[sbu_post_image]
بیماری کلیه
نارسایی کلیوی
نارسایی مزمن کلیوی به مرحلهای از نارسایی کلیوی گفته میشود که کلیهها دیگر قادر به عملکرد طبیعی و انجام وظایف خود شامل حفظ تعادل محیط داخلی بدن و دفع مواد زاید و سمی از طریق ادرار نیستند. در نتیجه این امر، مواد سمی در خون تجمع پیدا میکنند که سبب بروز اختلالاتی جدی در افراد میشود. دیابت و پرفشاری خون از مهمترین علل بروز نارسایی مزمن کلیوی هستند. کنترل نکردن این بیماری به از بین رفتن کامل عملکرد کلیهها منجر میشود که در این شرایط، انجام دیالیز و یا پیوند کلیه برای ادامه حیات بیمار ضروری خواهد بود.
گلومرولونفریت
(به انگلیسی: Glomerulonephritis) نوعی بیماری کلیوی(معمولا هردو کلیه باهم) است که مشخصهٔ آن التهاب گلومرولها، یا رگهای خونی کوچک در کلیهها میباشد. این حالت ممکن است همراه یا بدون هماچوری(وجود خون در ادرار) و پروتئینوری(وجود پروتئین در ادرار) بوده و یا به عنوان یک سندرم نفروتیک، سندرم نفریتیک، نارسایی حاد یا مزمن کلیوی عارض گردد. تشخیص الگوی گلومرونفریت(GN) مهم است، زیرا نتایج و درمان در انواع مختلف دارای تفاوت خواهدبود. علل اولیه آنهایی هستند که به خود کلیه مربوط هستند، در حالی که علل ثانویه با برخی عفونتها (باکتریایی، ویروسی یا انگلی پاتوژن)، مواد مخدر، اختلالات سیستمیک یا دیابت در ارتباط است.
علل بیماری گلومرولونفریت
گلومرولونفریت حاد به دنبال یك عفونت استرپتوككی رخ میدهد. شایعترین مكانهای عفونت عبارتند از گلو و پوست. علایم كلیوی معمولاً 3-2 هفته بعد از عفونت استرپتوككی رخ میدهند. گلومرولونفریت مزمن نادر است و امكان دارد دلایلی غیر از گلومرولونفریت حاد داشته باشد. سایر علل شناخته شده عبارتند از لوپوس، عفونتهای ویروسی، آندوكاردیت باكتریایی. گاهی علت آن ناشناخته است.
علایم شایع گلومرولونفریت
گلومرلونفریت خفیف هیچ علامتی ایجاد نمیكند و تشخیص آن تنها با آزمایش ادرار میسر میشود. گلومرولونفریت شدید علایم زیر را ایجاد میكند:
۱. ادرار تیره یا كمی قرمز
۲. احساس كسالت
۳. خوابآلودگی
۴. تهوع یا استفراغ
۵. سردرد
۶. گاهی تب
۷. بیاشتهایی
۸. كاهش ادرار
۹. تنگی نفس
۱۰. بالارفتن فشار خون
۱۱. وجود پروتئین در ادرار
۱۲. اختلال بینایی (به علت بالا بودن فشار خون)
۱۳. جمعشدن مایع در بدن، خصوصاً پف كردن چشمها و ورم مچ پا
سندرم نفروتیک
علت سندرم نفروتیک
سندروم نفروتیک اگز با منشأ خود کلیه و یا مادرزادی باشد نفروتیک اولیه٬ و اگر علتی دیگر در بدن وجود داشته باشد که کلیه را هم درگیر کند٬ نفروتیک ثانویه نام دارد.
نفروتیک اولیه: نفروتیک اولیه معمولاً در بحث بافتشناسی قرار میگیرد مانند نفروپاتی ساده که بیشتر در کودکان دیده میشود٬ گلومرواسکلروز کانونی و بالاخره نفروپاتی غشایی که از علتهای اصلی در سندروم نفروتیک بزرگسالان است. این تشخیص زمانی ارزش دارد که پس از غربالگری٬ مشخص گردد که نفروتیک ثانویه وجود ندارد.
نفروتیک ثانویه: نفروتیک ثانویه از نظر هیستولوژی(بافتشناسی) از همان الگوهای نفروتیک اولیه پیروی میکند اما دلیل ایجاد شدن آن٬ عامل دیگری خارج از محدوده گلومرال (کپسول بومن در کلیه) مثلاً هپاتیت بی٬ مرض قند٬ سرطان بدخیم و یا دارو است.
سندرم نفروتیک(به انگلیسی: Nephrotic syndrome) که با نام نفروز نیز شناخته میشود در پزشکی و اورولوژی٬ مجموعهٔ علائم و سمپتومهایی است که بخاطر آسیب به غشای پایه(باسال) گلومرولهای کلیه ایجاد می شود و کلیهها به مقدار زیادی٬ پروتئین دفع میکنند. کلیه سالم در هر شبانهروز، کمتر از ۳۰ میلیگرم پروتئین را از طریق ادرار دفع میکند، در حالیکه در سندرم نفروتیک این میزان به مقدار ۳ گرم در روز و یا بیشتر میرسد. دفع پروتئین در ادرار بویژه آلبومین منجر به هیپوآلبومینمی شده و در بیمار شاهد اِدِم(خیز) و هیپرلیپیدمی خواهیم بود.
در کلیهٔ دچار سندرم نفروتیک٬ بر روی پُدوسیتها(سلولهای دیواره گلومرولها) سوراخهای بزرگی به اندازهٔ پروتئین قرار دارند که منجر به پروتئینوری(دفع پروتئین در ادرار) میشوند هرچند بزرگی سوراخها برای عبور گلبولهای قرمز کافی نیست و در بیمار هماتوری(دفع خون در ادرار) نمیبینیم و همین نکته فرق نفروتیک و نفریتیک است. چراکه در سندرم نفریتیک علاوه بر دفع پروتئین٬ دفع خون از طریق ادرار وجود دارد.
علائم و نشانههای سندرم نفروتیک
خیز یا ادم در اطراف چشم و پاها(بهویژه صبحها)
پروتئینوری یا دفع پروتئین(بیشتر از ۳ گرم در شبانهروز) از طریق ادرار(بهویژه دفع آلبومین)
هیپرلیپیدمی و افزایش کلسترول در خون
آمنوره در زنان
۱۳. جمعشدن مایع در بدن، خصوصاً پف كردن چشمها و ورم مچ پا
آبسه كليوي
آبسه كليوي زماني ايجاد ميشود كه عامل ميكروبي به همراه سلولهاي التهابي بدن فرد و چرك حاصل از آنها ، تجمع پيدا كرده و تودهاي را تشكيل ميدهد كه اطرافش پوشش خاصي دارد و اين عفونت به بيرون راه ندارد. علايم آن مثل پيلونفريت حاد است و تشخيص قطعي با سيتياسكن داده ميشود.
درمان آبسه كليوي
درمان آبسه در گام اول تزريق وريدي آنتيبيوتيك ميباشد، در صورتيكه با درمان دارويي بهبودي حاصل نشود، تخليه آبسه با سوزن زير ديد سونوگرافي انجام ميشود.
بیماری نارسايي كليه
يكي از مهمترين بيماريهاي كليوي، نارسايي كليه است. اين بيماري اغلب بيسروصدا بروز كرده و به آرامي پيشرفت ميكند و زماني بيمار دچار علائم آن ميشود كه ديگر كار از كار گذشته و عملكرد كليهها تا حد زيادي مختل شده است. در آستانه هفته حمايت از بيماران كليوي با محمد افشاريان، جراح و متخصص بيماريهاي كليه و مجاري ادراري و تناسلي گفتوگو كردهايم تا شرايطي كه كليه از كار افتاده براي بدن ايجاد ميكند مورد بررسي قرار داده و نيز ضمن كسب اطلاعات بيشتر، با اقداماتي ساده از ابتلا به اين بيماري پيشگيري كنيم.
