۹ دقیقه
سرطان مثانه را جدی بگیرید

سرطان مثانه را جدی بگیرید

آنچه می خوانید...

سرطان مثانه یکی از شایع ترین سرطان ها است که هر سال تقریبا هزاران نفر در جهان مبتلا به آن مبتلا می شوند. سرطان مثانه در آقایان بیشتر از خانم ها دیده می شود و معمولا در افراد مسن بیشتر رخ می دهد، هرچند ممکن است در هر سنی دیده شود. سرطان مثانه اغلب از سلول های یوروتلیال که مخاط مثانه را فرش کرده است شروع می شود اگرچه این بیماری اکثرا در مثانه روی می دهد اما همین نوع سرطان می تواند در سایر قسمت های سیستم یوروتلیال روی دهد.

حدود 70 درصد تومورهایی که در مراحل اولیه تشخیص داده می شوند در مراحل اولیه سرطان مثانه قابل درمان هستند. با این حال حتی سرطان مثانه در مراحل اولیه ممکن است عود مکرر داشته باشد به همین دلیل افراد مبتلا به سرطان مثانه به طور معمول سال ها پس از درمان به آزمایشات پیگیری نیاز دارند تا دچار عود توده یا پیشرفت بیماری نشوند.

علائم سرطان مثانه

علائم سرطان مثانه شامل موارد ذیل است:

  • خون ادراری یا هماچوری
  • ادرار دردناک
  • درد لگن
  • تکرر ادرار

*در هماچوری رنگ ادرار قرمز روشن یا کلاژ می شود اما گاهی ممکن است هیچ تغییر رنگی وجود نداشته باشد و خون در میکروسکوپ دیده شود.

دلایل ابتلا به تومور مثانه

زمانی که سلول های مثانه شروع به رشد غیر طبیعی می کند این سلول ها به جای رشد و تقسیم منظم به طور نامنظم و کنترل نشده شروع به تکثیر می کنند و این سلول های غیر طبیعی تومور را تشکیل می دهند

دلایل سرطان مثانه شامل موارد ذیل است:

  • سیگار کشیدن و سایر موارد مصرف دخانیات
  • قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی
  • تحریک مزمن مخاط مثانه
  • برخی از عفونت های انگلی مانند شیستوزومیازیس
  • سابقه در معرض اشعه قرار داشتن

* البته همیشه علت سرطان مشخص و معلوم نیست.

 

سرطان مثانه را جدی بگیرید

 

انواع سرطان مثانه

انواع مختلفی از سلول های مثانه می تواند سرطانی شود که بر حسب سلول درگیر انواع مختلف تومور به وجود می آید. انواع سرطان مثانه شامل:

  • کارسینوم یوروتلیال یا کارسینوم ترانزیشنال سل کارسینوما TCC که شایع ترین نوع کارسینوم مثانه می باشد.
  • اسکواموس سل کارسینوما یا SCC (سرطان سلول فلسی): به دنبال تحریک مزمن مثانه مانند استفاده طولانی مدت از سوند ادراری و عفونت به وجود می آید. این بدخیمی در مناطقی که عفونت انگلی شیستوزومیازیس شایع است، بیشتر دیده می شود.
  • آدنوما کارسینوما: در سلول هایی تشکیل می شود که غدد ترشح کننده موکوس مخاط مثانه را تشکیل می دهد.

عوامل خطر ابتلا به سرطان مثانه

  • سیگار، سیگار ممکن است باعث ایجاد تجمع مواد شیمیایی مضر در ادرار خطر ابتلا به سرطان مثانه را افزایش دهد با کشیدن سیگار مواد مضر به داخل ادرار ترشح می شود و به مخاط مثانه آسیب می رساند.
  • افزایش سن، با افزایش سن خطر سرطان مثانه بالا می رود. سرطان مثانه در هر سنی روی می دهد اما در سنین کمتر از  40 سال احتمال ابتلا کمی وجود دارد.
  • سفید پوست بودن، افراد سفید پوست خطر بیشتری برای بروز سرطان مثانه نسبت به بقیه نژادها دارند.
  • مرد بودن، سرطان مثانه در مردان بیشتر از زنان روی می دهد.
  • قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی، کلیه ها نقش مهمی در فیلتر کردن مواد شیمیایی دارند و مواد شیمیایی مانند آرسنیک و مواد شیمیایی مورد استفاده در تولید رنگ لاستیک ها چرم و پارچه خطر ابتلا به سرطان مثانه را افزایش می دهد
  • درمان قبلی سرطان، درمان با داروی های ضد سرطان مانند…  و همچنین سابقه پرتو درمانی لگن خطر سرطان مثانه را بالا می برد
  • التهاب مزمن مثانه، عفونت مزمن و مکرر مثانه در اثر ابتلا به عفونت انگلی شیستوزومیازیس و همچنین استفاده طولانی مدت از سوند مثانه خطر ابتلا به سرطان مثانه نوع SCC یا (Squamous Cell Carcinoma) را افزایش می دهد.
  • سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان مثانه، اگر یکی از بستگان درجه اول شخصی به بدخیمی مثانه مبتلا باشد احتمال ابتلا فرد به تومور مثانه زیاد می شود.

پیشگیری سرطان مثانه

  • اگرچه راه قطعی برای پیشگیری وجود ندارد اما رعایت موارد زیر بسیار حائز اهمیت است:
  • سیگار نکشید یا اگر می کشید آن را ترک کنید.
  • در برخورد با مواد شیمیایی احتیاط کنید.
  • رژیم غذایی سرشار از انواع سبزیجات و میوه جات به دلیل وجود آنتی اکسیدان خطر ابتلا به سرطان ها از جمله سرطان مثانه را کم می کند.

تشخیص سرطان مثانه

روش های زیر برای تشخیص سرطان مثانه به کار می رود:

در افرادی که پزشک به وجود تومور مثانه در این افراد وجود داشته باشد از روش های تشخیصی زیر استفاده می شود:

  • سیستوسکوپی در واقع آندوسوکوپی از طریق مجرای ادراری می باشد که در موارد مشکوک به تومور از این طریق تمام مجرا و مثانه مورد بررسی قرار می گیرد.
  • بیوپسی یا نمونه برداری در این روش از طریق همان اندوسکوپی یا سیستوسکوپی از ضایعات مشکوک مثانه نمونه برداری می شود و برای نشخیص نهایی به آزمایشگاه ارسال می شود.
  • سیتولوزی ادرار نمونه از ادرار به آزمایشگاه فرستاده می شود و تحت دید میکروسکوپ از نظر وجود سلول های سرطانی تجزیه و تحلیل می شود.
  • تست های تصویر برداری تصویر برداری با تزریق ماده حاجب با دیدن کل آناتومی کلیه ها و حالب ها و مثانه در تشخیص بدخیمی و ضایعات غیرطبیعی کمک می کند.

 

سرطان مثانه را جدی بگیرید

 

تعیین میزان گسترش سرطان

بعد از تائید سرطان مثانه ممکن است پزشک جهت تعیین میزان گسترش تومور به نقاط دیگر بدن اقدام به انجام عکس برداری از طریق روش های زیر کند:

  • ام آر آی
  • سی تی اسکن
  • اسکن استخوان
  • اشعه ایکس قفسه سینه

برای تعیین میزان گسترش تومور از مراحل صفر تا 4 استفاده می شود که بر حسب اینکه تومور محدود به مثانه باشد یا گسترش به نقاط دور دست داشته باشد نام گذاری می شود

تعیین درجه سرطان مثانه

درجه بدخیمی تومور از طریق میکروسکوپ و بر حسب میزان شباهت این سلول ها به سلول های طبیعی بدن تعیین می شود. برای تعیین درجه سرطان مثانه از دو عنوان استفاده می شود :

تومور مثانه با درجه پایین این نوع تومور دارای سلول هایی است که از نظر ظاهری شبیه سلول های طبیعی است و در این مورد احتمال حمله به دیواره عضلانی و لایه های عمقی مثانه کم تر است.

تومور مثانه با درجه بالا این تومور سلول هایی دارد که از نظر ظاهری هیچ شباهتی با سول های طبیعی ندارد و قدرت تهاجم بالا به بافت های عضلانی عمقی مثانه و سایر بافت ها را دارد.

بهترین روش های درمان سرطان مثانه

درمان تومور شامل جراحی تومور مثانه، شیمی درمانی داخل مثانه ای، شیمی درمانی برای کل بدن، پرتو درمانی یا رادیوتراپی و ایمونوتراپی می باشد. که در ادامه به شرح هر یک از این روش ها خواهیم پرداخت.

جراحی سرطان مثانه

جراحی سرطان مثانه از طریق روش های مختلفی انجام می شود  که یک روش آن:

 جراحی تومور از طریق مجرا یا (TURBT)

در این روش با استفاده از آندوسکوپ یا سیستوسکوپ از طریق مجرا وارد فضای مثانه شده و ضایعات تومورهای مثانه از طریق انرژی الکتریکی تراشیده می شود. این روش که بدون برش جراحی انجام می شود هم نقش درمانی و هم نقش تشخیصی دارد، که نوع و درجه تومور و میزان گسترش تومور را به لایه های عمقی و عضلانی مثانه مشخص می کند که در تعیین درمان بعدی بسیار موثر می باشد.

جراحی برداشتن مثانه (سیستکتومی)

روش جراحی برداشتن مثانه می تواند شامل برداشتن بخشی از مثانه یا برداشتن تمام مثانه باشد. در مواردی که تومور محدود به یک ناحیه خاصی از مثانه باشد و یا اندازه تومور کوچک باشد می توان فقط آن ناحیه از مثانه را به همراه تومور برداشت. اما در مواردی که بخش بیشتری از مثانه به شکل عمقی درگیر باشد کل مثانه برداشته می شود. این روش در زنان همراه با برداشتن مثانه، رحم و تخمدان و در مردان پروستات و سمینال وزیکول همراه است. در مردان این عمل می تواند منجر به ناتوانی جنسی و در زنان می تواند موجب به یائسگی شود. معمولا پس از اینکه مثانه خارج شد باید از روشی جهت ذخیره و خروج ادرار از بدن استفاده کرد. برای جایگزینی مثانه می توان تکه ای از روده کیسه ای به عنوان مثانه درست کرد و یا فقط یک راهی برای خروج ادرار از بدن درست کرد.

شیمی درمانی

در شیمی درمانی از داروهایی برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود. در این روش از ترکیب چند دارو باهم استفاده می شود. شیمی درمانی گاهی قبل از جراحی جهت محدود کردن تومور استفاده می شود و گاهی بعد از جراحی جهت جلوگیری از گسترش سلول های تومور به کار می رود.

پرتودرمانی یا رادیوتراپی

در موارد خاصی برای درمان سلول های سرطانی از روش اشعه درمانی استفاده می شود. این روش معمولا برای افرادی به کار می رود که توان برداشتن کامل تومور یا تتوان برداشتن کل مثانه را ندارند بنابراین می توان از این روش به عنوان روش جایگزین استفاده کرد.

ایمونوتراپی یا بیولوژیکال تراپی

ایمونوتراپی در واقع روشی است که سیستم ایمنی بدن را علیه سلول های سرطانی تحریک می کند. ایمونوتراپی از طریق تزریق دارو از مجرا به مثانه انجام می شود. شایع ترین داروی مورد استفاده ب ث ژ یا همان واکسن ضد سل می باشد.

ایمونوتراپی داخل مثانه ای با ب ث ژ از حدود 2 هفته بعد از تراش تومور مثانه از طریق مجرا یا (TURBT)  شروع می شود و به مدت 6 هفته هر هفته یک بار تزریق داخل مثانه ای انجام می شود. در این روش ب ث ژ به عنوان محرک سیستم ایمنی بدن به کار می رود یعنی سیستم ایمنی بدن را علیه سلول های سرطانی بدن تحریک کرده در نتیجه در درمان و کاهش عود سلول های سرطانی بسیار موثر می باشد. داروهای دیگری به عنوان ایمونوتراپی جخت درمان تومور مثانه به کار می رود که از جمله می توان به میتومایسین و آتزولیزومب اشاره کرد.

پیگیری های بعد از درمان سرطان مثانه

سرطان مثانه ممکن است عود مکرر داشته باشد به عمین دلیل بیماران باید بعد از درمان به طور مرتب تحت درمان باشند. بیمارانی که درمان جراحی با حفظ مثانه انجام داده اند عموما از طریق جراحی (TURBT)  بسته یا از طریق مجرا بوده است بنابراین باید پس از درمان هر 3 تا 6 ماه آندوسکوپی یا سیستوسکوپی مجرا از جهت کنترل عود بعد از تومور بشوند.

 

دکتر محسن وریانی

دکتر محسن وریانی متولد سال ۱۳۵۴ از منطقه چهاردانگه شهرستان ساری در استان مازندران است. تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در محل تولد سپری کردند. در سال 1373 با قبولی در رشته پزشکی وارد دانشگاه شهید بهشتی شدند. پس از اخذ مدرک دکترای عمومی و شرکت در امتحان تخصص در سال 1384 موفق به قبولی در رشته تخصصی جراحی کلیه و مجاری ادراری دانشگاه علوم پزشکی تهران گردید.