آنالیز مایع منی که تحت عنوان تست شمارش اسپرم نیز شناخته میشود، سلامت و عمر اسپرمهای یک مرد را ارزیابی میکند. منی مایعی است که حاوی اسپرم(به علاوه سایر محتویات قندی و پروتئینی) است که حین انزال آزاد میشود. آنالیز مایع منی، سه فاکتور اصلی را در رابطه با سلامت اسپرم ارزیابی میکند:
- تعداد اسپرمها
- شکل اسپرمها
- حرکت اسپرمها که تحرک اسپرم نیز نامیده میشود.
پزشکها اغلب دو یا سه آنالیز اسپرم جداگانه برای فهم بهتر سلامت اسپرمها انجام میدهند. این تستها باید حداقل با فاصله هفت روزه و طی دوره دو تا سه ماهه انجام شوند. شمارش اسپرم میتواند بسته به پایه روزانه متفاوت باشد. میانگین گرفتن از نمونههای اسپرم میتواند نتیجهای قطعی در اختیار ما بگذارد.
چرا آنالیز مایع منی انجام دهیم؟
آزمایشی برای ناباروری مرد
آنالیز اسپرم اغلب زمانی توصیه میشود که زوجها برای بارداری دچار مشکل میشوند. این تست به پزشک کمک میکند تا مشخص کند که آیا مرد نابارور است یا خید. همچنین این بررسی مشخص میکند که آیا تعداد کم اسپرمها یا اختلال در عملکرد آنها، علت نهفته در پس ناباروری است یا خیر.
آزمایشی برای موفقیت وازکتومی
آقایانی که سابقه انجام وازکتومی را داشتهاند، آنالیز مایع منی را انجام میدهند تا اطمینان حاصل کنند که اسپرمی در مایع منیشان وجود ندارد. در وازکتومی، لولههایی که اسپرم را به بیضهها و از آنجا به پنیس میبرند، قطع میشوند و بهم چسبانده میشوند که به عنوان یک درمان دائمی برای پیشگیری از بارداری انجام میشود. پس از انجام وازکتومی، اغلب پزشک توصیه میکند که مرد، طی سه ماه، هر ماه آنالیز اسپرم انجام دهد تا مطمئن شود که دیگر اسپرمی در مایع منی او وجود ندارد.
چگونه برای آنالیز مایع منی باید آماده شد؟
پزشک به شما میگوید تا برای آماده شدن جهت آنالیز مایع منی چه کارهایی باید انجام داد. بسیار اهمیت دارد تا این دستورالعملها را بصورت دقیق اجرا کنید. برای دادن یک نمونه خوب باید:
- بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت قبل از آزمایش از انزال خودداری کنید.
- از مصرف کافئین و داروها، به مدت دو تا پنج روز قبل از آزمون خودداری کنید.
- از مصرف داروهایی گیاهی مانند گل راعی و اکیناسه، طبق دستور پزشکتان خودداری کنید.
- از مصرف داروهای هومورنی، طبق دستور پزشکتان خودداری کنید.
هرگونه دارویی که مصرف میکنید را با پزشک خود درمیان بگذارید.
آنالیز مایع منی چگونه انجام میشود؟
آزمایشی برای ناباروری مرد
آنالیز اسپرم اغلب زمانی توصیه میشود که زوجها برای بارداری دچار مشکل میشوند. این تست به پزشک کمک میکند تا مشخص کند که آیا مرد نابارور است یا خید. همچنین این بررسی مشخص میکند که آیا تعداد کم اسپرمها یا اختلال در عملکرد آنها، علت نهفته در پس ناباروری است یا خیر.
آزمایشی برای موفقیت وازکتومی
آقایانی که سابقه انجام وازکتومی را داشتهاند، آنالیز مایع منی را انجام میدهند تا اطمینان حاصل کنند که اسپرمی در مایع منیشان وجود ندارد. در وازکتومی، لولههایی که اسپرم را به بیضهها و از آنجا به پنیس میبرند، قطع میشوند و بهم چسبانده میشوند که به عنوان یک درمان دائمی برای پیشگیری از بارداری انجام میشود. پس از انجام وازکتومی، اغلب پزشک توصیه میکند که مرد، طی سه ماه، هر ماه آنالیز اسپرم انجام دهد تا مطمئن شود که دیگر اسپرمی در مایع منی او وجود ندارد.
چگونه برای آنالیز مایع منی باید آماده شد؟
پزشک به شما میگوید تا برای آماده شدن جهت آنالیز مایع منی چه کارهایی باید انجام داد. بسیار اهمیت دارد تا این دستورالعملها را بصورت دقیق اجرا کنید. برای دادن یک نمونه خوب باید:
- بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت قبل از آزمایش از انزال خودداری کنید.
- از مصرف کافئین و داروها، به مدت دو تا پنج روز قبل از آزمون خودداری کنید.
- از مصرف داروهایی گیاهی مانند گل راعی و اکیناسه، طبق دستور پزشکتان خودداری کنید.
- از مصرف داروهای هومورنی، طبق دستور پزشکتان خودداری کنید.
هرگونه دارویی که مصرف میکنید را با پزشک خود درمیان بگذارید.
آنالیز مایع منی چگونه انجام میشود؟
برای آنالیز مایع منی باید نمونه از آن را در اختیار پزشک بگذارید. چهار راه اصلی برای جمع آوری نمونه مایع منی وجود دارد.
- خودارضایی
- رابطه جنسی با کاندوم
- رابطه جنسی با خروج قبل از انزال
- انزال تحریکی توسط الکتریسیته
گرفتن یک نمونه خوب
دو فاکتور ضروری برای داشتن یک نمونه خوب وجود دارد. اولاً مایع منی باید در دمای بدن نگه داشته شود. اگر خیلی سرد یا خیلی گرم شود نتایج دقیق نخواهند بود. ثانیاً مایع منی باید پس پس از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه از خروج از بدن، به مرکز آزمایش منتقل شود.
عوامل مداخله گر در آزمایش
بعضی از فاکتورها به صورت منفی میتوانند آزمایش را تحت تأثیر قرار دهند. که این فاکتورها شامل موارد زیر میباشند:
- مایع منی با اسپرم کش تماس پیدا کند.
- انجام آزمایش زمانی که بیمار یا تحت فشار هستید.
- خطای تکنسین آزمایشگاه
- آلودگی نمونه
ریسک مرتبط با آنالیز اسپرم شناخته نشده است. اگر نتایج آنالیز اسپرم در محدوده نرمال باشد و رسیدگی به نمونه، یک فاکتور محسوب نشود، ممکن است پزشک شما گمان کند که شما در حال مصرف یکی از مواد زیر هستید که میتواند شمارش اسپرم شما را تحت تأثیر قرار دهد:
- الکل
- کافئین
- داروهای گیاهی مانند گل راعی
- داروهای تجویز شده همراه با کاهش شمارش اسپرم مانند سایمتیدین
- استفاده تفننی از دارو
- تنباکو
آزمایش مایع منی در خانه
تستهای آزمایش مایع منی در خانه موجود است. اگرچه این تستها فقط میتوانند شمارش اسپرم را انجام دهد. این تستها نمیتوانند قدرت حرکت و شکل اسپرمها را بررسی کنند. شما میتوانید تستهای بررسی اسپرم خانگی را اینجا پیدا کنید.
نتایج تستهای خانگی معمولاً بعد از ده دقیقه به دست میآید. یک شمارش اسپرم طبیعی (بالای ۲۰ میلیون اسپرم در هر میلی لیتر) از مایع منی با یک تست خانگی لزوماً به این معنی نیست که یک مرد بارور است؛ زیرا تمامی علل ناباوری مرد به این دلیل نیست.
اگر درباره باروریتان نگران هستید، بهترین راه انجام یک تست آزمایشگاههی توسط یک متخصص است. این کار به شما ارزیابی دقیقتری از وضعیت باروریتان میدهد.
چه چیزهایی نتایج نرمال هستند؟
بعد از آنکه نمونه منیتان جمع آوری شد، نتایج آزمایش بین ۲۴ ساعت تا یک هفته آماده خواهد شد که بسته به آزمایشگاهی دارد که به آن مراجعه میکنید. زمانی که پزشک نتایج آنالیز اسپرم شما را بررسی میکند فاکتورهای متعددی برای در نظر گرفتن وجود دارد. آنالیز بعد از وازکتومی به دنبال حضور اسپرم است اما آنالیز انجام شده برای مسائل باروری با عمق بیشتری انجام میشود. پزشک شما به هر یک از موارد زیر دقت خواهد کرد:
شکل اسپرم
نتیجه نرمال برای شکل اسپرم این است که بیش از ۵۰ درصد اسپرم شکل نرمال داشته باشد. اگر در یک مرد، بیش از ۵۰ درصد اسپرم شکل نرمالی نداشته باشد این مسئله باروری او را کاهش میدهد. تست آزمایشگاهی ممکن است ناهنجاریهایی در سر اسپرم قسمت میانی یا دم را تشخیص دهد. همچنین ممکن است که اسپرم نابالغ باشد؛ بنابراین نتواند به صورت موثری یک تخمک را بارور کند.
حرکت
برای داشتن یک نتیجه نرمال بیش از ۵۰ درصد از اسپرم باید به صورت عادی، یک ساعت پس از انزال حرکت کند. حرکت اسپرم یا تحرک برای باروری مهم است؛ زیرا اسپرم باید برای باروری تخمک حرکت داشته باشد. یک سیستم اتوماتیک حرکت اسپرم را ارزیابی میکند و به آنها بر اساس مقیاسی بین ۰ تا ۴ امتیاز میدهد. امتیاز ۰ بدین معنی است که اسپرم حرکتی ندارد و امتیاز ۳ یا ۴ به معنی حرکت خوب است.
pH
برای داشتن نتایج نرمال pH باید بین ۷.۲ تا ۷.۸ باشد. سطح بالای ۸ تواند نشان دهنده این باشد که اهدا کننده آلوده به عفونت است. نتیجه کمتر از ۷ میتواند نشان دهنده این باشد که نمونه آلوده شده است یا مجاری انزالی فرد مسدود است.
حجم
حجم مایع منی به صورت نرمال باید بیش از ۲ میلیمتر باشد حجم کم مایع منی میتواند نشان دهنده میزان کم اسپرم برای باروری یک تخمک باشد. حجم زیاد مایع نیز میتواند به معنی این باشد که اسپرمهای موجود، غلظت کمی دارند.
تبدیل شدن به حالت مایع
باید کمتر از ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول بکشد تا منی، مایع شود. از آنجایی که منی در ابتدا غلیظ است، توانایی تبدیل به مایع آن به تحرک اسپرم کمک میکند. اگر منی طی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه، به حالت مایع تبدیل نشود، ممکن است باروری را تحت تأثیر قرار دهد.
شمارش اسپرم
در یک بررسی نرمال در شمارش اسپرم، تعداد اسپرمها باید بین ۲۰ تا ۲۰۰ میلیون باشد. این نتایج همچنین تحت عنوان تراکم اسپرم نیز شناخته میشوند. اگر این تعداد من باشد، باروری دچار مشکل میشود.
ظاهر
ظاهر باید سفید متمایل به خاکستری و شیری رنگ باشد. مایع منیای که رنگ متمایل به قهوهای دارد میتواند نشاندهنده حضور خون در آن باشد؛ در حالی که یک رنگ زرد میتواند نشان دهنده یرقان یا اثرات جانبی داروی باشد.
نتایج غیر عادی به چه معنی است؟
اسپرم غیر معمولی در رسیدن، سوراخ کردن و بارور کردن تخمک دچار مشکل است.نتایج غیر عادی میتواند نشاندهنده موارد زیر باشد:
- باروری
- عفونت
- عدم تعادل هورمونی
- بیماریها؛ مانند دیابت
- نقایص ژنتیکی
- قرار گرفتن در معرض اشعه
اگر نتایج شما سطح نرمالی نداشت، احتمالاً پزشک شما توصیه میکند که آزمایشهای بیشتری را انجام دهید. این آزمایشها شامل موارد زیر میشوند:
- تستهای ژنتیکی
- تستهای هورمونی
- بررسی ادرار پس از انزال
- نمونه برداری از بافت بیضههای شما
- تست سلولهای ایمنی ضد اسپرم
دورنمای پس از آنالیز اسپرم
آنالیز اسپرمی که در دقیقترین حالت خود باشد، نیاز به جمع آوری با دقت و آنالیز نمونههای متعدد دارد. این آزمایش میتواند اطلاعات مختلفی را فراهم آورد که به تشخیص فاکتورهایی که باروری شما را تحت تأثیر قرار میدهند، کمک کند. اگر نتایج آزمایش شما غیرعادی باشد، احتمالاً پزشک به شما توصیه کند که به یک متخصص باروری مراجعه کنید.
سؤالات متداول
چگونه نمونه منی را به آزمایشگاه بیاورم
لطفاً نمونهتان را در خانه در یک ظرف استریل که از پزشکتان گرفتهاید، جمع آوری کنید. حتماً مطمئن شوید که در، کاملاً ظرف را پوشانده است و ظرف نمونه به خوبی علامت گذاری شود.
چرا باید نمونه را تا زمان تحویل گرم نگه دارم؟
اسپرم به دما حساس است. ظرف را کنار بدنتان قرار دهید؛که تا حد ممکن آنرا در محدود دمایی بدنتان نگه دارید؛ تا مطمئن شود که نتایج هرچه دقیقتر خواهد بود (معمولاً زیر بازو توصیه میشود).
چرا باید نمونه را تا یک ساعت پس از جمع آوری تحویل دهم؟
نمونه منی به زمان حساس است و پس از جمع آوری، هرچه زودتر باید فراوری شود. پس از یک ساعت، ممکن است برخی از نتایج قابل اعتماد نباشند. نمونهای که بیش از یک ساعت از جمع آوری آن گذشته باشد و به آزمایشگاه تحوبل داده میشود، ممکن است رد شود و نیاز به تکرار آزمایش باشد.
چرا بجای یک ظرف استریل نمیتوانم برای جمع آوری نمونه از یک کاندوم استفاده کنم؟
اکثر کاندومها حاوی مواد اسپرم کش یا روان کننده هستند که برای اسپرم کشنده هستند. جمع آوری اسپرم در یک کاندوم، همچنین حجم نمونه مورد نیاز برای بررسی را کاهش میدهد. اگر با توجه به عقاید مذهبی یا فرهنگتان باید از یک کاندوم استفاده کنید، کاندومهای خاصی مخصوص جمع آوری نمونه موجود هستند. با پزشک خود صحبت کنید.
چرا از سه روز قبل از آزمایشم نمیتوانم رابطه جنسی یا انزال داشته باشم؟
پرهیز کوتاه مدت (کمتر از سه روز) از این موارد میتواند باعث کاهش تعداد اسپرم ولی افزایش حرکت آنها نیز شود. پرهیز طولانی مدت (بیشتر از هفت روز) میتواند باعث افزایش تعداد اسپرمها ولی کاهش تحرک آنها شود. پرهیز از این موارد از سه روز قبل از جمع آروی نمونه منی، به عنوان یک زمان ایده آل برای آنالیز منی درنظر گرفته میشود.
