/ 5.

۱۴ دقیقه

از سرطان پروستات چه می دانید؟

آنچه می خوانید...
()

شنیدن نام سرطان همیشه ترس و هراس را با خود به همراه داشته است. اضطراب فراگیری که می تواند نشان از یک خطر جدی برای سلامت و حیات ما باشد. توده های سرطانی در تمام اندام های بدن امکان رشد دارند. به همین دلیل نام سرطان را برای بسیاری از اندام های بدن خود شنیده ایم. آیا اطلاعاتی در مورد سرطان پروستات دارید؟ علت ابتلا به سرطان پروستات چیست؟

ما در این مقاله سعی داریم شما را با سرطان پروستات، بیماری شایع در مردان آشنا کنیم. با ما همراه باشید.

 

 

سرطان پروستات چيست؟

پروستات غده اى كوچك و گردو مانند در ناحيه لگن مردان ودر مسیر خروجی مثانه یا مجرا مردان قرار می گیرد. سرطان پروستات سرطانی است که در پروستات اتفاق می افتد.  سرطان پروستات یکی از رایج ترین انواع سرطان در مردان می باشد. معمولا سرطان پروستات به آرامی رشد می کند و در ابتدا در غده پروستات محدود است. زمانی که محدود به غده پروستات است ممکن است آسیب جدی ایجاد نکند اما در برخی موارد می تواند فراتر از غده پروستات باشد و تهاجم به بافت های دیگر داشته باشد که بیمار را دچار عارضه می کند. سرطان پروستات زمانی که زودهنگام تشخیص داده شود درصد موفقیت بالایی در درمان دارد.

گفتنى است كه سرطان پروستات يكى از سرطان هاى رايج است كه منجر به مرگ و مير در مردان مى شود. سلول هاى رشد يافته در پروستات مى توانند خوش خيم يا بدخيم و سرطانى باشند. توده هاى خوش خيم به ندرت تهديدى براى زندگى فرد محسوب مى شوند و به راحتى قابل برداشتن هستند. اما سلول هاى سرطانى و بدخيم خيلى سريع رشد مى كنند و ممكن است ساير ارگان هاى بدن را نيز درگير و منجر به مرگ شوند. لازم به ذكر است كه سلول هاى سرطانى مى توانند از طريق رگ هاى خونى و يا غدد لنفاوى حركت كنند و به ساير نقاط بدن برسند و منجر به رشد تومور هاى جديد شوند.

 

 

علائم و نشانه هاى سرطان پروستات چيست؟ 

مى توان گفت كه سرطان پروستات در مراحل اوليه خود هيچگونه علائمى از خود نشان نمى دهد. ولى در صورت مشاهده مشكلات ادرارى و يا پروستات بزرگ شده توصيه مى شود پزشك خود را در جريان بگذاريد. سرطان پروستات در مراحل پیشرفته تر ممکن است همراه با علائم زیر باشد:

  • احساس درد در ناحیه تحتانی لگن
  • بروز تکرر ادرار و ساير مشکلات ادرارى مانند درد يا سوزش
  • جریان ضعیف ادرار
  • تجربه انزال دردناك
  • احساس درد در قسمت تحتانى كمر، باسن و ران
  • كاهش اشتها و وزن ناخواسته و بى علت
  • درد استخوان
  • مشکل در دفع ادرار
  • کاهش نیرو یا قدرت در جریان ادرار
  • وجود خون در مایع منی
  • درد استخوان مهره پشت
  • اختلال در نعوظ

 

علت بروز سرطان پروستات

دقیقا مشخص نیست چه عواملی موجب بروز سرطان پروستات می شود اما احتمالا یک جهش در سلول های سرطانی پروستات به نحوی که رشد و تمایز کنترل نشده ای به وجود می آید به نحوی که رشد غیر طبیعی در بافت پروستات دارد و تبدیل به سلول بدخیم می شود.

فیلم عمل جراحی سرطان پروستات

 

در اینجا توضیحات آقای دکتر محسن وریانی جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و فوق تخصص آندوسکوپی و لاپاراسکوپی را مشاهده می کنید.

 

 

 

علل و دلايل بروز سرطان پروستات چيست؟ 

هنوز به طور مشخص علت به وجود آمدن سرطان پروستات ناشناخته است. اما طبق تحقيقات از هر سه مرد بعد از سنين ٥٠ سالگى، يك نفر داراى سلول هاى سرطانى در پروستات خود است. اگرچه دليل قاطع و شناخته شده اى براى به وجود آمدن سرطان پروستات وجود ندارد اما موارد زير مى توانند خطر ابتلا به اين سرطان را افزايش دهند؛

سن

با افزایش سن در مردان خطر ابتلا به سرطان پروستات نيز افزایش می یابد. اين در حالى است كه بروز اين سرطان در افراد زير ٤٠ سال بسيار نادر است. بنابراين تغيير و جهش ژنتيكى و DNA در مردان بالاى ٥٠ الى ٥٥ سال محتمل تر است. لازم به ذكر است كه سلول هاى سرطانى در اثر جهش ژنتيكى سلول هاى طبيعى بدن به وجود مى آيند. اگرچه سن عاملى بسيار مهم و تاثير گذار در به وجود آمدن سرطان پروستات شناخته شده اما عواملى مانند مصرف سيگار و اضافه وزن نيز بسيار تاثير گذار هستند.

بیشتر بخوانید
سرطان پروستات سرطان مردان

نژاد

به دلایلی که هنوز مشخص نشده است مردان سیاه پوست بیشتر از مردان دیگر به سرطان پروستات مبتلا می شوند

چاقی

مردان چاق مبتلا به سرطان پستان ممکن است به بیماری پیشرفته ای مبتلا شوند که درمان آن دشوارتر است.

سابقه خانوادگی

مردانى سابقه خانوادگی سرطان پروستات در آنها وجود دارد بيشتر در معرض ابتلا به اين بيمارى هستند. بنابراين اگر يكى از اقوام درجه يك فرد به اين بيمارى مبتلا باشد احتمال بروز آن در شخص افزايش مى يابد. اگر مردان در خانواده خود به سرطان پروستات مبتلا شده باشند ممکن است خطر سرطان پروستات افزایش یابد همچنین اگر سابقه خانوادگی ژن یا سابقه خانوادگی بیماری های خانوادگی بدخیم مانند بیماری BRCA 1 یا BRCA 2 که خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش می دهد و همچنین به طور همزمان ممکن است فرد درگیر سرطان پستان نیز شود.

استعمال سیگار و دخانيات

طبق مطالعات انجام شده خطر ابتلا به سرطان پروستات در افراد سيگارى دو برابر بيشتر است، علاوه بر اين مصرف سيگار احتمال مرگ ناشى از اين سرطان را نيز افزايش مى دهد.

رژیم غذایی

رژیم غذايى و سبك زندگى مى تواند تا حد زيادى بر خطر ابتلا به سرطان پروستات اثر بگذارد. اين در حالى است كه خوردن غذاهاى چرب تر، مصرف چربى حيوانى، قند و شكر تصفيه شده، ميوه و سبزيجات ناكافى و چاقى و اضافه وزن مى تواند احتمال بروز اين سرطان را افزايش دهد. همچنين عدم تحرك و ورزش نكردن نيز تاثير گذار است.

 

 

عوارض سرطان پروستات

سرطانی که گسترش می یابد یا به عبارتی متاستاز می دهد: سرطان پروستات می تواند به اندام های مجاور مانند مثانه گسترش یابد یا از طریق جریان خون یا سیستم لنفاوی به استخوان ها و یا سایر اندام ها منتقل شود. سرطان پروستات که به استخوان ها سرایت می کند می تواند باعث درد و شکستگی استخوان شود. هنگامی که سرطان پروستات به مناطق دیگر بدن گسترش می یابد ممکن است هنوز به درمان پاسخ دهد و قابل کنترل باشد اما بعید است به طور کامل ریشه کن شود.

بی اختیاری ادرار

هم سرطان پروستات و هم درمان آن می تواند باعث بی اختیاری ادرار شود.

