درمان زگیل تناسلی با روش کرایوتراپی

زگیل‌ تناسلی شایع‌ترین بیماری عفونی مقاربتی (STI) است که ویروس پاپیلوم انسانی (HPV) عامل ایجاد آن است. این ویروس هنگام تماس و رابطه جنسی منتقل می‌شود. البته تمام افراد ناقل این ویروس با زگیل تناسلی مواجه نمی‌شوند. ویروس از بدن اکثر افرد، از جمله افرادی که زگیل روی بدن‌شان مشخص بوده است، به مرور پاک می‌شود. به ندرت پیش می‌آید که زگیل تناسلی باعث بروز بیماری‌های مزمن شود. استعمال عامل‌های شیمیایی در دماهای بسیار پایین (کرایوتراپی) روی بافت‌های زائدی، مانند زگیل تناسلی باعث مرگ بافت موضعی و از بین رفتن زگیل می‌شود.

اغلب زگیل هایی که در ناحیه تناسلی وجود دارند، می توانند با استفاده از روش کرایوتراپی درمان شوند. تحقیقات نشان می دهد که روش کرایوتراپی در مقایسه با روش های درمانی سنتی مانند استفاده از پماد یا کرم های موضعی بسیار تاثیر گذارتر خواهد بود.

در واقع درمان زگیل تناسلی به روش کرایوتراپی عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) را در بدن درمان نمی کند. این ویروس ممکن است بعد از برداشتن زگیل در بدن در حالت غیرفعال باقی بماند. فردی که تحت درمان زگیل تناسلی قرار دارد هنوز هم می تواند عفونت را گسترش دهد. کاندوم لاتکس ممکن است به کاهش خطر عفونت HPV کمک کند.

اگرچه زگیل تناسلی بدون درد است، اما تحمل آن به دلیل موقعیت حساس، بزرگی یا تولید خارش آزاردهنده است.

 

چه کسانی کاندید خوبی برای درمان زگیل تناسلی به روش کرایوتراپی می باشند؟

در صورتی که درمان های دارویی مانند استفاده از (اسید سالیسیلیک اسید) با موفقیت همراه نباشد.

در صورت تمایل به بهبودی سریع زگیل تناسلی روش کرایوتراپی می تواند بهترین گزینه باشد.

علل ایجاد زگیل تناسلی

زگیل تناسلی پی‌آمد عفونی شدن پوست ناحیه تناسلی و مقعد با ویروس پاپیلوم انسانی (HPV) است.

بیش از 100 نوع ویروس HPV مختلف وجود دارد که هر یک بر ناحیه خاصی از بدن، برای مثال دست و پا اثر می‌گذارد، زگیل روی پا وروکا نامیده می‌شود.

حدوداً 30 نوع ویروس HPV داخل و اطراف ناحیه تناسلی و مقعد وجود دارد، اما شایع‌ترین نوع زگیل تناسلی فقط توسط دو نوع ویروس (نوع 6 و 11) ایجاد می‌شود که عامل ابتلا به سرطان نیستند.

شیوه انتقال زگیل تناسلی

ویروس عامل زگیل تناسلی به راحتی از راه رابطه جنسی از یک فرد به دیگری منتقل می‌شود. هر فردی که فعالیت جنسی دارد، ممکن است به این ویروس آلوده شود و آن را به همسر خود انتقال دهد.

• زگیل تناسلی از راه رابطه جنسی واژینال یا مقعدی منتقل می‌شود.
• این ویروس از راه تماس پوستی منتقل می‌شود، بنابراین تماس نزدیک با ناحیه تناسلی باعث سرایت آن می‌شود و انتقال آن لزوماً نیاز به دخول (واژینال یا مقعدی) ندارد.
• این ویروس نمی‌تواند از کاندوم بگذرد، اما چون کاندوم تمام ناحیه تناسلی را نمی‌پوشاند، ممکن است آن بخشی از پوست ناحیه تناسلی که با کاندوم پوشانده نشده است، آلوده شود.
• احتمال انتقال ویروس در زمانی که زگیل وجود دارد، بیشتر است، اما پس از محو شدن زگیل نیز هنوز احتمال سرایت وجود دارد.
• به ندرت پیش می‌آید که زگیل به دلیل رابطه جنسی، داخل دهان یا گلو یا روی لب‌ها ایجاد شود.
• زگیل به راحتی از ناحیه تناسلی در اطراف مقعد پخش می‌شود، بدون آن که رابطه جنسی مقعدی انجام شده باشد.
• امکان دارد که زگیل از دست به ناحیه تناسلی منتقل شود، البته این مورد به ندرت پیش می‌آید.
• اگر زگیل تناسلی در دوران بارداری ایجاد شود، ممکن است که ویروس در زمان زایمان به نوزاد  منتقل شود، البته این وضعیت نادر است.
• زگیل تناسلی از راه بوسیدن، در آغوش گرفتن، استفاده اشتراکی از وان یا حوله، استخر، صندلی توالت یا فنجان، بشقاب و لوازم غذاخوری سرایت نمی‌یابد.

 

نشانه‌ها و علائم

اکثر بیماران دچار عفونت HPV با زگیل روی بدن مواجه نمی‌شوند و ویروس خود به خود از بین می‌رود. بنابراین ممکن است حتی متوجه نشوید که خود یا همسرتان ناقل این ویروس هستید.

اما اگر زگیل ایجاد شود، این اتفاق ممکن است سه هفته تا چند ماه یا حتی یک سال پس از تماس پیدا کردن با ویروس بیفتد. احتمال دارد برآمدگی‌ها یا زائده‌های گوشتی و کوچک یا تغییرات پوستی در هر نقطه‌ای در داخل یا خارج ناحیه تناسلی و مقعد شکل بگیرد.

• زگیل تناسلی بانوان روی فرج (لب‌های دور دهانه واژن)، دهانه رحم (ورودی رحم) و داخل واژن ایجاد می‌شود.
• زگیل تناسلی آقایان روی آلت تناسلی، کیسه بیضه و میزراه (مجرای خروج ادرار) تشکیل می‌شود.
• زگیل تناسلی روی بالای ران و اطراف یا داخل مقعد نیز ایجاد می‌شود.
• ممکن است خود یا همسرتان زگیل را ببینید یا حس کنید. اما زگیل تناسلی غالباً آن‌قدر کوچک است که به سختی دیده می‌شود و بنابراین ممکن است حتی متوجه وجود آن نشوید.
• زگیل تناسلی می‌تواند صاف، یک برآمدگی کوچک هموار یا یک توده نسبتاً بزرگ صورتی رنگ، شکل گل کلم باشد.
• زگیل به صورت تکی یا گروهی ایجاد می‌شود.
• زگیل تناسلی معمولاً بدون درد است، اما گاهی با خارش همراه است و باعث التهاب می‌شود.
• زگیل تناسلی گاهی باعث خونریزی مقعد یا میزراه می‌شود.
• کج شدن جریان ادرار می‌تواند نشانه وجود زگیل در میزراه باشد.

تشخیص وجود ویروس در بدن

روش قطعی اطلاع از وجود ویروس در بدن این است که پزشک یا پرستار زگیل را معاینه کند و عفونت را تایید کند. حتی اگر خود یا همسرتان از وجود زگیل تناسلی مطمئن باشید، باز هم بهتر است که توسط متخصص معاینه شوید.

حتی اگر همسرتان هیچ زگیلی را روی بدن نبیند، باز هم ممکن است که زگیل تناسلی در جایی از بدن وجود داشته باشد.

احتمال دارد که هم‌زمان به بیش از یک بیماری عفونی مقاربتی مبتلا باشید. بنابراین تحت شرایط زیر، وجود عفونت‌های دیگر بررسی می‌شود:

• به تازگی تشخیص دادن زگیل تناسلی روی ناحیه تناسلی بیمار یا همسرش
• مشکوک شدن بیمار یا همسرش به بروز علائم دیگر
• برقراری رابطه جنسی حفاظت نشده با فرد دیگری به جز همسر
• اعتراف یکی از طرفین به ابتلا به عفونت‌های مقاربتی
• باردار بودن یا برنامه‌ریزی برای بارداری

زگیل تناسلی چه مدت پس از رابطه جنسی ایجاد می‌شود؟

به محض آن که احتمال آلوده شدن به ویروس دادید، شکل‌گیری زگیل را بررسی کنید. چون زگیل‌های مشخص همیشه بلافاصله ایجاد نمی‌شود، پزشک روش معاینه و بررسی وجود زگیل و راهکارهای مقابله با آن را به شما آموزش می‌دهد. پس از تماس با ویروس، سه هفته تا 18 ماه طول می‌کشد تا برآمدگی مشخصی ایجاد شود.

روش معاینه برای تشخیص زگیل تناسلی

معاینه توسط پزشک یا پرستار، روش اصلی و قطعی تشخیص زگیل تناسلی است. پزشک برای معاینه از ذره‌بین استفاده می‌کند.

• لازم است که معاینه داخل واژن یا مقعد نیز برای تشخیص زگیل داخلی انجام شود.
• در موارد انگشت‌شمار لازم است که نمونه کوچکی (بیوپسی) از زگیل گرفته و آزمایش شود. صورت لزوم ناحیه مورد نظر به طور موضعی بی‌حس می‌شود و سپس نمونه‌برداری انجام می‌شود.
• هیچ آزمایش خون روتینی برای تشخیص ویروس پاپیلوم انسانی وجود ندارد.

درمان زگیل تناسلی

درمان صرفاً زمانی انجام می‌شود که زگیل مشخص باشد. درمان مناسب با توجه به شکل زگیل، تعداد و محل آنها توصیه می‌شود. هدف از درمان از بین بردن زگیل است. تاثیرگذاری درمان متغیر است و به بزرگی و نوع زگیل، درمان انجام شده و قدرت سیستم ایمنی در مقابله با ویروس بستگی دارد.

برخی بیماران نیازی به درمان ندارند یا ترجیح می‌دهند که تحت درمان قرار نگیرند. بااین حال درمان کمک می‌کند که اکثر زگیل‌ها سریع‌تر از بین برود. چون عامل ایجاد زگیل باکتری نیست و ویروس است، آنتی بیوتیک تاثیری بر درمان زگیل ندارد. روش‌های مختلفی برای درمان زگیل‌های تناسلی مشخص وجود دارد که در ادامه آنها را توضیح می‌دهیم.

کرایوتراپی

کرایوتراپی روشی موثر برای از بین بردن زگیل تناسلی است. کرایوتراپی روی زگیل‌های مشخص و منفرد آلت تناسلی، واژن، کیسه بیضه، مقعد یا ناحیه تناسلی انجام می‌شود. معمولاً آقایان تحت درمان قرار می‌گیرند، چون این ویروس از راه رابطه جنسی منتقل می‌شود و عامل خطر سرطان دهانه رحم در بانوان محسوب می‌شود.

روش انجام کرایوتراپی

کرایوتراپی درمانی سرپایی است که در مطب یا کلینیک انجام می‌شود. بیمار لباس خود را درمی‌آورد و روپوش اتاق عمل می‌پوشد تا پزشک به ناحیه تناسلی دسترسی داشته باشد. کرایوتراپی نیازی به آماده‌سازی پوست یا استفاده از آرام‌بخش یا داروی بی‌حسی قبل از درمان ندارد. در طول این روش، پزشک زگیل را با یک چاقوی کوچک برش می دهد نیتروژن مایع با پنبه، اسپری مخصوص (کرایواسپری) یا پروب فلزی (کرایوپروب) روی زگیل تناسلی زده می‌شود و روی آن نگه داشته می‌شود تا توپی یخی روی ضایعه ایجاد شود. توپ یخی معمولاً بزرگتر می‌شود و چند میلی‌متر از پوست سالم دور زگیل را نیز دربرمی‌گیرد. سپس توپ یخی ذوب می‌شود. این چرخه انجماد ـ ذوب چند بار تکرار می‌شود تا حداکثر اثر تخریب به دست آید. ممکن است در طول درمان احساس سوزش خفیف تا متوسط به وجود آید. حال آن که درد بقیه متوسط تا شدید است. پزشک ممکن است برای جلوگیری از بروز درد در طول درمان، داروی بی حس کننده موضعی را روی زگیل قرار دهد. این روش زمان زیادی نمی برد. برای زگیل های بزرگتر ، ممکن است نیاز به تعداد جلسات بیشتری نیاز باشد.

درمان هر زگیل به روش کرایوتراپی یک تا دو دقیقه طول می‌کشد. موضع پس از اتمام درمان شسته می‌شود، نیازی به پانسمان کردن نیست. کرم استروئید موضعی یک یا دو بار در روز، به مدت چند روز روی موضع زده می‌شود تا التهاب کاهش یابد. برخی بیماران تا چند روز داروهای مسکن ضعیف، مانند ضددردهای بدون نسخه، مصرف می‌کنند. تا زمان از بین رفتن زگیل، کرایوتراپی هر دو یا سه هفته یک بار تکرار می‌شود.

بعد از درمان زگیل تناسلی با کرایوتراپی

بعد از درمان با کرایوتراپی تا سه روز احساس درد طبیعی است و طی دو هفته به طور کامل بهبودی حاصل می شود. این روش درمانی آسیب کمتری به پوست وارد می کند اما ممکن است تاول هایی در محل زگیل ایجاد شود. در صورت بروز تاول می توان ناحیه مورد نظر را با یک دستمال مرطوب ضد عفونی تمیز کرد. در اغلب موارد، تاول های ایجاد شده در روند درمان زگیل، ظرف چند روز از بین می روند. اما اگر پس از چند روز تاول ها همچنان دردناک هستند و داخل آنها مایع وجود دارد، بهتر است برای ارزیابی مجدد با پزشک خود تماس بگیرید.

پیش‌آگهی

برای از بین بردن زگیل‌های کوچک روی آلت تناسلی مردانه معمولاً  باید دو تا چهار جلسه کرایوتراپی انجام شود. کرایوتراپی حداقل 70 % از زگیل‌های تناسلی را با موفقیت درمان می‌کند و نرخ عود زگیل نیز حداکثر 21 % است. به ندرت پیش می‌آید که ناحیه درمان پس از کرایوتراپی زخم شود. مهم‌تر آن که کرایوتراپی عفونت ویروس HPV را از بین نمی‌برد. فرد همچنان ناقل این ویروس است، حتی اگر زگیل تناسلی ناپدید شده باشد. در نتیجه زگیل تناسلی معمولاً چند ماه تا چند سال پس از کرایوتراپی عود می‌کند، زمان عود زگیل به درمان‌های دیگری بستگی دارد که در این مدت انجام شده است.

کرایوتراپی نسبت به دیگر درمان‌های زگیل تناسلی مانند سوزاندن با الکتروکوتر، جراحی بریدن زگیل، لیزرتراپی و استعمال موضعی داروهای شیمیایی، کمتر بافت همبند جای زخم ایجاد می‌کند.

عوارض استفاده از روش کرایوتراپی

در اغلب موارد استفاده از کرایوتراپی برای درمان زگیل ها کاملا کم خطر و بی خطر است، اما در برخی موارد ممکن است موجب بروز عفونت و به باقی گذاشتن جای زخم بر روی پوست شود. البته میزان شدت عوارض جانبی ممکن است در همه افراد یکسان نمی باشد.

برخی از این عوارض شامل:

• تورم
• درد
• تب
• ادامه خونریزی
• ترشحات زردرنگ
• چرک
• عفونت های باکتریایی (با استفاده از آنتی بیوتیک های خوراکی قابل درمان هستند).
• آسیب به اعصاب ناحیه، که می تواند به بی حسی موقت منجر شود.
• بهبودی آهسته
• تشکیل زخم
• زخم ماندگار یا رنگدانه تغییر یافته
• ضایعات پوستی
• تاول زدن
• تیره شدن پوست (پیگمانتاسیون)
• فرورفتگی ناحیه درمان

زمان بازگشت به محل کار

گاهی اوقات لازم است که چند جلسه درمان در مطب یا کلینیک انجام شود. پس از کرایوتراپی زگیل تناسلی نیازی به استراحت کردن نیست، بنابراین هیچ تغییری در برنامه کاری یا روزمره ایجاد نمی‌شود.

کرم

استعمال کرم یا محلول روی زگیل به مدت چند روز در هفته به از بین بردن زگیل تناسلی کمک می‌کند. این کار را معمولاً می‌توانید خودتان در خانه انجام دهید، البته می‌توانید از همسرتان بخواهید که کمکتان کنند. شاید لازم باشد که درمان را چند هفته ادامه دهید. بعضی کرم‌ها کلاهک، دیافراگم و کاندوم لاتکس (لاستیکی) را شل می‌کند، در این حالت می‌توان از اقلام پلی اورتانی (پلاستیک نرم) استفاده کرد. در این باره از پزشک خود راهنمایی بگیرید.

درمان‌های دیگر

• الکتروکوتری (حرارت) تحت بی‌حسی موضعی
• جراحی تحت بی‌حسی موضعی
• لیزردرمانی تحت بی‌حسی موضعی

بعضی از درمان‌های زگیل تناسلی باعث ناراحتی بیمار می‌شود، اما این درمان‌ها معمولاً دردناک نیست. تحریک و ناراحتی ناحیه درمان تا چند روز عادی است، بنابراین پزشک به بیمار توصیه می‌کند که مسکن مصرف کند.

مراقبت‌های پس از درمان به شرح زیر است:

• تا اتمام درمان از صابون معطر، روغن حمام، حباب حمام، کرم و لوسیون استفاده نکنید، چون این مواد پوست را تحریک می‌کند.
• اگر باردار هستید یا فکر می‌کنید که باردارید، حتماً موضوع را به پزشک معالج خود اطلاع دهید تا ایشان درمان مناسب را با توجه به شرایط انتخاب کنند.
• اقلام مختلفی برای درمان زگیل در داروخانه به فروش می‌رسد که هیچ کدام از آنها برای رفع زگیل تناسلی مناسب نیست.
• هیچ شواهدی دال بر تاثیرگذاری درمان‌های مکمل برای مداوای زگیل تناسلی وجود ندارد.

سرعت از بین رفتن زگیل

زگیل برخی بیماران به سرعت از بین می‌رود، اما بعضی زگیل‌ها مقاوم‌اند و درمان باید چند بار تکرار شود. همچنین مدتی طول می‌کشد تا درمان اثر کند. شواهد نشان می‌دهد که استعمال دخانیات تاثیر درمان را کاهش می‌دهد. اگر درمان اولیه موثر نباشد، درمان دیگری امتحان می‌شود. گاهی اوقات زگیل عود می‌کند و دوباره ایجاد می‌شود.

آیا احتمال عود زگیل وجود دارد؟

برخی افراد فقط یک بار زگیل تناسلی را تجربه می‌کنند. اما زگیل تناسلی بسیاری از بیماران عود می‌کند. اگر زگیل تناسلی جدیدی ایجاد شود، نمی‌توان گفت که آیا عفونت اولیه باعث شکل‌گیری زگیل شده است یا عفونت جدید عامل ایجاد آن است.

آیا زگیل تناسلی بر باروری اثر می‌گذارد؟

خیر، هیچ شواهدی دال بر تاثیر زگیل تناسلی یا ویروس ایجاد کننده آن بر باروری وجود ندارد.

کلام آخر

کرایوتراپی می تواند یک درمان مؤثر برای زگیل های غیر ژنتیکی باشد که باعث ایجاد حداقل زخم بر روی پوست می شود. معمولاً در مواردی که درمان های موضعی پاسخ ندهند استفاده از روش کرایوتراپی تنها راه درمان زگیل تناسلی می باشد. تحقیقات بیشتری برای درک اثربخشی آن مورد نیاز است، اما بیشتر متخصصین آن را به عنوان یک درمان بالقوه ارائه می دهند.