بزرگ شدن غده پروستات

بزرگ شدن غده پروستات ، یک اندام کوچ به اندازه گردو که در مردان در زیر مثانه و نزدیک مقعد قرار دارد، وضعیت رایجی است. پروستات در اطراف لوله ای  به نام مجرای پیشاب که ادرار را از مثانه به آلت تناسلی منتقل می‌کند، قرار دارد. پروستات با افزایش سن مرد، رشد خواهد نمود و از حدود سن ۵۰ سالگی، پروستات بزرگ شده بر مجرای پیشاب و زیر مثانه فشار وارد خواهد نمود. افزایش فشار ناشی از سمت پروستات، تخلیه ادرار را سخت خواهد نمود. معمولا پروستات بزرگ شده، تهدیدی برای جان فرد نیست ولی نشانه‌های آن می‌تواند لذت زندگی را از مرد بگیرد.

علائم و نشانه‌های پروستات بزرگ شده، با بالا رفتن سن مردان مشهودتر می‌شود. بزرگی پروستات می تواند نشانه ای از هایپرپلازیا خوش خیم (BPH) شرایطی غیرسرطانی ولی مزاحم است که بیش از نیمی از مردان در دهه ۵۰ زندگی‌شان و بی از ۹۰ درصد مردان با سن بیش از ۷۰ و ۸۰ را متاثر خواهد نمود. با این حال شدت این نشانه های، الزاما با شدت بزرگی پروستات ارتباطی ندارد. در واقع بسیاری از مردانی که دارای بزرگی شدید پروستات هستند شاید علائم اندکی داشته باشند و بالعکس. این بدان معناست که اگر مردی با مشکل در دفع ادرار مواجه شد، بهتر است خیلی زود اورولوژیست خود را ببیند.
ارتباط با ما
دکتر محسن وریانی متخصص اورولوژی، مجاری و کلیه، با سالها تجربه در زمینه درمان بیماریهای کلیه و مجاری ادراری، با بهره گیری از دانش و تجهیزات روز دنیا آماده ارائه خدمات به شما می‌باشد. لطفا جهت کسب اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت با شماره ۰۲۱۶۶۵۷۱۴۴۸ تماس حاصل فرمایید.

چه عاملی منجر به بزرگ شدن پروستات می‌شود؟


چه عاملی منجر به بزرگ شدن پروستات می‌شود

عوامل بزرگی پروستات هنوز به صورت کامل یافته نشده اما اینگونه پنداشته می‌شود که به هورمون مردانه (تستوسترون) که کنترل کننده رشد پروستات است، مربوط باشد. پروستات به خودی خود کوچک است، اما با گذر سن پروستات توسط تستوسترون تغذیه شده و شروع به بزرگ شدن می‌کند. این افزایش اندازه از زمان تولد تا سالهای اولیه نوجوانی نزدیک به ۸ برابر است. این اندازه از اوایل دهه ۲۰ زندگی تا سن پنجاه سالگی به دوبرابر رسیده، و تا سن ۸۰ سالگی نیز دوباره دو برابر خواهد شد. با این مقدار افزایش اندازه می‌توان درک کرد که پروستات شروع به فشردن مجرای پیشاب و سختی ادرار خواهد نمود. شاید بزرگی پروستات دارای عاملی ژنتیکی باشد، چرا که پرزندان پسر کردی با پروستات بزرگ بیشتر در معرض بیماری بزرگی پروستات قرار دارند.

نشانه‌های بزرگی پروستات چیست؟


نشانه‌های بزرگی پروستات چیست

هر مرد دارای پروستات بزرگ، از خود نشانه بروز نمی دهد. ولی وثتی نشانه‌ها بروز می‌کنند، مرتبط به مانع شدن مجرای پیشاب توسط پروستات است. این مساله می‌تواند منجر به مواردی چون زیر شود:

  •  ایجاد مشکل در شروع و اتمام ادرار؛
  •   تراوش ادرار پس از اتمام دفع ادرار (بی اختیاری)؛
  •   جریان ضعیف ادرار؛
  • نیاز متناوب و فوری به دفع ادرار، بخصوص در شب؛
  •   وجود خون در ادرار؛
  •  داشتن درد در ناحیه بین بیضه و مقعد؛ و
  •  احساس خالی نبودن مثانه حتی پس از دفع ادرار.

با اینکه این نشانه‌ها معمولا ناشی از پروستات بزرگ شده است، با این وجود همچنین می‌تواند ناشی از عوامل جدی تری (مانند سرطان پروستات یا مثانه) نیز باشد. بنابراین مردان اگر با تغییر در ادرارشان مواجه شدند یا بصورت دوره ای پیش پزشک بروند.

مشکلات ناشی از بزرگی پروستات


اگر پروستات بزرگ شده درمان نشود می‌تواند مشکلات من جمله موارد زیر را به همراه داشته باشد :

  •  درد در قسمت پایینی شکم ناشی از تنگ شدگی مجرای ادرار. ادرار به سادگی نمی تواند از طریق مجرای تنگ شده تخلیه شده و در مثانه درد ایجاد می‌کند؛
  •  عفونت مثانه ناشی از ماندگی ادرار کهنه در مثانه که توسط باکتری می‌تواند موجب عفونت شود؛
  •   سنگ مثانه، شکل گیری ذرات کوچک، سخت و شن دار در مثانه ناشی از باقی ماندن ادرار در مثانه. آنها مادامی که در مثانه باشند مشکلی ایجاد نمی کنند، اما با حرکت به درون مجرای ادراری می‌تواند، منجر به ایجاد درد شدید و ناگهانی شود؛
  •  خواب منقطع به دلیل نیاز به چند بار بیدار شدن برای دفع ادرار؛
  •  کیفیت پایین تر زندگی به دلیل ناراحتی و خجالت زدگی ناشی از مشکلات ادراری؛ یا
  • مسائل جدی کلیوی ناشی از انسداد مجرای ادراری و وارد آمدن فشار بر کلیه ها.

بزرگ شدن پروستات چقدر رایج است؟


بزرگ شدن پروستات چقدر رایج است

بزرگی پروستات، رایج ترین مشکلی است که پروستات را تحت فشار قرار می‌دهد. در واقع تقریبا تمامی مردان استرالیای، مشکلات ادراری ناشی از بزرگی پروستات را در نقطه ای از زندگی تجربه خواهند نمود. بزرگ شدگی پروستات را به نامهای دیگر چون BPH، که مختصر شده هایپرپلازی (بزرگ شدگی یک اندام ناشی از تولید زیاد سلولهای آن) خوش خیم پروستات است، یا هایپرتروفی (بزرگ شدگی بیش از حد لزوم) خوش خیم پروستات می‌شناسند. کلمه خوش خیم به این معنی است که این بزرگ شدگی ناشی از سرطان نیست و هایپرپلازی یا پایپرتروفی به آن معنی است که پروستات بزرگ شده است.

چه مواردی این نشانه‌ها را بدتر می‌کند؟


چیزهایی وجود دارد که می‌تواند نشانه بزرگ شدگی پروستات را بدتر کند که شامل موارد زیر باشد :

  •  داروهای استفاده شده برای درمان افسردگی یا پارکینسون؛
  •  برخی داروهای قلب؛
  •  برخی داروهای سرماخوردگی یا سرفه (مانند آنهایی که شامل آنتی هیستامین است)؛ و
  •  الکل

تشخیص بزرگ شدگی پروستات به چه شکل است؟


تشخیص بزرگ شدگی پروستات به چه شکل است

اگر نشانه‌های پروستات بزرگ شده را مشاهده کردید، باید با یک پزشک مشاوره کنید تا روش درمانی مناسبی را توصیه نماید. بسیار مهم است تا از دیگر عوامل محتمل این نشانه‌ها مانند عفونت پروستات (تورم پروستات) یا سرطان پروستات پیشگیری نماییم. به منظور تشخیصی درست از سمت پزشک، باید موارد زیر انجام شود :

تاریخچه دارویی

شامل ماهیت، مدت و شدت نشانه‌های فعلی، حضور هر گونه شرایط دارویی دیگر و سابقه خانوادگی از وجود چنین مشکلاتی.

آزمایشات فیزیکی

پزشک در آزمایشات فیزیکی شکم را برای دیدن نشانه ای از مثانه بزرگ شده لمس می‌کند و همچنین آزمایشات مقعدی دیجیتالی (DRE) برای بررسی بزرگی یا حالت غیرعادی در غده پروستات انجام خواهد داد.

آزمایش خون

این آزمایشات به منظور بررسی عملکرد کلیه و بررسی PSA (آنتی ژن خاص پروستات) است. PSA یک روند آزادسازی پروتئین در خون توسط غده پروستات است. سطوح بالاتر از حد نرمال می‌تواند نشان دهنده پروستات بزرگ شده، تورم پروستات (پروستاتیت) یا سرطان پروستات باشد. سطح PSA در مورد سرطان پروستات به صورت قابل توجهی بالاست، البته نه همیشه.

آزمایش ادرار

این مورد می‌تواند نشان دهنده عفونت یا خون در ادرار باشد. از دیگر آزمایشات ادرار می‌تواند راجع به اندازه گیری قدرت و حجم جریان و اینکه آیا مثانه می‌تواند به صورت کامل تخلیه شود یا خیر، باشد.

اگر در آزمایش خون مقدار بالای PSA دیده شود و آزمایش دیجیتالی مقعدی نیز نشان دهنده حالت غیرطبیعی در پروستات باشد، توصیه می‌شود از بافت برداری غده پروستات برای تعیین وجود سرطان پروستان استفاده شود. تصویربرداری فراصوت پروستات و مجرای ادرار نیز در برخی موارد توصیه می‌شود.

آیا بزرگ شدگی پروستات همان سرطان پروستات است؟


نشانه‌های پروستات بزرگ شده می‌تواند مشابه با نشانه‌های سرطان پروستات باشد. بنابراین اگر هر مورد غیرعادی به هنگام بررسی پروستاتتان دیده شود، پزشکتان باید درخواست بافت برداری از پروستات را بدهد. بافت برداری، نمونه‌های کوچکی از سلولها از پروستات شما را جمع آوری نموده و زیر میکروسکوپ به منظور بررسی وجود سلولهای سرطانی مورد آزمایش قرار می‌دهد.

پروستات بزرگ شده چگونه درمان می‌شود؟


روشهای مختلفی برای درمان پروستات بزرگ شده وجود دارد. مناسب ترین روش درمان، با توجه به شدت علائم و نشانه ها، عبارتند از:

مدیریت

مدیریت

مردانی که نشانه‌های اندکی از BPH را در خود می‌بینندف باید نظارت فعالی بر خود را آغاز نمایند. این به معنای نظارت ساده شرایط خود و ملاقات دوره ای و مرتب با پزشک تا ایجاد تغییرات، متضمن رفع انسداد شود.

روش‌های درمانی دارویی

روش‌های درمانی دارویی

دو دسته اصلی داروها هستند که نشانه‌های پروستات بزرگ شده را کاهش خواهد داد : مسدود کننده آلفا و پیشگیرهای کاهنده الفا.

  •  مسدود کننده‌های آلفا، مسدود کننده‌های آلفا ماهیچه‌های نرم اطراف گردن مثانه و مجرای ادرای را شل می‌کند.
  •  پیشگیرها. پیشگیرها از تبدیل هورمون‌های مردانه تستوسترون به DHT پیشگیری می‌کنند تا اندازه پروستات را کاهش دهند و در نتیجه انسداد برطرف شود.

از آنجایی که دیده شده که ترکیب دو دارو، اثر بیشتری از تک دارو دارد، با تجویز دو دارو به صورت همزمان توسط پزشک متعجب نشوید. قسمت منفی ماجرا اینست که درمان به صورت ترکیب داروها می‌تواند امکان تجربه نمودن عوارض جانبی داروها بیشتر خواهد شد. حتما با پزشکتان، مزایا و معایب (عوارض جانبی) داروها را پیش از آغاز درمان ترکیبی را ارزیابی نمایید.

روشهای درمانی غیرتهاجمی (بدون ایجاد برش)

روشهای درمانی غیرتهاجمی

  •  گرمادرمانی مایکروویو از طریق مجاری ادرار ( Transurethral Microwave Therapy ): مقدار کنترل شده ای از انرژی مایکروویو به پروستات اعمال شده و بافتهای اضافی پروستات که عامل انسداد است تخریب می‌شود.
  •   ابلیشن توسط سوزن از طریق پیشابراه (TUNA) (Transurethral Needle Ablation): انرژی امواج صوتی سطح پایین که به پروستات اعمال شده و بافتهای اضافی را تخریب می‌نماید.
  • لیزردرمانی ( Laser Therapy ): بداشتن بافتهای پروستات برای کاهش اندازه کلی.
  •   تبخیر توسط لیزر ( Laser Vaporization ): از لیزرهای با انرژی بالاتر برای تبخیر گرفتگی‌های رخ داده توسط پروستات بزرگ شده و باز کردن مجرای ادراری استفاده می‌شود.