اختلال در نعوظ

اختلال در نعوظ می تواند ناشی از خود سرطان پروستات یا به دنبال درمان سرطان پروستات روی دهد. درمان های جراحی، هورمون درمانی، پرتو درمانی می توانند منجر به اختلال نعوظ در آقایان شوند.

 

 

نکاتی در رابطه با جلوگیری از ابتلا به سرطان پروستات

در صورت رعایت موارد زیر می توان خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش داد:

  • رژیم غذایی سالم مانند مصرف میوه و سبزیجات
  • پرهیز از مصرف غذاهای پر چرب می تواند خطرابتلا به سرطان پروستات را کاهش دهد.
  • مصرف غذاهای سالم را به جای مکمل ها، هیچ مطالعه ای نشان نداده است که مکمل ها در کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات نقش داشته باشد در عوض غذاهایی باید انتخاب شود که سرشار ویتامین ها و مواد معدنی باشند تا بتوانند میزان بالای ویتامین ها را در بدن حقظ کنند.
  • انجام ورزش در بیشتر روزهای هفته، ورزش سلامت کلی بدن را بهبود می بخشد و کمک می کند تا وزن بدن را حفظ شود و روحیه بهتری بدست آید. برخی مطالعات نشان داده است مردانی که به طور مرتب ورزش می کنند در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات کمتری نسبت دیگر مردان قرار دارند.
  • وزن ایده آل، اگر وزن فعلی شما سالم است با ورزش بیشتری در طول هفته آن را حفظ کنید و همچنن اگر اضافه وزن دارید با ورزش مرتب و میزان کالری دریافتی مناسب وزن خود را در حد نرمال برسانید.

تشخیص سرطان پروستات

به عنوان نکته مهم در مورد مراحل غربالگری سرطان پروستات باید بیان کرد، اگر چه غربالگری برای تشخیص سرطان پروستات در مجامع علمی مختلف معمولا اختلاف نظر وجود دارد اما نظر بسیاری از مکاتب علمی در جهان به همه مردان بالای 50 سال توصیه می کنند غربالگری برای سرطان پروستات را از این سن شروع کنند.

بیشتر بخوانید
خوراکی ضد سرطان پروستات

غربالگری به دو روش انجام می شود:

معاینه رکتال یا مقعدی پروستات

با توجه به شکل اندازه و یا قوام پروستات می توان برای شک به بدخیمی اقدام کرد. همچنین انجام تستی به نام PSA می باشد که در واقع یک آنتی ژن اختصاصی مربوط به بافت پروستات می باشد اگر چه در مورادی مانند عفونت پروستات و التهاب یا بزرگ شدن بیش از اندازه پروستات نیز این تست PSA بالاتر از حد نرمال می رود، اما نکته ای که مورد اهمیت است این است که سرطان پروستات معمولا با افزایش این تست همراه است که یک نشانه غربالگری خوبی برای ما در جهت تشخیص سرطان پروستات می باشد.

اما در مورد تشخیص سرطان پروستات اگر تست PSA یک فردی بالای حد نرمال باشد و یا در معاینه مقعدی پروستات قوام سفتی داشته باشد یا اصطلاحا حاوی ندول یا نقطه سفتی باشد باید اقدام تشخیصی جدی تری برای سرطان پروستات انجام داد که مهم ترین راه تشخیصی آن انجام بیوپسی یا نمونه برداری پروستات تحت هدایت سونوگرافی از راه مقعد می باشد.

ام آر آی مولتی پارامتریک (Multi-parametric MR )

اما راه تشخیصی دیگر در موارد شک به بدخیمی پروستات می توان از MRI خاصی به نام ام آر آی مولتی پارامتریک (Multi-parametric MR ) استفاده کرد که با این روش ام آر آی پروستات نقاطی از پروستات که شک به بدخیمی در آن نقاط بالاست را مشخص می کند.

تعیین میزان تهاجمی بودن سرطان پروستات

در واقع برای اثبات تهاجمی بودن سرطان پروستات بعد از نمونه برداری تحت هدایت سونوگرافی سرطان پروستات مشخص می شود که از معیاری به نام Gleason Score  استفاده می شود. در این معیار از جمع عدد گلیسون اسکور بالای 8 باشد معمولا درجه بدخیمی بالا گزارش می شود و اگر این عدد پایین تر از 8 باشد می تواند درجه بدخیمی پایین گزارش کرد.

تعیین میزان گسترش به خارج از پروستات در سرطان پروستات

پس از تشخیص سرطان پروستات پزشک برای تعیین مرحله بندی سرطان پروستات از روش های زیر استفاده می شود تا مشخص شود آیا سرطان پروستات به مناطق دیگر بدن گسترش پیدا کرده است یا خیر

  • یکی از این اقدامات، انجام اسکن هسته ای استخوان است که در این مورد تهاجم سرطان پروستات به استخوان این فرد مشخص می شود
  • اقدام بعدی سی تی اسکن می باشد که در این روش هم تهاجم لگنی پروستات را نشان می دهد. همچنین وجود یا عدم وجود غدد لنفاوی در لگن و اطراف پروستات را نشان می دهد
  • روش بعدی ام آر آی می باشد که این روش میزان تهاجم به اطراف پروستات را نشان می دهد.
  • روش بعدی PET SCAN می باشد که این روش در واقع یک تکنولوژی تقریبا نوینی در جهان می باشد که گسترش سرطان را در نقاط مختلف را مشخص می کند. البته برای سرطان پروستات نوع خاصی از پت اسکن وجود دارد به نام PSMA  اسمن می باشد که گسترش سرطان پروستات را در بدن به خوبی مشخص می کند.

درمان سرطان پروستات

قبل از اینکه وارد بحث درمان سرطان پروستات شویم باید به این نکته مهم توجه داشته باشیم که سرطان پروستات با توجه به این که رشد بسیار آرامی دارد و همچنین بسته به اینکه میزان بدخیمی سلول های پروستات چقدر هستند و همچنین بر حسب میزان گسترشی که سرطان پروستات به مناطق دیگر بدن دارد و همچنین بسته به اینکه بیمار از نظر کیفیت سلامتی در چه حدی و سن وی چقدر است، می توان درمان های مختلفی را برای این بیمار در نظر گرفت.

گاهی پس از تشخیص سرطان پروستات از روشی به نام صبر و انتظار برای وی استفاده می شود، یعنی هیچ اقدام درمانی برای بیمار آغاز نمی شود و فقط بیمار را تحت پیگیری قرار خواهیم داد و گاهی اگر درجه بدخیمی بیمار کم باشد می توان از روشی به نام روش نظارت فعال استفاده کرد یعنی بیمار به صورت مداوم تحت مراقبت پزشک خود باشد و هر از چندگاهی ممکن است اقدامات عکس برداری خاصی برای وی انجام شود و حتی ممکن است نیاز به نمونه براری های مکرر باشد.

بیشتر بخوانید
سرطان پروستات،درمان سرطان پروستات،جراحی پروستات

در صورتی درجه بدخیمی بیمار رو به افزایش است یا اگر احتمال این وجود دارد که برای بیمار عارضه ای ایجاد کند در آن صورت باید اقدام عملی برای درمان بیمار انجام داد.

درمان کلاسیک و یا استاندارد برای سرطان پروستات

درمان کلاسیک و استاندارد برای سرطان پروستات در مواردی که سرطان پروستات هنوز تهاجمی به ارگان های دور دست در بدن نداده است، درمان استاندارد، برداشتن پروستات از طریق جراحی می باشد. بدین منظور دو روش رایج وجود دارد:

  • روش استفاده از روبوت که در این روش با هدایت و فرمان جراح روبوت به برداشتن پروستات اقدام می کند اما متاسفانه به دلیل تحریم های اعمال شده در کشورمان امکان این جراحی وجود ندارد.
  • روش جراحی باز با ایجاد شکاف در شکم می باشد که در این روش رادیکال پروستاتکتومی نامیده می شود، کل پروستات از بدن بیمار خارج می شود. قابل ذکر است که روش برداشتن کامل پروستات می تواند همراه اختلال نعوظ در فرد و یا درصد کمی همراه عدم کنترل ادرار در فرد باشد.
  • روش درمان بعدی استفاده از اشعه درمانی یا پرتو درمانی می باشد که این مورد نیز تنها در مواردی استفاده می شود که سرطان پروستات محدود به پروستات باشد و دست اندازی به بافت های اطراف نداشته باشد. این روش نیز می تواند همراه با عوارضی باشد که این عوارض شامل ادرار دردناک، فوریت در ادرار کردن یا تکرر ادرار، اختلال در نعوظ یا گاهی بی اختیاری ادرار می باشد.
  • روش درمانی بعدی روش هورمون درمانی است که این روش درمانی معمولا در مواقعی استفاده می شود که سرطان پروستات به خارج از پروستات دست اندازی کرده باشد. در این روش از هورمون هایی استفاده می شود که یا تولید هورمون های مردانه را متوقف می کند یا اثر هورمون های مردانه در ارگان های هدف را از بین می برد و بلاک می کند.

روش های دیگری نیز برای درمان وجود دارد که مانند روش فریز کردن یا انجماد پروستات، شیمی درمانی و همچنین درمان های بیولوژیکی که به دلیل اینکه بحث های بسیار تخصصی می باشد و از درمان های کلاسیک و استاندارد خارج می شوند از توضیح بیشتر در این باره پرهیز می شود.

نرخ بقا بعد از ابتلا به سرطان پروستات چه ميزان است؟

خبر خوشحال كننده اين است كه سرطان پروستان در اكثر افراد منجر به مرگ نمى شود، خصوصاً اگر اين عارضه به موقع و در مراحل اوليه تشخيص داده و درمان شود. علاوه بر اين با وجود گزينه هاى غربالگرى و معالجه، مرگ و مير ناشى از اين بيمارى تا حد زيادى كاهش يافته است. امروز ٩٩ درصد مردان پس از بروز سرطان پروستات تا ٥ سال عمر مى كنند و ساير افراد براى هميشه درمان مى شوند.

نتیجه گیری

در پایان و به طور خلاصه چند نکته ای را راجع به سرطان پروستات به اختصار و به طور خلاصه توضیح داده می شود.

توصیه می شود همه مردان بالای 50 سال برای غربالگری این بیماری به پزشک اورولوژیست یا جراح کلیه و مجاری ادرار مراجعه کنند و از تست های غربالگری مانند PSA و همچنین معاینه رکتال برای سرطان پروستات استفاده کنند و همچنین اگر در خانواده درجه اول خود مانند پدر، برادر و عمو بیماری سرطان پروستات دارند حتما از سن کمتر از 50 سالگی و تقریبا از سن 45 سالگی غربالگری سرطان پروستات را حتما آغاز کنند.

این نکته مهم را باید بدانید که سرطان پروستات رشد کندی دارد و اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود کاملا قابل درمان است.

به طور كلى مى توان گفت كه انجام فعاليت هايى كه موجب سلامت قلب هستند در جلوگيرى از اين سرطان موثر اند. علاوه بر اين عواملى مانند تغذيه سالم، ورزش، وزن نرمال و عدم مصرف سيگار سلامتى شما را تضمين و به جلوگيرى از سرطان پروستات كمك مى كنند. برای درمان سرطان پروستات لازم است تا به بهترین جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری مراجعه کنید.

/ 5.

دکتر محسن وریانی

دکتر محسن وریانی متولد سال ۱۳۵۴ از منطقه چهاردانگه شهرستان ساری در استان مازندران است. تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در محل تولد سپری کردند. در سال 1373 با قبولی در رشته پزشکی وارد دانشگاه شهید بهشتی شدند. پس از اخذ مدرک دکترای عمومی و شرکت در امتحان تخصص در سال 1384 موفق به قبولی در رشته تخصصی جراحی کلیه و مجاری ادراری دانشگاه علوم پزشکی تهران گردید.