زوجهایی که برای بارداری با مشکل مواجه هستند، باید آگاه باشند که مشکلات باروری میتواند از سوی مردان باشد. یکی از عوامل احتمالی که منجر به ناباروری در مردان میشود، ممکن است با وضعیتی به نام واریکوسل ارتباط داشته باشد، که در اصل یک رگ واریسی در بیضه یا کیسه بیضه است. پزشکان ارتباط بین عدم عملکرد رگها که ناشی از واریکوسل است را با ناباروری مرتبط میدانند.
بیماری واریکوسل مشکلی متداول است که حدود 10 تا 15 درصد از مردان را درگیر میکند. پزشکان درباره نقش واریکوسل در باروری بحث میکنند.
برخی از تحقیقات نشان میدهند که درمان واریکوسل میتواند نتایج باروری را بهبود ببخشد. با این حال، یک بررسی نظام مند بیان میکند که شواهد موجود، معتبر نیست و این پزشکان باید تحقیقات بیشتری را انجام دهند.
در این مقاله به بررسی تأثیر واریکوسل بر باروری مردان و عوارض احتمالی آن بر روابط زناشویی میپردازیم.
واریکوسل چگونه باعث ناباروری مردان میشود؟
همانطور که میدانید، واریکوسل ، برآمدگی رگهای درون کیسههای پوستی گشادی است که بیضه را نگه میدارد. واریکوسل شبیه به رگهای واریسی است که بر پاها اثر میگذارند. واریکوسل یکی از عوامل شایع ناباروری در مردان است و ممکن است منجر به کاهش تولید اسپرم و کم شدن کیفیت و حرکت آنها شود.
پزشکان متخصص اطلاعات دقیقی از چگونگی تاثیر واریکوسل بر باروری مردان ندارند، اما در این باره اطمینان دارند که منجر به افزایش دمای کیسه بیضه میشود و در تولید اسپرم در بیضه تاثیر منفی میگذارد. بیضه در خارج از بدن قرار دارد، زیرا در تولید اسپرم نیاز به محیطی است که دو درجه پایینتر از دمای بدن است. با وجود واریکوسل، افزایش دما در بیضه به اسپرم آسیب وارد کرده یا آنها را از بین میبرد.
حدود 15 درصد از مردان در جمعیت عمومی دچار واریکوسل هستند و این تعداد، بطرز چشمگیری تا 40درصد در مردانی که از ناباروری اولیه رنج میبردند، افزایش مییابد.
آیا واریکوسل حتماً منجر به ناباروری مردان میگردد؟
اکثر مردانی که دچار واریکوسل هستند، مشکلات باروری ندارند. با این وجود، نرخ ناباروری در میان افراد مبتلا به واریکوسل، بیشتر از افرادی است که دچار واریکوسل نیستند. این تفاوت میتواند به این دلیل باشد که واریکوسل با توانایی بدن در تولید و ذخیره اسپرم تداخل دارد.
یک بررسی در سال 2014 دادههایی را از بین 816 مرد که دچار مشکلات ناباروری بودند، جمع آوری کرد، و تقریباً یک سوم آنها دچار واریکوسل بودند. این فراوانی نشان میدهد که واریکوسل گاهی اوقات و نه همیشه از عوامل ناباروری است.
نتایج تحقیقات انجام شده بر این موضوع که آیا درمان واریکوسل میتواند باروری را بهبود ببخشد، مختلف است.
در سال 2012 یک فراتحلیل از بررسیهای پیشین، شواهدی را نشان داد که درمان واریکوسل ممکن است باروری را بهبود ببخشد، بخصوص اگر علت ناباروری ناشناخته باشد. با این حال، محققان اعلام کردند که شواهد، اعتبار چندانی ندارد و به تحقیقات بیشتری نیاز است.
نگرانی اصلی از واریکوسل این است که برآمدگی رگها ممکن است به اسپرم آسیب وارد کرده و تعداد اسپرم را کاهش دهد. در افرادی که تعداد اسپرم آنها متوسط بود، احتمال اینکه واریکوسل منجر به ناباروری شود کمتر است.
هنگامی که یک زوج باردار نمیشوند، لازم است که آزمایشات مختلفی انجام شود که شامل، تست شمارش اسپرم است و نباید فرض بر این باشد که واریکوسل لزوماً تنها علت ناباروری است.
واریکوسل و تأثیر آن بر کمیت و کیفیت اسپرم
تعداد اسپرم در مردانی که به واریکوسل درجه 3 مبتلا بودند، بطرز قابل توجهی کمتر از مردانی بود که به این مشکل دچار نبودند. همچنین، مردانی که مبتلا به واریکوسل درجه 1 بودند، حدود 20% کمتر از مردانی که فاقد این مشکل هستند، اسپرم دارند. بیشتر مردان از این حقیقت آگاهی ندارند که به دلیل واریکوسل با درجه متوسط، خطر بالای کاهش کیفیت اسپرم وجود دارد که عمدتاً بر تعداد اسپرم تاثیرگذار است و آن را کاهش میدهد.
تاثیر واریکوسل بر سطح فراگمنتاسیون DNA اسپرم
واریکوسل با سطح غیرطبیعی آسیب DNA در اسپرم به دلیل فشار اکسیداتیو، عجین شده است. سطح بالای فراگمنتاسیون DNA اسپرم، بر رشد جنین و نرخ باروری تاثیر منفی دارد. بررسیها نشان میدهد که سطح فراگمنتاسیون DNA اسپرم پس از مداخلات پزشکی با واریکوسل، کاهش چشمگیری داشته است.
تأثیر واریکوسل بر سطح تستوسترون و روابط زناشویی
برخی از بررسیها نشان میدهد که واریکوسل میتواند منجر به کاهش سطح تستوسترون در برخی از مردان شود. سطح پایین تستوسترون در پسران نوجوان و مردان میتواند باعث مشکلات سلامتی جدی شود.
تستوسترون هورمونی است که عمدتاً در بیضه تولید میشود. در اصل این یک هورمون مردانه است و مسئولیت تنظیم ویژگیهای مردانه شامل رشد جنسی و عملکرد جنسی آنها را به عهده دارد.
هنگامی که بیضهها تستوسترون کافی تولید نکنند، شخص عوارض جانبی ناخوشایندی را تجربه خواهد کرد که برخی از آنها میتواند مشکلات جدی سلامتی و مشکلاتی در زندگی آنها ایجاد کند.
مردانی که سطح تستوسترون پایینی دارند ممکن است یک یا چند مورد از عارضههای زیر را تجربه کنند:
- کاهش توانایی ورزشی
- افسردگی
- خستگی شدید
- گرگرفتگی
- افزایش کج خلقی
- کاهش انگیزه
- کاهش انرژی
- کاهش میل جنسی
- کاهش تراکم استخوان یا پوکی استخوان (کاهش تراکم ترکیبات استخوانی)
- کاهش حجم عضله یا ضعف عضله
- اختلال جنسی
- مشکل تمرکز حواس
- مشکلات خواب
واریکوسل و بارداری
درمان واریکوسل میتواند اغلب کیفیت اسپرم را بهبود ببخشد و نرخ باروری را افزایش دهد. اما براساس بررسیهای کنترل شده تصادفی، نتایج بارداری مختلف است و ممکن است بر اساس مبنای پارامتری نطفه، وضعیت باروری زن و اندازه واریکوسل متفاوت باشد.
زوجهایی که غلظت اسپرم آنها به شدت کم است و سن زن بالا است، ممکن است مستقیماً روند IVF با میکرواینجکشن را برای بارداری در نظر بگیرند. اما درمان واریکوسل، بهبود پارامترهای نطفه در بیشتر مردان را نشان میدهد که میتواند امکان باروری را افزایش دهد و خطر تغییر را کم میکند، بنابراین این روش میتواند انتخاب مناسب برای زوجهایی باشد که تصمیم به بارداری بطور طبیعی یا از طریق تلقیح درون رحمی IUI)) دارند.
درمان واریکوسل چگونه بطور موثر بر باروری تاثیرگذار است؟
در 540 مرد نابارور که دچار واریکوسل آشکار بودند و تحت جراحی میکروسکوپی واریکوسلکتومی قرار گرفتند و جهت تغییر در کیفیت نطفه و باروری بیش از یک تا دو سال پس از عمل جراحی تحت مراقبت قرار داشتند، به ترتیب:
- در 271 بیمار (50%)، بیش از 50% افزایش در حرکت کلی اسپرم مشاهده شد
- پس از عمل واریکوسلکتومی با میانگین بارداری 7 ماه ( در محدوده 1 – 19) ، نرخ بارداری غیرارادی به 6/36 % میرسد
- از کاندیداهای عمل بارور ساختن تخمک در آزمایشگاه/ میکرواینجکشن ( IVF و ICSI)، 31% کاندید انجام تلقیح داخل رحمی (IUI) هستند.
- از تمامی کاندیدای تلقیح داخل رحمی، 42% توانایی بارداری ناخواسته را بدست میآورند.
- جراحی میکروسکوپی واریکوسلکتومی با توانایی فوق العاده نه تنها نیاز به تکنولوژی تولید مثل را برطرف میکند، بلکه سطح یا مرحله تکنولوژی تولید مثل مورد نیاز برای عمل باروری مردان را نیز تغییر و کاهش میدهد.
به این معنی است که بهبود شگرف واریکوسل از نظر پزشکی، میتواند بطور شگفت انگیزی ویژگیهای نطفه را بهبود ببخشد و بارداری طبیعی را ممکن کند و نیاز به کمکهایی برای باروری را کاهش دهد.