روشهای درمانی با استفاده از جراحی

روشهای درمانی با استفاده از جراحی

  •  برداشتن پروستات از طریق پیشابراه Transurethral resection of the prostate (TURP): در این جراحی، قسمت داخلی پروستات برداشته می‌شود. در ۹۰ درصد مواع این روش، رایج ترین جراحی برای BPH است.
  •  پروستاتکتومی  باز (Open prostatectomy) (جراحی باز): جراح در روش  پروستاتکتومی، برشی ایجاد نموده و بافت بزرگ شده را از پروستات بر می‌دارد.
  •  جراحی با لیزر ( Laser surgery ): در جراحی با استفاده از لیزر، از انرژی لیزر برای تخریب بافتهای پروستات و کوچک نمودن آن استفاده می‌شود.
  •  برش پروستات از طریق پیشابراه ( Transurethral incision of the prostate (TUIP) ):  این جراحی شامل برداشتن بافتهای پروستات نیست. برشهای اندکی در غده پروستات به منظور کاهش فشار پروستات بر مجرای ادرار، فرایند دفع ادرار را تسهیل خواهد نمود.

چه کارهایی به منظور کاهش نشانه‌های آن می‌توانید بکنید؟


گامهای ساده ای وجود دارند که می‌تواند تا حدی این نشانه‌ها را کاهش داد، که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره داشت:

  • از پر شدن زیاد مثانه جلوگیری کنید ، وقتی که احساس نیاز پیدا کردید، ادرار را دفع نمایید و به هنگام دفع ادرار آرام باشید. این مساله به تخلیه دوباره، سعی بر تخلیه دوباره مثانه پس از لحظه ای انتظار کشیدن – کمک می‌کند. فشاری وارد نکنید؛
  • مقدار نوشیدنی‌های خود از جمله نوشیدنی‌های کافئین دار مانند قهوه، چای و نوشابه و الکل که مثانه را اذیت می‌کند، را کاهش دهید؛
  • پیش از خوابیدن، مقدار نوشیدنی هایتان را کاهش دهید تا لازم نباشد در شب برای دفع ادرار بیدار شوید؛
  • با پزشکتان راجع به تاثیر داروهای مصرفی‌تان روی بدتر شدن علائم، و اینکه آیا گزینه دیگری به جای این داروها وجود دارد یا خیر، صحبت کنید.
  • حتما دیگر شرایط سلامتی (به عنوان مثال دیابت و فشار خون بالا) را تحت کنترل داشته باشید.
  • تمرینات عضلات کف لگن را برای کمک به توقف نشت ادرار از مثانه انجام دهید (یک پرستار مخصوص یا متخصص فیزیوتراپ می‌تواند این تمرین را به شما آموزش دهد)؛
  • فیبر مصرفی‌تان را برای جلوگیری از یبوست – که خود می‌تواند عاملی در بدتر شدن نشانه‌های پروستات و مثانه باشد افزایش دهید؛
  • در زمان مسافرت‌های طولانی، توقف‌های زیادی برای دفع ادرار داشته باشیدغ
  • هر وقت ممکن بود به جای نشستن بر روی صندلی‌های نرم بر روی صندل‌های خشک بنشینید؛
  • در صورت نیاز وزن خود را کم کنید؛
  • استعمال دخانیات را ترک کنید؛
  • فعال تر باشید؛ و
  • از پزشکتان راجع به مکمل‌های گیاهی و طبیعی که می‌تواند در کاهش علائم موثر باشد، بپرسید. از عصاره‌های گیاهی می‌توان به نخل اره ای (عصاره میوه سرینو ریپنز)، دانه کدو یا درخت آلودی آفریقایی اشاره نمود. با این حال به یاد داشته باشید که این محصولات به اندازه داروهای تجویز شده دارای اثرگذاری نبوده، به مانند داروها تحت آزمایش قرار نگرفته اند و ممکن است با داروهای دیگری که مصرف می‌کنید، تداخل داشته باشد.

سوالات رایج


سوالات رایج

آیا امکان جلوگیری از بزرگی پروستات وجود دارد؟

هیچگونه راه شناخته شده‌ای برای جلوگیری از بزرگ شدن پروستات وجود ندارد. این بخش رایج از فرآیند پیری است.

  •  مردان می‌توانند نیاز به ادرار کردن مکرر در طول شب را با ننوشیدن مایعات بعد از ساعت ۶ عصر، کاهش دهند.
  •  نوشیدنی‌های کافئین‌دار و غذاهای تند می‌توانند باعث تحریک مثانه شوند و علائم ادراری را بدتر کنند.
  •  نوشیدن مایع بیشتر، تا هشت لیوان آب در روز، ممکن است به جلوگیری از عفونت کمک کند. با این حال، برای مردانی که در حال حاضر از افزایش تکرر ادرار رنج می‌برند، این ممکن است تنها مشکل را تشدید کند. در بیشتر موارد، نوشیدن مقدار نرمال مایع تنها برای رفع تشنگی همه‌ی چیزی است که نیاز است.
  •  شواهدی وجود دارد که آب کران بری ممکن است در جلوگیری از عفونت‌های دستگاه ادراری در افرادی که مستعد ابتلا به این بیماری هستند مفید باشد.
  •  فیناستراید یا دوتاستراید داروهای تجویزی هستند که می‌توانند روند بزرگی پروستات را کاهش دهند و خطر ابتلا به ادرار، عوارض و نیاز آینده برای جراحی مربوط به بزرگ شدن خوش خیم پروستات را کاهش دهد.

آیا درمان بزرگی پروستات باعث ایجاد اختلال نعوظ می‌شود؟

پاسخ سریع به این سوال بله، اما نه همیشه است. بزرگی خوش خیم پروستات را می‌توان با داروهای مختلف یا انواع روش‌های پزشکی از جمله جراحی‌های حداقل تهاجمی و تهاجمی درمان کرد. اکثر اعضا در هر یک از این دسته‌ها می‌توانند تا حدودی به اختلال نعوظ کمک کنند یا باعث اختلال در نعوظ شوند.

آیا ممکن است بزرگ شدن پروستات در یک مرد جوان رخ دهد؟

هیپرپلازی پروستات در افراد محدوده سنی ۲۰ تا ۴۰ سال بسیار رایج است. در صورتی که پروستات بزرگ در یک مرد جوان وجود داشته باشد، چیزی است که موجب نگرانی می‌شود، زیرا ممکن است بر جریان ادرار همراه با تعدادی از مشکلات دیگر مانند اختلال عملکرد کلیه، عفونت مثانه و عفونت‌های مکرر دستگاه ادراری در مردان تاثیر بگذارد. آنچه که دقیقا باعث بزرگی پروستات می‌شود، به وضوح شناخته شده نیست اما مطالعات نشان می‌دهد که تغییر هورمون جنسی مردانه ممکن است علت بزرگ شدن پروستات باشد. این عارضه معمولا در افراد مسن رخ می‌دهد. برای بزرگی پروستات در مردان جوان، علل اولیه بر اساس مطالعات می‌تواند علل ژنتیکی، هر گونه سابقه ناهنجاری‌های بیضه‌ای یا برخی تغییرات هورمونی غیر طبیعی باشد.

آیا بزرگی خوش خیم پروستات بر زندگی جنسی من تاثیر می‌گذارد؟

پروستات بخش مهمی از آناتومی جنسی مرد است. پروستات‌ها اسپرم تولید می‌کنند و تحریک پروستات می‌تواند باعث ارگاسم شود. بعضی از شواهد نشان می‌دهد که مردان مسن مبتلا به بزرگی خوش خیم پروستات ممکن است مشکلات جنسی بیشتری نسبت به مردان دیگر هم سن خود داشته باشند و برخی از داروهای مورد استفاده برای درمان بزرگی خوش خیم پروستات می‌توانند باعث مشکلاتی با نعوظ و انزال شوند. در صورتی که به این مشکلات دچار شدید، باید با پزشک خود صحبت کنید، زیرا تغییر در داروها ممکن است آنها را از بین ببرد.

 کپی فقط با ذکر لینک و منبع بلامانع است.

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک