واریکوسلکتومی یک عمل جراحی است که در طی آن وریدهای متورم داخل کیسه بیضه که واریکوسل نام دارند برداشته میشوند. دارویی برای درمان و رفع واریکوسل وجود نداشته بنابراین پزشک برای درمان این عارضه عمل جراحی را پیشنهاد میکند.
روشهای جراحی واریکوسل
جراحی واریکوسل که با نام واریکوسلکتومی شناخته میشود در سه نوع و به صورت سرپایی بر روی آقایان در هر سنی انجام میشود.
هر نوع از این جراحی با هدف بازگرداندن جریان خون به بیضهها و بازگشت آنها به عملکرد طبیعی و تولید هورمون انجام میشود. تکنیکهای مختلف جراحی در ادامه شرح داده خواهند شد.
جراحی واریکوسل به روش میکروسرجری
در واریکوسلکتومی میکروسرجری، جراح از یک میکروسکوپ برای پیدا کردن وریدها استفاده میکند. در این روش میتوان به راحتی وریدهای مشکل دار را از وریدهایی که باید حفظ شوند شناسایی کرد.
جراح برای این کار برشی به طول 1 سانتیمتر در بالای کیسهی بیضه ایجاد کرده و سپس با بستن وریدهای کوچک اقدام به خارج کردن آنها میکند.
جراحی واریکوسل با لاپاراسکوپی
گزینهی دیگر جراحی لاپاروسکوپی است که در آن از یک وسیلهی لولهای کوچک به نام لاپاروسکوپ استفاده میشود. این لولهی کوچک چراغ دار به پزشک اجازه میدهد تا کمترین برش را برای انجام عمل ایجاد کند.
پزشک این لولهها را از طریق شکم وارد کرده و وریدهای آسیب دیده را خارج میکند.
امبولیزاسیون از راه پوست
در این روش کم تهاجمی یک لولهی باریک وارد وریدهای گردن یا کشالهی ران شده و به سمت وریدهای بیضه حرکت میکند. سپس با استفاده از مواد شیمیایی یا سیم پیچهای کوچک فلزی این وریدها بسته شده و جریان خون به سمت وریدهای سالم حرکت میکند.
واریکوسلکتومی میکروسرجری با برش در زیر ناحیهی اینگوئینال (کشالهی ران) بهترین نتیجه را به همراه داشته و روش ارجح برای درمان واریکوسل علامت دار محسوب میشود. این جراحی توسط متخصص اورولوژی و روش امبولیزاسیون توسط رادیولوژیست مداخلهای انجام میشوند.
جراحی واریکوسل با لیزر
اصولاٌ چنین روش جراحی برای دران واریکسول وجود ندارد و عامهی مردم جراحی میکروسکوپیک واریکسول یا همان میکروسرجری را به اشتباه جراحی با لیزر قلمداد میکنند.
عوارض و خطرات جراحی واریکوسل
همانند هر عمل دیگر، جراحی واریکوسل نیز خطرات و عوارضی را به همراه خواهد داشت که در ادامه به موارد شایع آن اشاره میکنیم:
- تجمع مایع در اطراف بیضهها (هیدروسل)
- عود مجدد واریکوسل
- عفونت
- آسیب به شریانات
- درد مزمن بیضه
- تجمع خون در اطراف بیضهها (هماتوسل)
این خطرات در میکروسرجری بسیار کمتر هستند چراکه نسبت به روش لاپاروسکوپی و امبولیزاسیون عروق با دقت بیشتری مورد هدف قرار میگیرند.
مراقبتهای قبل از عمل جراحی واریکوسل
در صورت توصیهی پزشک برای انجام جراحی واریکوسل، شما به متخصص اورولوژی و یا متخصص رادیولوژی مداخلهای ارجاع داده خواهید شد. پزشک متخصص شما را برای انجام جراحی راهنمایی کرده و مواردی که باید قبل از عمل بدانید را به شما خواهد گفت.
چه لباسی بپوشم؟
برای انجام جراحی واریکوسل لازم است تا لباس اتاق عمل بپوشید بنابراین در روز عمل لباس راحتی بپوشید تا بتوانید به آسانی آن را تعویض کنید. جواهرات و وسایل ارزشمند خود را در خانه بگذارید.
همچنین باید عینک، دندان مصنوعی، سمعک، گل سر و پیرسینگ های خود را قبل از جراحی جدا کنید به خصوص در مواردی که جراحی با بیهوشی عمومی انجام میشود.
غذا و نوشیدنی
اگر جراحی تحت بیهوشی عمومی یا بی حسی موضعی و سدیشن انجام شود باید قبل از انجام آن تا دورهای از غذا خوردن پرهیز کنید تا از آسپیراسیون غذا به داخل ریه و خفگی جلوگیری شود.
معمولاً توصیه میشود که از نیمه شب قبل از عمل خوردن و آشامیدن را متوقف کنید. در صبح روز عمل میتوانید داروهای مورد تأیید پزشک خود را همراه با مقدار کمی آب مصرف کنید. به مدت 4 ساعت قبل از عمل جراحی هیچ چیزی اعم از آدامس نباید مصرف شود.
در صورت استفاده از بی حسی موضعی ممکن است نیازی به انجام این کار نباشد. با این وجود لازم است تا با پزشک خود هماهنگ کنید چراکه در برخی از موارد از داروهای آرام بخش همراه با بی حسی استفاده میشود که نیازمند خالی بودن معده هستند.
داروها
به منظور پیشگیری از عوارض لازم است تا پزشک را در مورد هرگونه دارو یا مکمل مصرفی خود آگاه کنید. برخی از داروها قبل از انجام عمل جراحی قطع میشوند. داروهایی که ضدانعقاد خون بوده و یا در روندترمیم اختلال ایجاد میکنند از این دسته هستند.
رایجترین این داروها عبارتاند از:
داروهای ضدانعقاد
داروهای ضدانعقاد مثل وارفارین و داروهای ضدپلاکت مثل کلوپیدگرول (پلاویکس) معمولاً 48 ساعت قبل از جراحی قطع میشوند.
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
مسکنهای بدون نسخه مثل ایبوپروفن، ناپروکسن، آسپرین و سلکوکسیب معمولاً 4 روز قبل از جراحی قطع میشوند.
داروهای دیابت
برخی داروهای ضد دیابت مثل متفورمین و انسولین نیز ممکن است در روز جراحی قطع شوند.
چه وسایلی همراه داشته باشیم؟
لازم است تا بعد از عمل فردی همراه شما بوده و شما را به خانه ببرد. حتی در صورت انجام عمل تحت بی حسی موضعی لازم است تا به مدت 1 تا 2 روز از انجام حرکات غیر ضروری پرهیز کنید.
اکثر جراحان توصیه میکنند که به مدت 24 ساعت پس از جراحی از رانندگی و کارهای سنگین دوری کنید. این امر در صورت انجام عمل تحت بیهوشی عمومی یا سدیشن اهمیت دوچندان خواهد داشت.
نحوهی جراحی واریکوسل
سعی کنید حداقل نیم ساعت قبل از نوبت خود در بیمارستان حاضر باشید تا برای انجام کارهای اداری، پر کردن فرمها و حل مشکلات بیمه زمان کافی داشته باشید.
قبل از جراحی واریکوسل
در زمان مراجعه ابتدا به کلینیک قبل از عمل خواهید رفت و لباس اتاق عمل به تن خواهید کرد. آماده سازی قبل از عمل در هر مورد متفاوت بوده ولی معمولاً شامل موارد زیر است:
علائم حیاتی
ازجمله فشار خون، دمای بدن و ضربان قلب
آزمایش خون
ازجمله آزمایشات متابولیک و اندازه گیری گازهای شریانی
نوار قلب
در طی این تست الکترودهایی بر روی سینهی شما وصل شده و فعالیت الکتریکی قلب در طی جراحی را نشان میدهند.
پالس اکسیمتری
دستگاهی بر روی انگشت شما قرار داده شده و سطح اکسیژن خون را نمایش میدهد.
رگ گیری
یک سوزن در داخل ورید شما نصب میشود تا از طریق آن داروهای بیهوشی، سدیشن و مایعات به شما تزریق شوند.
ناحیهی عمل نیز قبل از انجام جراحی با محلول ضدعفونی شستشو داده خواهد شد. در صورت استفاده از بیهوشی عمومی، بی حسی اندامی یا سدیشن، قبل از عمل با متخصص بیهوشی نیز ملاقات خواهید داشت. او اطلاعات پزشکی شما ازجمله حساسیتهای دارویی یا سابقهی واکنش نسبت به بیهوشی را بررسی خواهد کرد.
در طی عمل واریکوسل
نوع بی حسی مورد استفاده بسته به نوع عمل متفاوت خواهد بود. جراحی میکروسکوپی یا لاپاراسکوپی معمولاً نیاز به بیهوشی عمومی یا بی حسی اندامی (مثل بی حسی نخاعی) دارند. امبولیزاسیون از راه پوست معمولاً تحت بی حسی موضعی با یا بدون سدیشن انجام میشود.
نوع جراحی نیز بسته به هدف درمان متفاوت بوده و میتوان از هریک از روشهای زیر استفاده کرد:
واریکوسلکتومی میکروسکوپی
به عنوان روش ارجح برای ناباروری مردان مورد استفاده قرار میگیرد.
واریکوسلکتومی لاپاروسکوپی
برای افراد نوجوان بهتر بوده ولی میتوان از آن برای درمان درد واریکوسل و ناباروری در مردان نیز استفاده کرد.
امبولیزاسیون از راه پوست
کمتر برای درمان ناباروری مورد استفاده قرار میگیرد ولی میتواند برای افرادی که تحمل بیهوشی را نداشته و یا نمیخواهند جراحی سنگین انجام دهند مناسب باشد.
در حالی که هدف این جراحیها مشابه است – تغییر مسیر خون به منظور کاهش تورم وریدی – وسیله و روش انجام آنها بسیار متفاوت است.
جراحی میکروسکوپیک واریکوسل
واریکوسلکتومی میکروسرجری با کمک یک میکروسکوپ قدرتمند انجام شده و علاوه بر دارا بودن نرخ موفقیت بالا، کمترین عوارض جانبی را به همراه خواهد داشت.
واریکوسلکتومی میکروسرجری با دو اپروچ مختلف اینگوئینال و ساب اینگوئینال انجام میشود. اگر این روش برای تسکین درد انجام شود، اپروچ اینگوئینال برای ایجاد دسترسی به عصب ایلیواینگوئینال مورد استفاده قرار میگیرد و میتوان با بریدن آن درد را به طور کامل از بین برد. محل ایجاد برش در اپروچ اینگوئینال کمی بالاتر از ساب اینگوئینال است.
زمانی که جراح پوست را برش میدهد، بافت ها را کنار زده و به طناب اسپرماتیک میرسد که وریدهای غیرطبیعی در این ناحیه دیده خواهند شد. هر ورید با دقت جدا شده و بسته میشود تا جریان خون از بیضهها به سمت کشالهی ران و لگن هدایت شود. کلید انجام این جراحی، دستکاری همهی وریدها و عدم آسیب به شریانات خواهد بود.
همچنین مجاری واز دفران و عروق لنفاوی نیز نباید آسیب ببینند. در صورت بریده شدن شریان ممکن است بیضهها آسیب ببینند. در صورت آسیب واز دفران نیز مسیر عبور اسپرم مسدود خواهد شد. آسیب به عروق لنفاوی نیز میتواند باعث احتباس مایعات در کیسهی بیضه و نیاز به جراحی مجدد شود. نشان داده شده است که اپروچ میکروسرجری میتواند همهی این ریسکها را کاهش دهد.
جراحی واریکوسل به روش لاپاراسکوپی
برای انجام واریکوسلکتومی لاپاروسکوپی سه برش 1 تا 1.5 سانتیمتری در پایین شکم ایجاد میشوند که یکی از آنها محل عبور لاپاروسکوپ و دو سوراخ دیگر محل وارد شدن فورسپس، رترکتور و دیگر تجهیزات جراحی خواهند بود.
قبل از بستن عروق مقداری گاز دی اکسید کربن به داخل حفرهی شکم دمیده میشود تا دسترسی به کانال اینگوئینال راحتتر باشد. زمانی که وریدهای غیرطبیعی دیده شدند میتوان با استفاده از کلامپ یا بخیه آنها را بسته و سپس زخمها را بخیه زده و یا از چسب جراحی بر روی آنها استفاده کرد.
امبولیزاسیون از راه پوست
قبل از وارد کردن کاتتر (ازطریق ورید ژوگولار گردن یا ورید فمورال پا) یک مادهی حاجب به جریان خون تزریق میشود تا بتوان با استفاده از تکنیکی به نام فلوروسکوپی دید بهتری به جراحی داشت.
کاتتر وارد شده به محل درمان هدایت شده ولی به جای بستن عروق، این بار با استفاده از مواد شیمیایی آنها را اسکلروزه کرده و یا با استفاده از سیم پیچهای کوچک فلزی آنها را مسدود میکنند. زمانی که جریان خون منحرف شد کاتتر نیز خارج شده و زخمهای کوچک ایجاد شده با چسب جراحی بسته میشوند.
پس از جراحی واریکوسل
پس از انجام جراحی به اتاق ریکاوری منتقل خواهید شد که در آن بیدار شده و علائم حیاتی شما تحت نظر گرفته میشوند. گیجی، خستگی و حالت تهوع در این مرحله شایع بوده و ممکن است در محل برش جراحی نیز احساس درد کنید.
در صورت شدید بودن هریک از این علائم پرستار را مطلع کنید. در صورت نیاز میتوان از داروهای مسکن مثل استامینوفن یا داروهای ضد تهوع مثل اندانسترون استفاده کرد.
زمانی که تعادل کافی برای راه رفتن داشته باشید میتوانید لباسهای خود را عوض کرده و به خانه بروید. دستورالعملهایی نیز برای مراقبت از زخم به شما ارائه خواهند شد.
نقاهت بعد از جراحی واریکوسل
نقاهت بعد از جراحی واریکوسل ممکن است بین 1 تا 2 روز برای امبولیزاسیون، 2 تا 4 هفته برای جراحی لاپاروسکوپی و 3 تا 6 هفته برای جراحی باز زمان ببرد.
با این وجود اکثر افراد ظرف مدت چند روز میتوانند به محل کار خود بازگردند. البته در صورتی که شغل شما نیازمند بلند کردن اجسام سنگین باشد پزشک به شما توصیه خواهد کرد تا بیشتر صبر کنید.
مراقبتهای بعد از جراحی واریکوسل
در طی 24 ساعت اول پس از جراحی سعی کنید بیشتر دراز کشیده باشید. علاوه بر استامینوفن میتوانید درد موضعی خود را با کمپرس سرد نیز درمان کنید. کبودی نیز شایع خواهد بود.
نگذارید زخم شما خیس شود و پانسمان آن را طبق دستور پزشک به طور منظم تعویض کنید. در زمان دوش گرفتن زخم را خیس نکرده و حوله را بر روی آن نکشید. در زمان تعویض پانسمان علائم عفونت را بررسی کرده و در صورت وجود آنها سریعاً به پزشک خود مراجعه کنید.
در طی هفتهی اول از بلند کردن اجسام بیش از 5 کیلوگرم خودداری کنید. فعالیت فیزیکی شدید (ازجمله دوچرخه سواری و دویدن) تا مدت 3 هفته و یا تا زمانی که پزشک به شما اجازه دهد نباید انجام شوند. فشار بیش از حد میتواند باعث حرکت کردن سیم پیچها یا کلامپ ها شده و منجر به ایجاد لخته و ترومبوفلبیت شود.
با این وجود راه رفتن منظم به منظور تقویت گردش خون و جلوگیری از یبوست توصیه میشود. این کار را به آرامی شروع کرده و با بهبودی خود سرعت و مدت آن را افزایش دهید.
اکثر آقایان میتوانند 1 تا 2 هفته پس از امبولیزاسیون و یا 4 تا 6 هفته پس از جراحی فعالیتهای جنسی خود را ادامه دهند. حتماً قبل از شروع این کار با پزشک خود مشورت کنید. رابطهی جنسی زودهنگام میتواند باعث پارگی عروق، عود مجدد واریکوسل و عارضههای دیگر شود.
مراجعات بعدی
احتمالاً پزشک بعد از جراحی به شما نوبت ویزیت خواهد داد تا روند بهبودی شما را بررسی کرده و به مشکلات بعد از جراحی رسیدگی کند. ممکن است سونوگرافی و معاینات فیزیکی لازم باشند.
در صورتی که هدف از جراحی درمان ناباروری باشد، 3 تا 6 ماه پس از جراحی میتواند آنالیز اسپرم انجام داد چراکه اسپرماتوژنز (ساخت سلولهای جدید اسپرم) حدوداً 72 روز زمان برده و آنالیز زودهنگام میتواند باعث نتیجهی کاذب شود.
چه زمانی باید با پزشک تماس گرفت؟
در صورت مشاهدهی موارد زیر پس از جراحی واریکوسل با پزشک خود تماس بگیرید:
- تب بالای 38 درجه همراه با لرز
- افزایش درد، تورم، قرمزی، گرما و یا خونریزی زخم
- ترشح شیری رنگ یا بدبو از محل زخم
- باز شدن زخم
- خروج رگههای قرمزرنگ از محل زخم
هزینهی عمل جراحی واریکوسل
هزینهی جراحی واریکوسل با توجه به نوع و گرید واریکوسل و روش درمان آن و همچنین مرکز جراحی مد نظر متغیر است.
سؤالات متداول
عوارض جراحی نکردن واریکوسل چیست؟
اکثر افراد مبتلا به واریکوسل دچار مشکل نخواهند شد. یکی از هر پنج نفر مبتلا به واریکوسل ممکن است برای بچه دار شدن مشکل پیدا کند. آنالیز اسپرم پس از سن 16 سالگی توصیه میشود و میتوان نیاز به ترمیم واریکوسل را مشخص کرد. در صورت طبیعی بودن آنالیز اسپرم توصیه میشود که این آزمایش هر 2 تا 3 سال تکرار شود چراکه ممکن است کیفیت اسپرم کاهش پیدا کند. ممکن است مشکلات باروری در آینده ایجاد شوند.
پسر نوجوان من به واریکوسل مبتلا شده است. آیا باید درمان شود؟
درمان افراد نوجوان به هر مورد بستگی خواهد داشت. مهم است که در مورد گزینههای درمانی با یک اورولوژیست یا متخصص اطفال مشورت کنید. درمان واریکوسل در نوجوانان در صورت وجود درد، کوچکتر بودن یک بیضه و یا غیرطبیعی بودن نتیجهی آنالیز اسپرم در سن 16 سالگی میتواند گزینهی مناسبی باشد. برخی از افراد برای پیشگیری از مشکلات باروری در آینده اقدام به درمان میکنند. میتوان در سنین بالاتر آنالیز اسپرم انجام داده و در صورت نیاز برای درمان اقدام کرد.
من هیچ علامتی ندارم ولی قصد بچه دار شدن دارم؟ آیا باید برای درمان اقدام کنم؟
به عنوان یک قانون کلی موارد بدون علامت واریکوسل نیازی به درمان ندارند. اکثر پزشکان باور دارند که این موارد در صورت عدم درمان مشکلی ایجاد نخواهند کرد. در صورت نگرانی در مورد باروری میتوان آنالیز اسپرم انجام داد و تأثیر واریکوسل بر کیفیت اسپرم را بررسی کرد.
من واریکوسل دردناک دارم. برای تسکین درد چه کاری میتوانم انجام دهم؟
استفاده از بیضه بند (کاپ) یا پوشیدن شورت تنگ میتواند تا حدی درد واریکوسل را تسکین دهد. خوابیدن به پشت نیز به خالی شدن واریکوسل و کاهش درد کمک خواهد کرد. مصرف داروهای مسکن مثل استامینوفن و ایبوپروفن نیز مفید خواهد بود. میتوانید برای ترمیم واریکوسل خود با متخصص اورولوژی مشورت کنید.
من قصد درمان واریکوسل با هدف باروری را دارم. برای بررسی کیفیت اسپرم چقدر باید صبر کنم؟
آنالیز اسپرم معمولاً 3 تا 4 ماه پس از جراحی انجام میشود. کیفیت اسپرم معمولاً در عرض 6 ماه پس از عمل بهبود یافته ولی ممکن است تا 1 سال نیز طول بکشد.
یک توده در کیسهی بیضهی خود احساس میکنم. آیا باید نگران باشم؟
موارد غیرطبیعی در مجاری تناسلی آقایان ممکن است به شکل یک توده در کیسهی بیضه احساس شوند. این تودهها معمولاً تاثیری بر سلامت شما ندارند ولی میتوانند نشانهای از بیماریهای کشنده نیز باشند بنابراین تشخیص علت ایجاد توده بسیار حیاتی خواهد بود. یکی از انواع این تودهها سرطان بیضه است که نیازمند رسیدگی فوری خواهد بود. در زمان احساس توده در کیسهی بیضه مهم است که فوراً به پزشک مراجعه کنید.
آیا افرادی که عمل جراحی واریکوسل انجام دادهاند مشمول معافیت از سربازی میشوند؟
اگر واریکوسل پس از جراحی برطرف شود مشمولین معاف از سربازی نمیشوند و تنها معاف از رزم خواهند شد، اما در صورتی که مجدداً مشکل واریکوسل عود کند، میتوانند از معافیت پزشکی برخوردار شوند.
