هیپرپلازی خوش خیم پروستات

چه کسانی در خطر ابتلا به التهاب پروستات قرار دارند؟* هیپرپلازی خوش خیم(تکثیر غیر طبیعی سلول های طبیعی)،(BPH) که به آن بزرگ شدگی(هیپرتروفی) خوش خیم پروستات هم گفته می شود، اختلالی است که در آن اندازه پروستات به مقدار بسیار زیاد افزایش می یابد و مشکلات ادراری ایجاد می نماید.

علت بزرگی پروستات

اندازه پروستات در اوایل بلوغ در اثر تغییرات هورمونی، ۲ برابر می شود و سپس در حوالی ۲۵ سالگی دوباره روع به رشد می کند و این رشد تقریباً در تمام بقیه عمر فرد ادامه دارد.معمولاً این بزرگ شدگی تا سنین بالا مشکلی ایجاد نمیکند. به ندرت بزرگ شدگی خوش خیم پروستات(BPH) قبل از ۴۰ سالگی موجب بروز علایم می شود.

در بیش از نیمی از مردان، از دهه ششم زندگی به بعد بعضی از نشانه های بزرگی خوش خیم پروستات(BPH ) دیده می شود.* حدود ۹۰ درصد از مردان در دهه هفتم و هشتم عمر دچار نشانه های بزرگی خوش خیم پروستات می شوند.

علایم بزرگی پروستات

بعضی از علایم بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان پروستات شبیه یکدیگر هستند ولی به نظر نمی رسد ابتلا به بزرگی خوش خیم پروستت احتمال ایجاد سرطان پروستات را افزایش دهد ولی ممکن است فرد مبتلا به بزرگی خوش خیم پروستات، به طور همزمان به سرطان پروستات تشخیص داده نشده نیز مبتلا باشد یا در آینده مبتلا به سرطان مزبور شود. بنابراین، مؤسسه ملی سرطان و انجمن سرطان امریکا توصیه می کنند که تمام مردان بالای ۵۰ سال، سالی یک بار ضمن مراجعه به اورولوژیست، تحت معاینه انگشتی پروستات از راه مقعد و آزمایشPSA قراربگیرند تا از این طریق بتوان وجود سرطان پروستات را به موقع تشخیص داد.

شایع ترین علایم بزرگی خوش خیم پروستات عبارتند از:* نشت ادرار یا قطره قطره دفع شدن ادرار*افزایش دفعات ادرار کردن(تکرر ادرار)به ویژه در هنگام شب.*فوریت ادرار(احساس نیاز فوری به ادرار کردن)*احتباس ادرار(ناتوانی در دفع ادرار)* ضعیف و منقطع بودن جریان ادرار.( مشکلاتی که ذکر شد ممکن استموجب بی اختیاری ادرار،آسیب کلیه ها، آسیب مثانه، عفونت مجاری ادرار و ایجاد سنگ های مثانه شوند.

علایم بزرگی پروستات

همانطور که گفته شد بسیاری از مردان مبتلا به بیماری بزرگی پروستات فاقد علائم می باشند. اما زمانیکه بزرگی پروستات در روند ادرار کردن دخالت کند منجر به بروز علایمی نظیر جریان ضعیف ادراری، احساس عدم تخلیه کامل مثانه، تأخیر در شروع ادرار، احساس ادرار کردن مکرر، بیدار شدن از خواب در شب جهت ادرار کردن و نیاز به زور زدن برای ادرار کردن خواهد شد.

این علائم ثانویه به اثر بزرگی پروستات برروی پیشابراه و بعد از آن برروی مثانه می باشد. در مراحل اولیه عضلات مثانه می توانند بر تنگی پیشابراه غلبه کند، اما بعداً عضلات مثانه ضخیم تر، حساستر، و قوی تر خواهند شد که سبب احساس ادرار مکرر می شود.در بعضی موارد زمانیکه پروستات بزرگ می شود، چنان پیشابراه را تحت فشار قرار می دهد که مثانه قادر نیست بر این نیرو غلبه کند، لذا نمی تواند بطور کامل تخلیه شود.

اگر عفونت ادراری ایجاد شود ممکن است علایمی نظیر حس درد و سوزش در ادرار کردن رخ دهد. در تعداد کمی از موارد مبتلا به بزرگی خوش خیم پروستات، این حالت ممکن است منجر به بروز عفونتهای مکرر ادراری، عدم تخلیه کامل ادرار و آسیب های تدریجی به مثانه و کلیه ها شود.

بافت پروستات بزرگ و متورم شده و نهایتا جریان خروج ادرار را قطع می‌کند، در نتیجه ادرار درون مثانه باقی می‌ماند. بزرگی خوش خیم پروستات معمولا در مردان بالای ۶۰ سال رخ می‌دهد‌ (مردان زیر ۵۰ سال ندرتا دچار آن می‌شوند). علت غالب بزرگ شدگیهای پروستات بزرگی خوش خیم می‌باشد.

پیشگیری از بزرگی خوش خیم پروستات

رژیم غذایی (رژیم غذایی کشورهای صنعتی غرب ممکن است یکی از مهمترین عوامل مستعد کننده سرطان پروستات باشد. در مردانی که از غذاهای پرچرب استفاده می کنند احتمال بروز سرطان پروستات بیشتر است. وجود فیبر در رژیم غذایی بر مقدار تستوسترون و استرادیول گردش خون تأثیر می گذارد و در نتیجه پیشرفت سرطان پروستات را کاهش می دهد. «سویا» حاوی ایزوفلاوُن ها است که موجب ممانعت از رشد سرطان پروستات می شوند. ویتامین E نوعی آنتی اکسیدان است و همراه با سلنیوم موجب مهار رشد تومور در حیوانات آزمایشگاهی می شود. کاروتنوییدها حاوی لیکوپن هستند و رشد سلول های سرطان پروستات را در کشت های بافتی انسان مهار می کنند.

منشاء اصلی لیکوپن، آب گوجه فرنگی است. بسیاری از فرآورده های گیاهی برای درمان سرطان پروستات مورد مطالعه قرار نگرفته اند و استفاده از فرآورده های ترکیبی گیاهی به دلیل احتمال ایجاد لخته های سیاهرگی، حساسیت پستان ها و کاهش میل جنسی باید با احتیاط مصرف شوند. چاقی نه تنها موجب بروز دیابت و افزایش کلسترول می شود بلکه با بعضی از سرطان ها از جمله تومورهای وابسته به هورمون (مثل سرطان پروستات، پستان و تخمدان) ارتباط دارد. گزارش شده است که احتمال بروز سرطان پروستات در کشاورزان، افرادی که با کادمیوم فلزی در ساخت باتری، جوشکاری یا آبکاری فلزات سر و کار دارند افزایش می یابد.

البته اثبات این موضوع به بررسی بیشتری نیاز دارد. انجام وازکتومی، وجود بزرگی خوش خیم پروستات، یا بیماری های مقاربتی، بنابر بعضی پژوهش های به عمل آمده با ایجاد سرطان پروستات مرتبط بوده اند، ولی در برخی مطالعات دیگر این موضوع به اثبات نرسیده است. مبتلا بودن پدر یا برادر هر فرد به سرطان پروستات، احتمال ابتلای او را به این بیماری ۲ برابر می کند. این خطر حتی درمردانی که چندین نفر از بستگان آنها (به ویژه در سنین جوانی) مبتلا به سرطان پروستات باشند باز هم افزایش می یابد.

نکته: تقریباً ۹% از تمام سرطان های پروستات ۴۵% از سرطان های پروستات در مردان زیر ۵۵ سال را می توان به ژن استعداد به این سرطان نسبت داد که به شکل غالب (از پدر به فرزند) به ارث می رسد.

منبع : دکتر پروستات تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک