post_image

ارولوژی شاخه ای از علم طب است که در آن بیماریها و جراحیهای کلیه و مجاری ادراری موضوعیت دارد.

سیستم ادراری،تناسلی

سیستم ادراری وتناسلی شامل: کلیه ها، حالبها ،مثانه، پروستات و کیسه های منی، مجرای ادراری وغدد فوق کلیوی می باشد. کلیه ها وظیفه ی تصفیه و دفع مواد زائد بدن را به عهده دارند. این مواد زائد در ادرار به صورت تغلیظ شده دفع می شود. در ضمن کلیه ها وظیفه حفظ آب و املاح پر ارزش بدن را نیز به عهده دارند. کلیه ها در زمان کم آبی و روزه داری ادرار را به شدت غلیظ می کنند تا آب بدن از دست نرود. بر عکس در زمانی که مایعات فراوان مصرف می کنید کلیه با دفع آب و ادرار با غلظت کم از رقیق شدن خون جلوگیری می کند. عدم توانایی کلیه در انجام این اعمال منجر به نارسایی کلیه شده و بیمار ناچار به دیالیز خواهد شد.

ارولوژی شاخه ای از علم طب است که در آن بیماریها و جراحیهای کلیه و مجاری ادراری موضوعیت دارد. به طور مثال درمان سنگ های سیستم ادراری چه توسط سنگ شکن خارج بدنی، عمل جراحی بسته یا باز؛ درمان ناهنجاریهای مادرزادی سیستم ادراری مثل تنگی حالب و عدم نزول بیضه؛ درمان بزرگی خوش خیم پروستات که در سنین بالا در آقایان شایع است؛ درمان اختلالات ادراری و به خصوص بی اختیاری ادراری که در خانمها شایع است؛ ترمیم مشکلات در نتیجه تصادفات و جراحات؛ درمان عفونتهای سیستم ادراری و در نهایت درمان سرطانهای سیستم ادراری شامل سرطان کلیه، مثانه، و پروستات همگی ازجمله فعالیتهای ارولوژیست است.

با پیشرفت علم در رشته ارولوژی نیز تقسیم بندی به زیر گروه هایی ایجاد شد. گستردگی ارولوژی باعث شد تا هر ارولوژیست مدرن به حیطه محدودی از موارد بالا تمرکز می کنند، لذا به تدریج زیر شاخه ها در ارولوژی به صورت دوره فوق تخصصی به نام فلوشیپ در آمد تا هر فرد به صورت آکادمیک در این زیر شاخه ها آموزش بیشتر ببینند.

وظیفه انکوارولوژیست ۱- تشخیص زود هنگام سرطان ۲- انتخاب آخرین درمان به روز طبق استانداردهای جهانی ۳- تطابق درمان انتخابی با شرایط جسمی، روحی و اقتصادی بیمار ۴- مطرح کردن درمان با بیمار و اطرافیان و جلب رضایت درمان ۵- در صورت عدم قبول درمان پیشنهادی علیرغم توضیحات، لازم است درمان جایگزین ارایه شود. ۶- درمان تکمیلی لازم را انتخاب و بیمار را با سیستم قابل اعتمادی ارجاع کند. ۷- پایش درمان را با فواصل مشخص ارایه کند. ۸- در صورت عود توانایی تشخیص و درمان داشته باشد.

در زیر شاخه های ارولوژی هیچ رشته ای به میزان انکوارولوژی تغییرات ندارد. روش درمان سنگهای ادراری در دهه اخیر تغییری نداشته است و روشهای لاپاروسکوپی در ارولوژی نیزتحول چندانی نداشته،ولی در فیلد سرطانهای دستگاه ادراری تغییرات به روز شده است. در ژورنالهای اختصاصی ارولوژی بیش از نیمی از حجم مقالات مرتبط با انکوارولوژی است. بنابراین ارجحیت دارد که درمان سرطانهای سیستم ادراری به کسی سپرده شود تا در برخورد و روش درمانی مدرن تراین بیماریها دخیل باشد.

پروستات

پروستات غده تولید کننده قسمت اصلی مایع منی است و رشد آن در اثر هورمونهای مردانه رخ می دهد. سرطان پروستات شایعترین سرطان مردانه است. اغلب در سن بالای ۵۰ رخ می دهد به همین دلیل است که به مردان بالای ۵۰ سال توصیه می شود تا بررسی سالانه داشته باشند. این بررسی توسط معاینه و آزمایش PSA انجام می گیرد. در صورتی که معاینه فیزیکی غیر طبیعی باشد یا PSA افزایش یابد لازم است بیوپسی یا تکه برداری لزوم می یابد. در صورتی که در بیوپسی سرطان پروستات تایید شود، پزشک بایستی گستردگی بیماری را بررسی کند. در تعیین گستردگی بیماری به سه دسته محدود به پروستات، گستردگی موضعی، و گستردگی به مناطق دور دست تقسیم می شود زیرا درمان هر دسته از بیماران با گروه دیگر متفاوت است.

بر خلاف تصور قدیمی که معتقد بودند که دستکاری نسج سرطان موجب بدتر شدن اوضاع می شود، بخصوص در مورد پروستات که اینگونه نیست و در موارد بیماری محدود به پروستات بهترین انتخاب درمانی برداشتن کل پروستات (رادیکال پروستاتکتومی) است. این عمل با اعمال جراحی برای بزرگی خوش خیم پروستات متفاوت است. در این عمل کل پروستات به همراه غدد سمینال برداشته میشود. بعضی افرادی که تمایل یا امکان جراحی ندارند و بیماری محدود به پروستات دارند را می توان با رادیوتراپی درمان کرد که اثرات درمانی مشابهی با جراحی دارد لیکن نسج سرطانی از بدن خارج نمی شود. از آنجا که عمل جراحی رادیکال پروستاتکتومی از نظر تکنیکی مشکل است جراحانی که این جراحی را انجام نمی دهند معمولا” از رادیوتراپی یا درمان هورمونی به عنوان جایگزین درمان استفاده می کنند.

بیماری با گسترش موضعی نیز با جراحی یا رادیوتراپی درمان می شوند لیکن احتیاج به نوعی درمان تکمیلی دارند. مثلا پس ازجراحی از رادیوتراپی یا درمان هورمونی به عنوان درمان تکمیلی استفاده می شود.

درمان بیماری با گستردگی به مناطق دور دست توسط درمان هورمونی کنترل می شوند. این درمان گاهی برای درمان بیماران با گستردگی موضعی استفاده می شود که اغلب انتخاب نابجایی است.

سرطان مثانه

سرطان مثانه از جمله سرطانهایی است که ارتباط مستقیم با مصرف سیگار دارد. سرطان مثانه امروزه اغلب به صورت اتفاقی در سونوگرافی روتین پیدا می شود و یا بیمار با نشانه شایع این سرطان یعنی وجود خون در ادرار مراجعه می کنند و پزشک در بررسی ها سرطان مثانه را کشف می کند. انکوارولوژیست سرطان مثانه را با استفاده از سونوگرافی، سی تی اسکن و مشاهده مستقیم داخل مثانه این بیماری را به دو دسته کلی سطحی و درگیری عضلات عمقی تقسیم می کند.

۱ - سرطان مثانه سطحی

خوشبختانه بیش از۸۰% سرطانهای مثانه سطحی است. درمان این دسته برداشتن توده از طریق مجرای ادراری به صورت عمل بسته می باشد.با توجه به پاسخ پاتولوژی (نسج شناسی) مکمن است درمان تکمیلی مثل استفاده ازداروهای شیمی درمانی داخل مثانه ای یا درمانهای ایمنی داخل مثانه ای نظیر BCG استفاده شود.از آنجا که با هیچ روش درمانی امکان اطمینان از عدم شروع سرطان وجود ندارد، لازم است در فواصل منظم،داخل مثانه از طریق سیستوسکوپی مشاهده شود.

۲ - سرطانهای عمقی با درگیری عضلات عمقی

درمان این مورد با برداشتن کل مثانه به همراه انحراف مسیر ادراری است. به دلیل پیچیدگی این جراحی، اغلب این اعمال را انکوارولوژیست ها انجام می دهند. انحراف مسیر ادرار اغلب از طریق تعبیه استوما یا کیسه ی ادراری انجام می شود و یا مسیر مجرایی برای خروج ادرار استفاده می شود.

منبع : سیمرغ

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک