آنچه در مورد ورم بیضه باید بدانید

ورم بیضه زمانی رخ می دهد که، کیسه بیضه یا اسکروتوم بزرگ شود. این عارضه ممکن است علت و عوامل مختلفی داشته باشد. به عنوان مثال، ابتلا به برخی بیماری ها یا آسیب دیدن بیضه می تواند منجر به ورم کردن بیضه شود. آب آوردن بیضه، تومور غیر طبیعی، التهاب و زائده داخل کیسه بیضه از علت های تورم بیضه محسوب می شوند. ورم بیضه، ممکن است با درد یا بدون درد باشد. چنانچه ورم همراه با درد دارید باید فورا به پزشک متخصص مراجعه و برای درمان آن اقدام نمایید.

در این مقاله به بررسی علت و علائم و درمان ورم بیضه می پردازیم. چنانچه دچار این عارضه شده اید یا می خواهید درباره آن اطلاعاتی به دست آوردید، در ادامه مقاله با ما همراه باشید…

علت ورم بیضه

• هیدروسل : در این عارضه، مایع اضافی در فضای بین لایه های کیسه دور هر بیضه انباشته می شود و به اصطلاح، بیضه آب می آورد. هیدروسل، ورم بیضه، درد و قرمزی را به همراه دارد و معمولا باعث عفونت یا آسیب دیدگی می شود.
• سرطان بیضه : از نشانه های سرطان بیضه، وجود تومور در بیضه است. تومورها، توده هایی از بافت ناهنجار بیضه هستند که معمولا در کیسه بیضه احساس می شوند و گاهی همراه با ورم و درد هستند.
• واریکوسل : واریکوسل معمولا بدون درد است و علامتی ندارد. واریکوسل در اثر بزرگ شدن سیاهرگ هایی که در امتداد طناب اسپرماتیک هستند ایجاد می شود. به دلیل اینکه سیاهرگ های گشاد شده به طناب اسپرماتیک فشار وارد می کنند، واریکوسل به مرور زمان باعث اختلال در تولید اسپرم و در موارد نادر باعث ناباروری می شود.
• التهاب بیضه : عامل این بیماری، نوعی ویرس یا باکتری است که به سبب آن یک یا هر دو بیضه ملتهب می شود و باعث التهاب اپیدیدیم می شود.
• التهاب اپیدیدیم : اپیدیدیم، لوله ای است که در قسمت فوقانی بیضه قرار دارد و وظیفه نگهداری و انتقال را بر عهده دارد. سوزاک و کلامیدیا از علل التهاب ایپیدیم می باشند.
• پیچ خوردگی بیضه : عارضه دردناکی است که در اثر آن کیسه بیضه می چرخد یا پیچ می خورد و در نتیجه، باعث قطع شدن خونی که از طناب اسپرماتیک به بیضه می رسد، می شود.
• اسپرماتوسل : یک توده کیست مانند می باشد که در اپیدیدیم رشد می کند. این توده، غیر سرطانی است و به طور کلی بدون درد است و با مایع شیری رنگ که ممکن است حاوی اسپرم باشد، پر می شود. علت دقیق ایجاد اسپرماتوسل ناشناخته می باشد اما امکان دارد به دلیل مسدود شدن یکی از لوله های اسپرم بر باشد.
• ویروس ها و باکتری ها : شایع ترین علت ایجاد ورم بیضه، اوریون می باشد. بیماری اوریون بسیار نادر است، زیرا درکشورهای مختلف، واکسن آن در کودکی به افراد تزریق می شود. حدود 33 درصد از مردانی که به این ویرس مبتلا می شوند، دچار التهاب بیضه خواهند شد. همچنین عفونت های باکتریایی امکان دارد سبب التهاب بیضه شوند. عفونت دستگاه ادراری، بیماری های منتقله جنسی مانند کلامیدیا، سوزاک و بیماری اپیدیدیمیت نیز می تواند باعث ورم بیضه شود. اپیدیدیمیت به معنای التهاب لوله اسپرم بر ( اپیدیدیم) می باشد.

تشخیص هیدروسل

از آنجا که مایع هیدروسل معمولا شفاف است، پزشک برای تشخیص آن، از آزمایش عبور نور از میان کیسه بیضه استفاده می‌کند. گذر نور، نشان‌دهنده وجود مایع شفاف است. ولی تشخیص، قطعی نیست زیرا ممکن است حالت‌های دیگر همچون فتق نیز وجود داشته باشد. در صورتی که پزشک به ایجاد هیدروسل به علت وجود التهاب مشکوک باشد، آزمایش‌های خون و ادرار مشخص خواهند کرد که آیا علت هیدروسل التهاب اپیدیدیم است یا خیر؟در مواردی که مایع احاطه‌کننده بیضه‌ها، مانع لمس آنها ‌شود، از روش‌های تشخیصی دیگر نظیر سونوگرافی استفاده خواهد شد. سونوگرافی، با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، برای ایجاد تصاویر اجزای داخل بدن انجام می‌شود و برای بررسی احتمال وجود توده یا علل دیگر تورم کیسه بیضه نیز به کار می‌رود. در پسر بچه‌ها معمولا هیدروسل طی یک سال به طور خود بخود محو می‌شود، اما اگر پس از یک سال از بین نرفت یا به بزرگ شدن ادامه داد، به جراحی نیاز خواهد داشت. البته کشیدن مایع هیدروسل در بچه‌ها به دلیل خطر عفونت به هیچ‌وجه نباید انجام شود. در بزرگسالان نیز اغلب هیدروسل خودبخود از بین می‌رود و زمانی به درمان نیاز پیدا می‌کند که آنقدر بزرگ شود که غیرقابل تحمل یا بد شکل باشد.

درمان هیدروسل

جراحی برداشتن هیدروسل، بدون نیاز به بستری طولانی و با بی‌حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام می‌شود. برای این کار جراح، برشی روی کیسه بیضه یا پایین شکم ایجاد می‌کند و ضمن تخلیه مایع، اصلاحات لازم را انجام می‌دهد. اگر طی جراحی هیدروسل، فتق کشاله ‌ران هم تشخیص داده شود، حتی اگر برای فرد هیچ مشکلی ایجاد نکرده باشد، پزشک آن را برمی‌دارد. حتی در مواردی، ممکن است جراح به عدسی چشمی حین عمل جراحی نیاز داشته باشد، تا در حین عمل به اپیدیدیم و مجاری اسپرم ‌‌بر آسیبی نرسد. در عین حال، بعد از عمل «جراحی برداشتن هیدروسل» لازم است لوله تخلیه و پانسمان حجیم روی ناحیه برش برای چند روز اول بعد از جراحی قرار گیرد. افزایش مصرف مایعات و استفاده از کیسه یخ روی موضع در 24 ساعت اول پس از جراحی، تورم را کاهش می‌دهد. فراموش نکنید جراحی هیدروسل در بچه‌ها به جای ناحیه کیسه بیضه، باید با شکاف جراحی کشاله ران انجام شود.
روش دیگر درمان هیدروسل، تخلیه با سوزن است. این روش برای افرادی انجام می‌شود که به علت بیماری‌های زمینه‌ای، خطر انجام عمل جراحی در آنها زیاد است اما به طورکلی توصیه نمی‌شود زیرا احتمال عود مایع ایجاد عفونت یا درد کیسه بیضه زیاد است. البته باید توجه داشت که اصولا در بعضی مواقع احتمال عود هیدروسل وجود دارد.

علایم هیدروسل

هیدروسل، معمولا دردناک نیست ولی اگر فرد دچار تورم کیسه بیضه شود، باید به پزشک مراجعه کند تا علل دیگر همچون سرطان بیضه و احتمال‌های دیگر را بررسی کند، بنابراین تمام مردان مبتلا به هیدروسل باید تحت سونوگرافی بیضه قرار بگیرند. در بسیاری از موارد، هیدروسل با فتق کشاله ‌ران همراه است. در این موارد به علت ضعف دیواره شکمی، قسمتی از روده به داخل کیسه می‌رود که به درمان نیاز دارد.

هیدروسل و ناباروری

سوالی که اغلب افراد در صورت ابتلا به هیدروسل از پزشک خود می‌پرسند این است که آیا هیدروسل باعث ناباروری می‌شود؟ هیدروسل به خودی خود عامل ناباروری نیست، اما ممکن است همراه با عوامل زمینه‌ای در بیضه مثل عفونت یا توده باشد که این عوامل، تولید یا عملکرد اسپرم‌ها را دچار اختلال می‌کنند، هیدروسل را با واریکوسل اشتباه نگیرید، واریکوسل باعث ناباروری می‌شود که البته هنوز علت آن معلوم نیست. وریدهای بیضه، خون را در شریان بیضه سرد می‌کنند و به این ترتیب به حفظ درجه حرارت مناسب برای تولید مناسب اسپرم کمک می‌کنند. واریکوسل با مسدود کردن جریان عادی خون، ممکن است باعث شود درجه حرارت بیضه‌ها بیش از حد بالا رود و به این ترتیب بر تولید اسپرم و حرکت آن اثر بگذارد.

به همه آقایان توصیه می‌شود در صورت بروز هرگونه مشکل در ناحیه تناسلی و ادراری، به سرعت به پزشک اورولوژی مراجعه کنند تا درمان‌های لازم در موعد مقرر برایشان انجام شود. متاسفانه بسیاری از آقایان هنگام بروز مشکلات مردانه خجالت می‌کشند به پزشک مراجعه کنند و به همین دلیل روند درمان را به تعویق می‌اندازند و این موضوع گاهی به قیمت گزافی تمام می‌شود.

 

علائم ورم بیضه

این عارضه ممکن است بدون هیچ گونه علامت و نشانه ای باشد و امکان دارد با علائم زیر همراه باشد:

• درد بیضه
• درد کشاله ران
• تورم کیسه بیضه
• بزرگ شدن پروستات
• تب
• مشاهده خون در مایع منی
• درد هنگام انزال
• ورم گره های لنفاوی کشاله ران
• درد در هنگام ادرار کردن
• مشاهده ترشحات غیر طبیعی
• حساسیت شدید کیسه های بیضه

درمان ورم بیضه

اگر بیمار، احتمال می دهد که به بیماری ورم بیضه مبتلا شده است و بیضه به حالت متورم، قرمز و دردناک در آمده است، یا متوجه التهاب بیضه یا کیسه بیضه شده است، بایستی به سرعت با پزشک تماس بگیرد. چنانچه دسترسی به پزشک آسان نباشد، باید به اورژانس نزدیکترین بیمارستان مراجعه کند. برای درمان ورم بیضه ویروسی، درمان شناخته شده ای وجود ندارد، اما پس از گذشت زمان، خود به خود بهبود پیدا می کند. در واقع، بیمار می تواند از درمان های خانگی برای تسکین علائم ورم بیضه استفاده کند. مانند استفاده از مسکن ها، بالاتر قرار دادن بیضه ها حین احساس ناراحتی، کمپرس یخ و…

تشخیص این عارضه توسط معاینه فیزیکی توسط پزشک، شرح حال بیمار، کشت ترشحات مجاری ادرار، آزمایش ادرار و در صورت لزوم، سونوگرافی انجام می شود.

به طور کلی پزشک برای درمان ورم بیضه، از روش های درمانی مانند استراحت، مایع درمانی، داروهای ضد التهاب و ضد تب، مسکن، حمایت اسکروتوم ( بالا نگه داشتن بیضه ها) و در صورت لزوم استفاده از آنتی بیوتیک ها، استفاده می کند.