دارو و نارسايي كليه
مصرف دارو در دو حالت عوارض به همراه دارد؛ نخست آن كه باعث نارسايي حاد كليه ميشود. در اين حالت ايجاد نفرتيك يا التهاب سلولهاي بينابيني باعث نارسايي حاد كليه ميشود. اين عارضه با مصرف دارو و درمانهاي نگهدارنده قابل برگشت است. همچنين مصرف برخي داروها در درازمدت باعث ميشود كليهها كاركرد خود را از دست بدهند و به نارسايي برسند. مشهورترين اين داروها، داروهاي ضددرد است. بنابراين توصيه ميشود از مصرف خودسرانه اين داروها جدا خودداري كنيد.
تشخیص بيماري نارسایی کلیه
كمخوني از علائم اوليه و شايع نارسايي كليه است. معمولا اين بيماران دچار درد نميشوند و پس از مراجعه به آزمايشگاه و انجام آزمايش، متوجه بيماري ميشوند. اگر فردي متوجه بيمارياش نشود و در موارد شديد به پزشك مراجعه كند، دچار علائم نارسايي مزمن كليه مانند كاهش وزن، ورم دست و پا، بياشتهايي، خستگي مفرط و ساطع شدن بوي بددهان خواهد شد. اكثر بيماراني كه مبتلا به نارسايي كليه هستند، احساس خارش آزاردهندهاي را در بعضي مراحل پيشرفت بيماري تجربه ميكنند. خونريزيهاي كوچك روي پوست يا تيره شدن رنگ ناخنها و پوست از ديگر علائم ديررس اين بيماري است و بايد فرد تحت دياليز قرار بگيرد.
علت نارسايي كليه
به كاهش شديد عملكرد كليه، نارسايي كليه ميگويند. اين نارسايي به دو نوع مزمن و حاد تقسيم ميشود. اگر كليهها به صورت ناگهاني از كار بيفتند، مثلا فردي در اثر تصادف يا حادثه، خون زيادي از دست بدهد، به نارسايي حاد مبتلا ميشود. از دست دادن خون، ميزان كاركرد خون كليه را كه عضوي پرخون است، به خطر مياندازد و باعث ميشود در مدت كوتاهي از كار بيفتد و نارسايي حاد ايجاد شود، اما اگر عملكرد طبيعي كليهها بتدريج با اشكال مواجه شود، نارسايي مزمن ايجاد ميشود.
شايعترين علت نارسايي مزمن، ابتلا به بيماري ديابت است. بيماري ديابت به رگهاي متوسط خون در افراد مبتلا آسيب ميرساند و باعث ايجاد نارسايي در عضوهايي مانند كليه و چشم ميشود. پس از آن پرفشاري خون، دومين علت نارسايي مزمن كليه محسوب ميشود. از ديگر بيماريهاي ايجادكننده اين نارسايي، بزرگي پروستات است. اين عارضه ميتواند جلوي ادرار را بگيرد. چنانچه فردي متوجه بيماري شود، ميتواند از ايجاد اين نارسايي جلوگيري كند، اما اگر از بيماري اطلاعي نداشته باشد، نارسايي ماندگار خواهد شد. همچنين گاهي يكي از كليههاي بيمار بر اثر عفونت از بين ميرود و كليه دوم او نيز مبتلا به سنگ ميشود، اما فرد متوجه بيماري نميشود و به همين دليل هر دو كليه از كار ميافتد. گاهي نيز نارسايي كليه بر اثر بيماريهاي مادرزادي مانند دو نوع كيست كليه بهوجود ميآيد. يكي از اين نوع كيستها در سن كودكي و ديگري در بزرگسالي ايجاد و منجر به نارسايي كليه ميشود.
منبع : پزشک متخصص کلیه
