جریان ادرار، احتمال وجودBPH را مطرح می سازد.

عوارض هیپرپلازی پروستات

بزرگ شدگی خوش خیم پروستات می تواند موجب افزایش آنتی ژن اختصاصی پروستات(PSA ) به میزان ۲تا۳ برابر طبیعی شود. این افزایش نشان دهنده وجود سرطان پروستات نیست. ولی هرچه میزانPSA بالاتر باشد، احتمال ابتلای فرد به سرطان پروستات بیشتر است.

وقتی پروستات بزرگ شد، جلوی پیشابراه را می گیرد و در نتیجه خروج ادرار با اشکال انجام می شود. مثانه ضخیم تر و تحریک می شود و شروع به منقبض شدن می کند(حتی در صورتی که مقدارکمی ادرار در آن موجود باشد)؛ در نتیجه تعداد دفعات ادرار افزایش می یابد و با ادامه ضعیف شدن مثانه، ممکن است ادرار به طور کامل از داخل آن تخلیه نشود و مقداری از ادرار در مثانه باقی بماند. انسداد یا تنگ شدگی پیشابراه به وسیله پروستات و تخلیه ناکامل مثانه مشکلات متعدد موجود در BPH را ایجاد میکند.

منبع : کتاب راهنمای پزشکی خانواده- پروستات و بیماری های آن

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک